DERS Grsel Sanatlar KONU ORGAM HAZIRLAYAN Cihangir CEYLAN

DERS Görsel Sanatlar KONU ORİGAMİ HAZIRLAYAN Cihangir CEYLAN DERS ÖĞRETMENİ Rasim BAŞAK

ORİGAMİ Origami’nin Tanımı Origami, Japonca oru (katlama) ve kami (kağıt) kelimelerinin birleşmesiyle meydana gelmiş Katlanmış Kağıt anlamına geleneksel kağıt katlama sanatıdır. Origami temelde makas ve yapıştırıcı kullanmadan kağıdı sadece katlayarak çeşitli şekiller oluşturma sanatıdır. Origami Tarihçesi Tarihten günümüze Origami’nin başlangıcıyla ilgili kesin bilgiler olmasa da ilk olarak kağıdı icat eden Çinliler tarafından icra edildiği söylenmektedir. Japonyaya Budist rahipler tarafından getirildiği düşünülen origami, gelişimini burada tamamlayıp ismini de Japoncadan almıştır. Kağıt Çinliler tarafından M. Ö 250’de bulunmuştur. Bu yıllarda sadece zenginlerin uğraştığı bu sanat daha çok dini törenlerde ve hediyeleri kaplamada bir zenginlik gösterisi olarak kullanılmıştır. Kağıdın yaygınlaşması ve fiyatlarının uygun hale gelmesiyle origami daha fazla insana ulaşmaya başlamıştır. 17. Yüzyılda halk arasında eğlence şeklini almış ve gelişmeye devam etmiştir. Bu dönemde konuyla ilgili ilk kitapta basılmıştır(1797).

Origami Türleri Klasik Origami Modüler Origami Islak Katlama Mimari Origami Krigami Pop-Up Origami

Klasik Origami Genellikle tek parça kağıdın katlanmasıyla yapılır. Bu türde at, kuş gibi havyanlar yapılabildiği gibi çeşitli eşyalarda yapılabilir.

Modüler Origami Parçalı origami olarak da bilinen bir türüdür. Birbirine benzeyen parçaların birleştirilmesiyle oluşturulur. Klasik origamideki somut hayvan ve eşya gibi nesnelerin aksine üç boyutlu geometrik nesnelerin yapılmasında kullanılır. Kullanılan parça sayısında herhangi bir sınır yoktur. Aynı parçaların yerlerini değiştirerek birden fazla geometrik şekil elde etmek mümkündür.

Islak Katlama Gerçeğine uygun doğal görünen hayvan motifleri elde etmek için kullanılır. Kağıda şekil vermek kuruyken oldukça zordur. Islatılan kağıt daha kolay şekil alır ve daha naturel şekiller elde edilebilir. Islak origami tekniğini bulan kişi Akira Yoshizawa(14 mart 1911 -14 mart 2005)’dır. Bu büyük üstad origaminin gelişimine katkıda bulunmuştur.

Mimari Origami Bu türde makas ve yapıştırıcı kullanılmakta ve kağıtların simetrik bir şekilde kesilip yapıştırılması yöntemi ile çeşitli figürlerin oluşturulması sanatıdır. Tasarlanan mimarinin daha güzel görünmesi için boyamada yapılmaktadır. Genellikle bu yöntem ile süs eşyaları yapılmaktadır.

Pop-up Origami Kesme, boyama, katlama, çok çeşitte kağıt kullanma ve krigami gibi herhangi bir simetri zorunluluğu taşımayan bir origami türüdür. Beklide kural olarak en serbest origami çeşididir. Genellikle masal kitaplarında rastlanır. Origaminin ayakta kalabilmesi için başka bir kâğıda yardım duyulabilir.

Krigami Kağıda keserek şekil verme sanatıdır. Aslında birçok kültürde çeşitli kağıt kesme sanatları mevcut olmasına rağmen en çok bilineni Japon kültürünün ayrılmaz bir parçası olan origaminin temel formlarında katlanmış kağıdın makas ya da kesici kullanarak şekillendirilmesi olarak tanımlanan krigamidir.

Akira Yoshizawa (14 Mart 1911 – 14 Mart 2005) Origami büyük ustası olarak kabul edilir. 1989 yılında yaptığı kendi tahminine göre, o güne kadar 50000 adet origami modeli yaratmış ve yüzlercesini de basılan 18 adet kitabında yayınlamıştır. Yoshizawa kariyeri boyunca Japonya için uluslararası bir kültür elçisi olarak görev yapmıştır. 1983 yılında Japon İmparatoru Hirohito Rising Sun, bir Japon vatandaşına verilebilecek en yüksek onur olan Yükselen Güneş Nişanı ile ödüllendirilmiştir.

Sipho Mabona, 15 x 15 metre boyutlarında kesilmiş tek parça kağıtla çalışarak, fili tek parça kağıttan inşa etme sözünü de tutmuş. Mabona’nın öncelikle bu kocaman kağıt parçasını nereye sığdıracağını bulması gerekmiş, katlama işlemi sırasında da kağıdı kaldırmak ve şekil vermek için on kişiden yardım aldığı anlar olmuş. Boyu 3 metreyi aşan origami fil, Mabona’nın diğer çalışmalarıyla birlikte Beromünster, İsviçre’deki KKLB müzesinde sergilenmektedir.

Robert Lang Uzaya araç göndermek maliyetli bir iş. Aracın boyutu arttıkça maliyeti de o oranda katlanıyor. NASA ile projeler üreten makine mühendisi ve origami meraklısı Brian Trease aklına origami teknikleri yardımıyla güneş panellerinin boyutlarının büyük ölçüde küçültülebileceği gelmiş. NASA’da bu fikirden yola çıkarak origami sanatçısı Robert Lang’ı işe almış. Şu ana kadar yapılan çalışmalara bakılırsa NASA’nın ne kadar da mantıklı bir hamle yaptığı ortada. Çapı 25 metre olan güneş panelini katlayarak 2. 7 metre çapa sahip bir şekle sokmayı başarmışlar. Bu gelişme sayesinde ilerleyen günlerde devasa boylardaki güneş panellerini uzaya göndererek uzay araçlarının ve uyduların enerji sorunu büyük ölçüde çözülecek.

Origami’nin Hikayesi Origami dendiğinde neden ilk olarak turna kuşu figürü aklımıza geliyor? Birçok figür yapılabilmesine rağmen “origami” ile bağdaşlaştırılan ilk figür turna kuşudur. Bu noktada, turna kuşunun Japon kültüründeki öneminin büyük rolü olduğunu söyleyebiliriz. Japon atasözüne göre turna kuşu 1000 yıl yaşar. Yani bu kuş, Japon mitolojisinde uzun yaşamı temsil eder. Bu inanışa bağlı olarak, “origami sanatı” ile 1000 turna kuşu yapan kişinin uzun bir hayata sahip olacağına inanılır. Bu inanışın dünya çapında yayılmasının nedeni ise, 11 yaşındaki Sadako adlı küçük bir kızdır. Sadako Sasaki, Hiroşima’ya atılan atom bombasının radyasyonu yüzünden lenf kanserine yakalanmıştır. Hastanede tedavisi yapıldığı sırada yaşlı bir kadın ona turna kuşu inanışını anlatır. Eğer 1000 turna kuşu yaparsa hastalıktan kurtulacağını ve uzun bir hayata sahip olacağını söyler. Bunun üzerine Sadako, turna kuşlarını yapmaya başlar. Yaptığı her turna kuşuna “Kanadına huzur yazacağım, böylece dünya üzerinde özgürce uçabileceksin. ” der. Ancak 644’üncü turnasını yaptıktan sonra Sadako hayata gözlerini yumar. Onun bu hikayesi medyada duyurulduğunda, dünya çapında büyük bir yankı uyandırır. Küçük kızın yapmayı bitiremediği 356 turna kuşu da tamamlanarak Sadako ile birlikte gömülür. Bu olay ile birlikte turna kuşu figürü tüm dünyaya yayılır.

Sadako Sasaki’nun Mezarı Sadako’nun ölüm yıldönümü olan 6 Ağustos’ta, küçük kızı anmak için dünyanın her yerinden “origami sanatı” ile 1000 turna kuşu yapılarak Sadako’nun Hiroşima’daki mezarına gönderilir. Türkiye’de de çeşitli etkinliklerde çocuklara “origami” ve turna kuşu yapımı öğretilerek yapılan 1000 turna kuşu Hiroşima’ya gönderilmektedir. Kısacası, “origami sanatı” ile yapılan turna kuşu figürü uzun bir yaşamı temsil etmektedir. Sadako Sasaki adlı küçük kızın hikayesi ile birlikte bu figür dünya çapında “origami sanatı” ile birlikte ilk anılan figür olmuştur.

Quilling İngilizce kökenli olan quilling; “tüy”, ”mızrap”, “makaraya sarma” anlamlarına gelen bir terim. İnce kâğıt şeritlerin bir iğne etrafında dolanarak veya elle bükülerek hazırlanan şekillerin birleştirilmesiyle ortaya çıkan bir el sanatı quilling. Tarihi Orta Çağ Avrupası'nda 14. ve 15. yüzyıllarda ortaya çıktığı sanılıyor. Avrupa’da rahip ve rahibelerin, kitap kapaklarından elde ettikleri ince kâğıt şeritlerini dolayarak hazırladıkları dini motifli panoların, bu sanatın ilk örnekleri olduğu biliniyor.

Sena Runa

Aysun Karasu