1 HAFTA A STATK ELEKTRK DURGUN ELEKTRK 1

1. HAFTA A- STATİK ELEKTRİK ( DURGUN ELEKTRİK ) 1 - Durgun (Statik) Elektrik

İki cisim birbirine temas ettiğinde (sürtüldüğünde veya dokundurulduğunda) veya yaklaştırıldığında (etki ettiğinde) cisimlerin üzerinde elektrik yükleri birikir. Cisimlerin üzerinde biriken elektrik yüklerinin tamamına (toplamına) durgun (statik) elektrik denir.

2 - Elektriklenme • İki cisim birbirine temas ettiğinde (sürtüldüğünde veya dokundurulduğunda) veya yaklaştırıldığında (etki ettiğinde) cisimlerin üzerinde elektrik yüklerinin birikmesine (toplanmasına) yani cisimlerin üzerindeki elektrik yüklerinin sayısının değişmesine elektriklenme denir. Elektriklenme sonucunda cisimlerin üzerindeki yük dengesi değişir. Cisimler, temas (sürtünme ve dokunma) ve etki ile elektriklenebilirler.

3 - Elektriklenme Çeşitleri (Cisimlerin Elektriklenmesi) • Cisimler, temas ve etki ile elektriklenebilirler. Temas ile elektriklenme, sürtünme ve dokunma ile elektriklenme olarak iki çeşittir.

Sürtünme İle Elektriklenme • İki cisim birbirine sürtüldüğünde cisimler arasında elektron yani (–) yük alışverişi olur ve bu sayede cisimler elektriklenir. Cisimlerin bu şekilde elektriklenmesine sürtünme ile elektriklenme denir.

• • Sürtünme ile elektriklenmede cisimler arasında elektron (yani – yük) alışverişi olur. • Sürtünme ile elektriklenmede elektron (yani – yük) veren cisim pozitif (+) yüklenir. • Sürtünme ile elektriklenmede elektron (yani – yük) alan cisim negatif (–) yüklenir. • Sürtünme ile elektriklenmede cisimler arasında alınan ve verilen elektron yani (–) yük sayıları eşittir.

• • Sürtünme ile elektriklenen cisimler başlangıçta nötr haldedir. • Sürtünme ile elektriklenmede cisimler zıt yüklenirler. • Sürtünme ile elektriklenen cisimler eşit sayıda ve zıt yükleneceği için elektriklendikten sonra tekrar birbirlerine dokundurulurlarsa nötr hale geçerler.

Dokunma İle Elektriklenme • Yüklü bir cisim (+ veya – yüklü) nötr bir cisme dokundurulursa, nötr cismi kendi elektrik yüküyle yükler. Nötr cismin bu şekilde elektriklenmesine dokunma ile elektriklenme denir. • Dokunma ile elektriklenen cisimler aynı cins yüklenirler. • Dokunma ile elektriklenen cisimler aynı cins yüklenecekleri için elektriklendikten sonra birbirlerini iterler. • Dokunma ile elektriklenmede daima elektronlar yani (–) yükler hareket ederler.

Etki İle Elektrikleme • Yüklü bir cisim (+ veya – yüklü) nötr haldeki bir cisme dokundurulmadan yaklaştırılırsa, nötr cismi etki ile elektrikleyebilir yani nötr cismin belli yerlerindeki elektrik yüklerinin sayısını değiştirebilir. Cisimlerin bu şekilde elektriklenmesine etki ile elektrikleme (veya elektrostatik indüksiyon) denir.

4 -Topraklama • Herhangi bir cismi tek cins elektrik yüküyle yüklemek veya yüklü cismi nötr hale getirmek için uygulanan yönteme topraklama denir. Topraklama olayında yüklü cisimden toprağa veya topraktan yüklü cisme doğru negatif (–) elektrik yükü yani elektron akışı olur.