Yksel omakGenel Mdr yuksel comakkomtas com Gndem Dnyasnn

Yüksel Çomak/Genel Müdür yuksel. comak@komtas. com

Gündem • İş Dünyasının Değişen Çerçevesi • Yeni Yaklaşımlar • Bu gelişmeler ışığında bizi ilgilendiren unsurlar • Adli Muhasebecilik için temel analiz teknik ve teknolojileri

İş Dünyasının Değişen Çerçevesi ERP İŞ Akış Yazılımları Dış Kaynak Kullanımı İç Kaynak Kullanımı Tedarik Zinciri İş Süreçlerinin Karmaşıklığı Artmakta Yönetim

İş Dünyasının Değişen Çerçevesi Hata riskinin artması Yönetim Zaman ve Kaynaklar Azalmakta Az Kaynak Rekabet Hızla değişen piyasa şartları

İş Dünyasının Değişen Çerçevesi Strateji Sürdürülebilirlik Karar Destek Entegre Sistemler Karar vermenin sorumluluğu ve kapsamı artmakta Yönetim Finasal Kontrol

İş Dünyasının Değişen Çerçevesi Yönetim Daha fazla kişi ve kurum’a karşı sorumluluk Devlet Hissedarlar Denetim Komitesi CEO Ortaklar Halk Derecelendir me Kurumları Borsa Yönetim Kurulu Basın Müşteri Çevre

İş Dünyasının Değişen Çerçevesi Stratejik Liderlik Sürdürülebilirlik Değer Yaratma Entegre Sistemler Karar vermenin sorumluluğu ve kapsamı artmakta ERP İş Akış Yazılımları Tedarik Zinciri Operasyon Yönetimi İş Süreçlerinin Karmaşıklığı Artmakta Hata Riski Zaman ve Kaynaklar Azalmakta Yönetim Daha fazla kişi ve kurum’a karşı hesapverebilirlik Teknolojideki Gelişmeler Finansal Kontrol Az Kaynak Rekabet Hızla Değişen Piyasa Şartları Devlet Hissedarlar Denetim Komitesi Üst Kurullar Ortaklar Halk Derecelendir me Kurumları Borsa Yönetim Kurulu Basın CEO Analysts

Değişimi Etkileyen Teknolojik Faktörler • • Donanım Haberleşme İş Uygulamaları İş Akış Yazılımları Tedarik Zinciri İç/Dış Kaynak Kullanımı Ağ Toplumu

Neler Değişiyor • • Sınırlar kalkıyor Ürün ve Hizmet çeşitleniyor Karmaşık Süreçler Dış Dünya’ya açık sistemler Ø Küresel işbirliği

Denetim, Kontrol ve Risk Yönetimi teknik ve teknolojilerinin gelişimi daha sonraki süreçte olmuştur. . .

Yeni Yaklaşımlar • • • Dünya Bankacılık Ticaret Muhasebeci Denetim. . • • • Sanal Dünya e-Bankacılık e-Ticaret Adli Muhasebeci Bilgisayar Destekli Denetim • . .

Yeni Yaklaşımlar • • • Adli Muhasebecilik Bilişim Suçları, Adli Bilişim Araç ve Teknikleri Bilgisayar Destekli Denetim Araç ve Teknikleri Müşterini Tanı (KYC) Mali Suçlarla Mücadele Risk Odaklı Yaklaşım Risk Yönetimi Sürekli Denetim (Continous Auditing). . .

Gelişmeler ışığında bizi ilgilendiren unsurlar? • Gerekli Yasa, Yönetmelik, Standart ve Tavsiyeler • • Kurumsal Yönetim Düzenleyici Üst Kurullar ( SPK, BDDK, IOSCO, FIBV, v. b ) Muhasebe ve Denetim Norm Düzenleyiciler ( IASC, FASB, IIA v. b ) Mali Piyasa Düzenleyicileri (Basel Komitesi, Uluslararası Risk Enst. v. b) • • • Veri Analizi Metodolojisi Denetim Metodolojileri Risk Yönetim Veri Madenciliği İlişki Analizi Soruşturma ve İfade Alma Teknikleri • Uygulanacak Yöntem ve Metodolojiler • Sahip Olunması Gereken Bilgi ve Araçlar • Bilgisayar Destekli Denetim Araç ve Teknikleri (CAATTs) • Sürekli Denetim ve Gözetim • Mali Suçlarla Mücadele Platformu • İş Zekası ve Raporlama • Risk Yönetim Teknikleri • Visualisation ( görsel canlandırma ) teknikleri • Metin ( Text ) Tarama Teknikleri • Kimlik Çözümleme Teknikleri

Gerekli Yasa, Yönetmelik, Standart ve Tavsiyeler • Yasa ve Yönetmelikler • • • Türk Ticaret Yasası Vergi Yasası Sarbane-Oxley 4208 Nolu Yasa Düzenleyici ve Denetleyici Organlar tarafından yayınlanmış yönetmelikler • MASAK • BDDK • SPK • . . .

Gerekli Yasa, Yönetmelik, Standart ve Tavsiyeler • Norm, Standart ve Tavsiyeler • Ulusal • • Denetleyici ve Düzenleyeci Üst Kurullar • Muhasebe Standartları Kurulu • IDDK, MASAK, BDDK, SPK, TCMB, . . . TIDE Kurumsal Yönetim Derneği Uluslararası • • Düzenleyici Üst Kurullar ( IOSCO, FIBV, v. b ) Muhasebe ve Denetim Norm Düzenleyiciler ( IASC, FASB, IIA v. b ) Mali Piyasa Düzenleyicileri (Basel Komitesi, Uluslararası Risk Enst. v. b) COSO

Sahip Olunması Gereken Bilgi ve Araçlar • Donanım ve Altyapı Teknolojileri • Bilgisayarlar, Telekominikasyon, Adli Bilişim Araçları, . . • Sistem Yönetim Yazılımları • Veri Tabanları • Süreç Otomasyon ve İş Uygulamaları • Kurumsal Kaynak Planlama, Operasyon, Tedarik Zincirleri • Bilgisayar Destekli Denetim Araç ve Teknikleri (CAATTs) • • Sürekli Denetim ve Gözetim Mali Suçlarla Mücadele Platformu İş Zekası ve Raporlama Risk Yönetim Teknikleri Visualisation ( görsel canlandırma ) teknikleri Metin ( Text ) Tarama Teknikleri Kimlik Çözümleme Teknikleri

Veri Analizi Nedir ? • Analiz Verilerden Anlam Çıkarma Tekniğidir. n Bir Analiz Sürecinde İç ve Dış Kaynaklardan Toparlanan Verilerden Daha Önce Görülemeyen ve/veya Açık Olmayan Sonuçlara Ulaşma Sürecidir.

Analiz Çevrimi DB Elektronik Veritabanı Parametrileri Belirle Doc Belge Eksiklerin Tamamlanması Veri Toplama Değerlendirme Destekli Analiz Gözden Geçirme Desteksiz Bilgilerin Ayıklanması Sonuç Kullanım Değer katma

Veri Analiz Teknikleri • Bilgisayar Destekli Denetim Araç ve Teknikleri (CAATTs) • Sürekli Denetim ve Gözetim • • • İş Zekası ve Raporlama Risk Yönetim Teknikleri İlişki Analizi (ANACAPA) Metin ( Text ) Tarama Teknikleri Kimlik Çözümleme Teknikleri

Bilgisayar Destekli Denetim Araç ve Teknikleri • Denetim alanında Veri Analiz Teknolojilerin kullanılmasını hedeflemektedir. • Denetim, Kontrol ve Risk Dünyasına özgü geliştirilmiş • Bilgisayarın Yüksek Hacimli Veri İşleme Gücünden faydalanması hedeflenmektedir. • Enteraktif, Tekrarlanan ve Sürekli Analize imkan tanımaktadır.

BDD ve Veri Erişim • • • Verilere Doğrudan erişim Verilerin Tamamına erişim Her tür veriye erişim Her formattaki veriye erişim Hızlı erişim ve analiz

Bilgisayar Destekli Denetimin Kullanım Alanları • • Denetim Kontrol Risk Analizi Suistimal Araştırma ve Önleme Suç Parasının Aklanmasını Önleme Gözetim. .

BDD Araçları • Veri Tabanları • Access, MS SQL Server, . . . • Excel • Raporlama Araçları • Crystal Report, BO, Cognos, . . . • Denetim Özgü Yazılımlar • • ACL (Audit Command Language) IDEA Picalo Top. CAATs

Veritabanları • Büyük hacimli veri işler • Performans • Sorgulama fonksiyonları gelişmiştir • Bilgi İşlem bilgisi gerektirir • Veritabanı bilgisi gerektirir • Programlama bilgisi gerektirir • . . .

Excel • Kolay kullanım • Gelişmiş fonsiyonlar • Macro yazabilme ve birçok işlemi otomatikleştirme • Veri hacmi sınırı • Genel kullanım için tasarlanmış olması • İleri kullanım için ciddi BT Bilgisi gerektirir • Veri üzerinde değişiklik yapılabilmesi

Raporlama Araçları • Kolay kullanım • Gelişmiş fonksiyonlar • Genel kullanım için tasarlanmıştır. • Enteraktif analiz için uygun değilidir. • BT desteği ve bilgisi gerektirir • Kontrollerin önceden tanımlanmış olması • Ciddi uyarlama gerektirmesi

Denetim Yazılımları • • • Denetim özgü geliştirilmiştir Denetim komut dilini kullanır Kolay kullanım sağlar Veri Erişim, Analiz ve Raporlama olanakları sağlar Her türlü kaynaktan veri erişimi sağlar Detaylı Loglama özelliği vardır

Denetime Özgü Komutlar • • Veri Erişim Veri Tutarlılığı Veri Anlama Analiz Örnekleme Loglama • Prosedür Oluşturma • Senaryo Oluşturma • Sürekli Denetim Sistemi Oluşturma

Denetime özgü KOMUTLAR Denetim için hazır komutlar. . Sadece gerceklestirmek istediginiz testi menü’den seciniz … ‘Drill down’ özelliği Ör; Mükerrer Ödemeler

Mantıklılık Testleri • Temel Testler • • • Doğrula Say Toplamını Al Profilini oluştur İstatistik Çıkart • Bütünlük Testleri • Faturalar, çekler sıra takip ediyormu • Veride eksik varmı • Tekillik Testleri • Mükerrer kayıtlar varmı • Veri düzgünmü, veri temizliği

Mantıklılık Testleri • Sıklık ve Önemlilik Testleri • • • Tabakalandırma Sınıflandır Yaşlandır Özetle Çaprazla • Eşleştirme, Ayıklama, Birleştirme • • Veri içinden ilgili bölümü ayıkla Aynı tür farklı tabloları birleştir Eşleştir (Mutabakatı sağla) İlişkilendir (harcama limitlerini harcamaların yanına getir) • Örnekleme (Denetim Örneklemesi) • Benford Testi • Sıralama Testleri (Sırala büyükten küçüğe veya tersi)

Veri Erişim İşlevleri. . . • Veri sihirbazı • Veri erişimi konusunda yönlendiricidir • Dosya tiplerini otomatik olarak tanır • Erişim esnasında gerekli düzenlemeleri yapmanızı sağlar • Filitreleme sağlar Veri Shirbazı

Veri Erişim İşlevleri. . . Turn This Into This

Veri Erişim İşlevleri. . . Mainframe verileri (EBCDIC & packed) Flat dosyalar (single & multiple row) Print image dosyaları Oracle, DB/2, IMS, Adabas, SQL Server SAP R/3 V. b

Büyük Hacimli Verilerle Çalışma Büyük hacimli veriler

Detaylı Loglama

BDD Uygulama Adımları • • • Planlama Veri Erişimi Veri Doğrulama Veri Analizi Raporlama

BDD Uygulama Adımları • • • Planlama Veri Erişimi Veri Doğrulama Veri Analizi Raporlama Planlama Başlamadan önce plan hazırlayın Sonraki 4 aşamada yapılacak işleri ve hedefleri belirleyin Hedefleriniz belli ve net olsun, riskleri değerlendirin, aksiyonlarınızı ve bütçenizi hazırlayın.

Planlama • Kapsam • Analiz edilecek veri seti nedir, sonuç olarak ne hedeflenmektedir. • Konu • Neyin nasıl analiz edileceği belirlenmelidir • Testler • Öngörülen analizler • Keşif analizleri • Süre • Zaman ve kaynak planlaması yapılmalıdır

BDD Uygulama Adımları • • • Planlama Veriye Erişim Veri Tutarlılık Testi Veri Analizi Sonuçların raporlanması

Veriye Erişim • 1. Veri ve Veri Kaynaklarını Öğren • 2. Analiz için Veriyi Talep Et • 3. Analiz Ortamına Veriyi Getir

Veri Erişimi • Veri ve Veri Kaynaklarını Öğren; • Veri haritası oluştur • Veri kaynakları • Veri Tabloları • Tablo İçerikleri • Veri sözlüğü • Bilgi İşlem Birimi ile işbirliğini geliştirin • Veri ve Veri teknolojileri hakkında bilgi sahibi olun

Veriye Erişim Veri Kaynakları • Veri tabanları (Oracle, SQL, Access, Excel, Sybase, DB 2, AS 400 vb. ) • Veri tabanı kayıtlarından üretilmiş dosyalar (genelde metin formatında *. txt) • Sistem raporları (Excel, print dosyaları, txt dosyalar) • Dış kaynaklı veriler çok farklı formatta gelebilir

BDD Uygulama Adımları • • • Planlama Veriye Erişim Veri Tutarlılık Testi Veri Analizi Sonuçların raporlanması Veri Tutarlılık Testi Erişilen verinin tutarlılığını test edin. En başta gelen veriden emin olunmazsa sonuçların doğruluğu garanti altına alınamaz. Kullandığınız veri analiz aracının hazır fonksiyonlarını kullanın ve çapraz kontroller yapın.

Veri Doğrulama • Yalnız analiz için gerekli olan tüm veri mi? • Sayısal alanlarda sadece sayısal karakterler mi var? • Mükerrer kayıt var mı? • Geçersiz veri var mı? • Veri alanları ile veri tutarlı mı? • . . .

BDD Uygulama Adımları • • • Planlama Veriye Erişim Veri Tutarlılık Testi Veri Analizi Sonuçların raporlanması Veri Analizi Hedeflere ulaşmak için planlanan testleri gerçekleştirin Kullandığınız veri analiz aracının fonksiyon ve komutlarından faydalanın.

BDD Uygulama Adımları • • • Planlama Veriye Erişim Veri Tutarlılık Testi Veri Analizi Sonuçların Raporlanması Sonuçların Analiz sonuçlarını anlaşılır, anlamlı raporlanması raporlara dönüştürün. Grafiksel, excel ortamında, tabüler gibi farklı yapılarda grafik oluşturabilirsiniz.

Teşekkür ederim yuksel. comak@komtas. com