TRKYE SALIK TURZM POLTKASI Dr Dursun AYDIN Salk

TÜRKİYE SAĞLIK TURİZMİ POLİTİKASI Dr. Dursun AYDIN Sağlık Bakanlığı Sağlık Turizmi Koordinatörü (Aralık 2010) 1

Sunum Planı Sağlık Turizminin Sebepleri ve Sınıflandırılması Dünyada Sağlık Turizminin Durumu Türkiye’de Sağlık Turizmi Durumu (Swot Analizi) Sağlık Turizmi Politika Önerisi Yol Haritası 2

SAĞLIK TURİZMİNİ TETİKLEYEN SEBEPLER Bazı ülkelerde hastaların uzun bekleme listeleri, Daha ucuza sağlık hizmeti temin edebilme, Kendi ülkesinde ileri teknoloji ve kalifiye eleman, insan kaynağının olmayışı, İletişim ve ulaşımın çok gelişmesi, Özellikle gelişmiş ülkelerde yaşlı nüfusun ve kronik hastalıkların oranın yükselmesi. 3

Sağlık Turizmi Sınıflandırılması 1 – Medikal Turizm ( Tıp Turizmi ) İleri tedaviler ( Kardiyovasküler Cerrahi, Radyoterapi, cyberknife vb. ) Transplantasyon İnfertilite ( Tüp bebek İVF uygulamaları ) Estetik Cerrahi Göz, diş, diyaliz tedavileri vb. Hizmet Yeri : Sağlık kurum ve kuruluşları (2. ve 3. basamak) Hizmet Verenler: Sağlık personel ve özellikle doktorlara (tamamen hekim merkezli hizmet) 4

2 - Termal Turizm ve SPA-Wellnes Kaplıca tedavileri Talossoterapiler(deniz suyunda tedavi) Hidroterapi(su ile tedavi) Balneoterapi (kaplıca suyunda tedavi) Peloidoterapi(çamur tedavisi) Klimaterapi(iklim tedavisi) Hizmet Yeri : Kaplıca ve Spa merkezleri ve yaylalarımız Hizmet Verenler: Yardımcı sağlık personeli ve diğer personel (doktora ihtiyaç çok az) 5

3 - Yaşlı ve Engelli Turizmi İleri yaş turizmi ( gezi turları, meşguliyet terapileri ) Yaşlı bakımı hizmetleri ( bakım evlerinde veya rehabilitasyon hizmetleri ) Klinik otelde rehabilitasyon hizmetleri Engelliler için özel bakım ve gezi turları Hizmet Yeri : Klinik oteller, tatil köyleri ve bakım evleri v. b Hizmet Verenler: Kısa süre eğitim almış sertifikalı lise mezunu personeller(doktora doğrudan ihtiyaç yok) 6

DÜNYADA SAĞLIK TURİZMİ DURUMU 7

Ülkelerin Sağlık Turizmine Yönelmelerinin Temel Sebepleri; (Sağlık Turizmi Politikaları) 1. Ülkenin asıl gelirleri turizm geliri olduğu için, (Singapur, Tayland, Kıbrıs Rum kesimi, Kostarika vb. ). 2. Ülkenin coğrafik ve politik konum avantajlarından dolayı, (Ürdün, İran, Malezya, Brezilya vb. ) 3. Ülkenin sağlık hizmetlerinin kalitesi ve teknolojik donanım iyi olduğu için (Almanya, ABD, Güney Kore vb. ) 8

4. Ülkede geçmişten gelen turizm ve sağlık turizmine önem verme politikalarından dolayı, (Macaristan termal turizm, İspanya yaşlı turizmi, Hindistan tıp turizmi vb. ) 5. Yabancı sermaye girişi ve yurt dışında eğitim görmüş doktor avantajlarını kullanmalarından dolayı, ( Ürdün, Hindistan, Malezya, Brezilya, Malta vb. ) 6. Bir çok açıdan avantajları bir arada bulunduran ülkeler (coğrafi konum, turizm ülkesi olması, sağlıkta ileri teknoloji, kaliteli sağlık hizmeti sunumu, ekonomik fiyatı vb. (Türkiye, Malezya, İsrail vb. ) 9

Bir çok ülke mevcut avantajlarını kullanarak yükselen trend ve katma değerini iyi olan sağlık turizmini ülkesinde entegre haline getirmiş ve devlet politikası olarak desteklemiştir. Ülkelere gelen sağlık turisti sayısı 100 bin 600 bin arasında değişmektedir. Dünyada sağlık turizminde en önde gelen ülkelerde sağlık turisti sayısı 600 bin/yıl kişi, toplam gelir ise 3 milyar USD/yıldır. Ülkemize gelen sağlık turisti 60 bin civarında ve yıllık geliri yaklaşık 1 milyar USD’dır. 10

Dünyadaki Sağlık Turizmi Rakamları(2009) Sağlık turisti/sayısı: 780 milyon/yıl • Sektörde dönen ciro: 100 milyar USD/yıl • Yıllık düzenlenen yaklaşık toplantı sayısı: 15/yıl • Yayınlanmış eser-kitap sayısı : yaklaşık 10 • Profesyonel yayınlanan süreli yayın : 7 • 11

Dünyada Sağlık Turizminde Turist Çeken Başlıca Ülkeler Panama Brezilya Costa Rica Macaristan Malezya Hindistan Ürdün Tayland Singapur Kuzey Kore 12

Sağlık Bakanlığı Bünyesinde Sağlık Turizmi Birimi Olan Ülkelerin Bazıları Malezya Hindistan İran Ürdün Mısır Kuzey Kore Tayland (Turizm Bakanlığı Bünyesinde) Singapur (Turizm Bakanlığı Bünyesinde) 13

TÜRKİYE’DEKİ SAĞLIK HİZMETİ SUNUMUNDA YABANCI ORTAKLIKLAR İlan Tarihi Sağlık Kurumu Yabancı Sermayedar Ülkesi 10 Aralık 2009 Medical Park Hastaneler Grubu Caryle ABD 40 Hygeia Yunanistan 50 BAE 54 ABD 100 Kuveyt 30 %20 İngiltere %20 Katar 40 27 Eylül 2008 Şafak Hastaneler Grubu 11 Ocak 2008 Acıbadem Sağlık Hizmetleri Hisse Oranı(%) Almond Holding Global Evironment Fund 19 Nisan 2007 Dentistanbul Hastanesi National Bank of Kuwait 01 Ocak 2010 Dünya Göz Hastanesi 27 Ağustos 2010 Memorial Hastanesi İngiliz Argus Capital Katar Yatırım Borlası Kaynak: Mergermarget ve PWC raporu 15

Çok Uluslu Şirketlere Ait Sağlık Kurumlarımız Yabancı ortağın oranı %50’nin altında olmalı , • Belli sayıda Yabancı doktor çalıştırılması zorunlu olmalı, • Yurtdışına eğitim için personel gönderme zorunlu olmalı, • Yurtiçinde ve Yurtdışında oluşturacakları hastane zincirlerinde çalıştırılacak doktorlara belirli kriterler getirilmeli, • Üniversite (Özellikle Tıp Fakültesi) açmaları teşvik edilmeli hatta zorunlu kılınılmalı, Çünkü buralarda kıt doktor kaynağımızı kendi insanımıza değil yabancılara kullanılıyor. • 16

Sağlık Turizmi Hizmet Sunumunda Paydaşlar • Sağlık Kurumları (Özel ve Resmi Hastaneler) • Seyahat Acentaları • Turizm Sektörü • Aracı ve Danışman Firmalar • Ulaşım Sektörü • İletişim ve Bilişim Sektörü • İnşaat Sektörü(yeni yatırımlar) • Finans Sektörü 17

Sağlık Turizminde İlgili Kamu Kurumları 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. T. C Sağlık Bakanlığı T. C Kültür ve Turizm Bakanlığı T. C Enerji Ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı T. C Dış İşleri Bakanlığı T. C Ulaştırma Bakanlığı T. C Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Dış Ticaret Müsteşarlığı Devlet Planlama Teşkilatı 18

SWOT ANALİZİ Güçlü Yönlerimiz • Özel sağlık kurumlarımızın çoğunun Batıyla yarışabilecek seviyeye gelmesi Zayıf Yönlerimiz • Sağlık personelinin (doktor, hemşire vb. ) sayısal azlığı • Hükümet Politikamız yok • JCI ile akredite olmuş hastane sayısı(42)açısından dünyada 2. sıradayız. • Sağlık turizmi mevzuat düzenlemesi yok • Termal kaynaklarımıza Avrupa’da • Sağlık Turizmi açısından Kurumsal 1. sırada Dünyada ise 7. sırada yapımız yok • Ülkemizin uygun iklimi, tarihi ve turistik uygarlıklar merkezi • Ülkemiz çevresinde 712, 000’luk bir topluluğa hitap edebilecek merkezi bir konumdadır. • Yabancı doktor çalıştırılma imkanı yok • Yetişmiş ara genç eğitim eleman eksik (yetiştirilebilir) • Yabancı dil eğitimi zayıf, dil bilen personel az, • Genç nüfus ve eğitilebilirlik ile ciddi bir • Sağlık Turizminde , devlet, STK ve iş gücü potansiyeline sahibiz sektör temsilcilerinin işbirliği tam sağlanamadı • Nitelikli insan kaynaklarımız • Sağlık Turizmi imkanlarımızın • Sağlık hizmet maliyetimiz düşük yurtdışında tanıtımı yetersiz. • Tanıtım eksikliğimiz var 19

Fırsatları • Ülkemize bilgi ve tecrübe transferi (knowhow) yasal düzenlemeleri temel prensipler • İş istihdamı (sağlık personeli ve diğer personeller) • Ekonomik kazanım(ülkeye döviz girdisi) • Yeni yatırımlar(yaşlı tatil köyleri kaplıcalar, hastaneler v. b) Tehditleri • Sağlık profesyonelleri (özellikle doktorlar) güçlenen özel sağlık sektörüne kayar. (temel prensip) • Özel sağlık kurumlarında talep artar (sağlık hizmetlerinin maliyeti yükselir) • Yurtdışından bulaşıcı Hastalık yayılabilir. (NDM-1 Hindistan dan yayıldı) Tbc, Aids’li hastalar gelebilir. • Yurtdışında Sosyal ve siyasal güç kazanımı • Özel sağlık sektörü kendi halkımıza(GSS) hizmet sunmaktan vazgeçebilir. (Lobi Gücü) • Özel sağlık sektörünün finansal yapısının güçlenmesi • Malpraktislere yasal yaptırım etkin değil (Hukuki Riskler) • Ülkemize Yabancı Sermaye girişi • Rakip Ülkelerden gelecek rekabet baskısı 20

SAĞLIK TURİZMİNDE POLİTİKA ÖNERİSİ 21

Sağlık Turizmi Politikasının Oluşturulmasında Temel Prensipler-1 • Halkımıza sunulan sağlık hizmeti aksamamalı, • Hizmet alıcılar ekonomik ve siyasi açıdan katma değeri yüksek bir kitle olmalı ve Ülkemize siyasi ve sosyal açısından katkıda bulunmalı, • Kapasite fazlası bulunan alanlara (Termal ve Yaşlı Turizmi) öncelik verilmeli, • Verilen sağlık hizmeti uluslar arası standartlarda olmalı, • Ekonomik getirisi ve bilgi transferine katkıda bulunmalı, • Sağlık hizmetinin sürdürebilirliğine katkı yapmalı. 22

Sağlık Turizmi Politikasının Oluşturulmasında Temel Prensipler-2 Sağlık turizmi sunacak kurumların denetlenmeli ve Planlama yapılmalı, Sağlık Turizmi mevzuat çalışmaları yapılmalı, Sağlık Turizmi Stratejik eylem planı hazırlanmalı, Sağlık Bakanlığı sağlık turizminde koordinatör bakanlık olmalı, Beyin göçüşünü engellemeli ve hatta tersine çevirmeli Hekim ihtiyacı az olan Sağlık Turizmi bölümlerine (Termal ve Yaşlı Turizmi) ağırlık verilmeli. 23

T. C Sağlık Bakanlığı Stratejik Eylem Planı(2010 -2014) Hedef 2. 9. 2 Sağlık hizmeti sunumunda Türkiye’yi bölgesinde cazibe merkezi haline getirmek v Sektör ve STK’larla sağlık turizmi alanında işbirliği yapılacak, v Sağlık turizmini yürüten ve yürütecek tesislere ait kriterler belirlenecek ve denetimleri sağlanacak, v Termal-kaplıca turizmine sahip bölgelerde kamu-özel sektörün yurt dışı sağlık turizmi çalışmalarına destek olunacak, v Medikal turizm kamu-özel sektörün yurt dışı sağlık turizmi çalışmalarına destek olunacak, v Hasta kabulünde ve tedavi sırasında yaşanan sorunların en aza indirilmesi için çalışmalara devam edilecektir. Kaynak: S. B Stratejik Eylem Planı Sayfa 80 24

Stratejik Uygulama Programı Stratejik Amaç 2 İhtiyaç duyulan sağlık hizmetinin güvenli ve kaliteli olarak sunulmasını sağlamak Stratejik Hedef 2. 9. 2 Sağlık hizmeti sunumunda Türkiye’yi bölgesinde cazibe merkezi haline getirmek Program sorumlusu Yürütülen Program 2010 (çeyrek) 1 Açıklamalar 201 2 3 4 2011 2012 3 2014 • Sektör ve STK’larla sağlık turizmi alanında işbirliği yapılacak, • Sağlık turizmini yürüten ve yürütülecek tesislere ait kriterler belirlenecek ve denetimleri sağlanacak Dr. Dursun Sağlık AYDIN Turizmine yönelik mevzuat Sağlık çalışması Turizmi yapmak Koordinatörü • Sağlık turizmi ile ilgili yurtiçi ve yurt dışı toplantı, kongre ve organizasyonlara katılım sağlanması (gelişmeler izlenip, bilgi paylaşımı yapılacak) Kaynak: S. B Stratejik Plan Amaç 2 25

Stratejik Uygulama Programı Stratejik Amaç 2 İhtiyaç duyulan sağlık hizmetinin güvenli ve kaliteli olarak sunulmasını sağlamak Stratejik Hedef 2. 9. 2 Sağlık hizmeti sunumunda Türkiye’yi bölgesinde cazibe merkezi haline getirmek Program sorumlusu Yürütülen Program 2011 2012 3 2014 Açıklamalar • Termal-kaplıca turizmine sahip bölgelerde kamu-özel sektörün yurt dışı-sağlık turizmi çalışmalarına destek olunacak • Medikal turizm kamu-özel sektörün yurt dışı sağlık turizmi çalışmalarına destek olunacak Sağlık Dr. Dursun Turizmi AYDIN sektörüne destek olunması Sağlık + Turizmi Koordinatörü Sağlık Turizminin • Sağlık turizmi ile ilgili yurtiçi ve yurt dışı toplantı, kongre ve organizasyonlara katılım sağlanması (gelişmeler izlenip, bilgi paylaşımı yapılacak) kurumsallaşması Kaynak: S. B Stratejik Plan Amaç 2 26

Stratejik Uygulama Programı Stratejik Amaç 2 İhtiyaç duyulan sağlık hizmetinin güvenli ve kaliteli olarak sunulmasını sağlamak Stratejik Hedef 2. 9. 2 Sağlık hizmeti sunumunda Türkiye’yi bölgesinde cazibe merkezi haline getirmek Program sorumlusu Yürütülen Program 2011 2012 3 2014 Açıklamalar • Hasta kabulünde ve tedavi sırasında yaşanan sorunların en aza indirilmesi için çalışmalara devam edilecektir. • Sağlık turizmi hizmetinin ülkemizde kurumsallaşmasını ve standardize edilmesinin tamamlanması Sağlık turizmi Dr. Dursun hizmetlerini AYDIN uluslar arası Sağlık seviyede Turizmi tutmak Koordinatörü + Sürdürülebilirlik • Sağlık turizmi ile ilgili yurtiçi ve yurt dışı toplantı, kongre ve organizasyonlara katılım sağlanması (gelişmeler izlenip, bilgi paylaşımı yapılacak) Kaynak: S. B Stratejik Plan Amaç 2 27

Yol Haritası • Sağlık Bakanlığının sağlık turizmi politika metni oluşturulmalı, • Sağlık turizmi standardı ve mevzuatı hazırlanmalı ve sektör denetlenebilir olmalı, • Yetişmiş kalifiyeli eleman için eğitime ve sertifikasyona önem verilmeli • Yabancı doktor çalıştırılması yasalaşmalı, • Sağlık Turizmi konusu sektör, sivil toplum örgütleri ve kamu işbirliği ile birlikte değerlendirilmeli ve yönetilmeli, • Sağlık Turizmi Stratejik eylem planı hazırlanmalı, • Sağlık turizmi açısında Bakanlık Kurumsal yapılanmasını tamamlamalı ve Birim güçlendirilmeli, • Türkiye ulusal sağlık turizmi danışma kurulu veya ajansı oluşturulmalı, • İç ve dış da Sağlık Turizmi Sektöründeki gelişmeler takip edilmeli, • Bu alanda yapılan tüm çalışmalar izlenmeli ve raporlanmalı, 28

Saygılarımla Arz Ederim. www. saglik. gov. tr/saglikturizmi E-posta: saglikturizmi@saglik. gov. tr 29