Ruda lska moje miasto w Europie Pooenie Rudy

„Ruda Śląska – moje miasto w Europie

Położenie Rudy Śląskiej Location of Ruda Śląska położona jest w Centrum przemysłowej części Górnego Śląska. Graniczy z Bytomiem, Świętochłowicami, Chorzowem, Katowicami, Mikołowem i Zabrzem. Ruda Śląska is situated in the center of the industrial part of Upper Silesia. It borders on Bytom, Świętochłowice, Chorzów, Katowice, Mikołów and Zabrze.

Dzielnice Rudy Śląskiej Miasto tworzy 10 dzielnic : Ruda, Godula, Orzegów, Bykowina, Halemba, Kochłowice, Chebzie , Nowy Bytom, Wirek, Bielszowice Do 1951 roku dzielnice te były odrębnymi miejscowościami. Do chwili obecnej zachowały swe dawne układy urbanistyczne. Każda posiada własne centrum i tereny peryferyjne. W świadomości mieszkańców, zwłaszcza starszego pokolenia, przynależność do jednego, scalonego miasta współistnieje i więzi lokalnych. Districts of Ruda Śląska The city consits of 10 districts: Ruda, Godula, Orzegów, Bykowina, Halemba, Kochłowice, Chebzie, Nowy Bytom, Wirek and Bielszowice. By 1951, these districts had been separates towns. They have preserved their former town planning structure until now. Each of them possesses its own centre and suburban areas. Belonging to one, integrated city coexists in the consciousness of its inhabitants – especially those of the older generation – with the awareness of former autonomy and local bonds. Podczas sesji Rady Miejskiej 12 stycznia 2006 roku radni podjęli uchwałę w sprawie utworzenia dzielnicy Czarny Las, wyodrębniając ją z terenów dzielnic: Wirek, Nowy Bytom, Bielszowice.

Historia powstania Rudy Śląskiej… Tereny dzisiejszej Rudy Śląskiej od zarania swych dziejów związane były z ziemią bytomską. Dzieliły jej losy polityczne, gdy w ciągu wieków w wyniku układów dynastycznych, przetargów, zobowiązań finansowych czy działań wojennych – kilkakrotnie zmieniała ona przynależność państwową. Do końca XIII wieku władali tu śląscy Piastowie, w XIV wieku ziemia bytomska przeszła pod panowanie czeskie, w XVI w. zagarnęła ją monarchia Habsburgów zaś w połowie XVIII w. stała się częścią państwa pruskiego. Zerwanie dawnych więzi z ziemią bytomską nastąpiło w wyniku politycznych zmian po I wojnie światowej, powstań śląskich i plebiscytu. Do Państw polskiego przyłączone zostały wszystkie miejscowości, tworząc obecną Rudę Śląską. History uprising of Rudy Śląskiej… The territory of contemporary Ruda Śląska was connected with the Bytom Land from the dawn of its history. They shared their politicial history when – as effects of dynastic agreements, tenders, finacial obligations and finally warfare – they changed the national membership several times. Until the end of the 13 th century, the house of Piasts had governed these areas; in the 14 th century, the Bytom Land went under the Czech reign; in the 16 th century, the Habsburg Monarchy seized it, whereas in the middle of the 18 th century, it became a part of the Prussian country. Breaking off the former bonds with the Bytom Land was caused by the political changes after the plebiscite. All the towns constituting contemporary Ruda Śląska were incorporated into the Polish country.

RU DA Były Dom Kultury KWK WAWEL

Namiastka historii powstania Rudy Stary herb Rudy Śląskiej Pierwsza wzmianka o Rudzie pochodzi z 1295 roku. Jest wtedy wymieniana w Rejestrze ujazdowskim, czyli spisie dóbr biskupstwa wrocławskiego. Właścicielami wsi byli między innymi: Rudzcy, Gierałtowscy, baron von Stechow, hrabia von Ballestrem. W 1497 roku wzmiankowany jest tu zamek, później przekształcony w rezydencję pałacową. Wybudowano tu największą hutę cynku w Europie Wschodniej. Nosiła nazwę "Carlshütte" (Huta Karol), a działała w latach 1816 -1908. Obok huty w 1855 r. powstała huta żelaza "Bertha" W 1770 roku utworzono kopalnie "Brandeburg" (później "Wawel"), była to jedna z pierwszych kopalni węgla kamiennego na Górnym Śląsku. W 1841 r. uruchomiono wydobycie w kopalni "Wolfgang" (później "Walenty"). Obydwie kopalnie połączyły się w jedną w roku 1931. W 1913 roku powstała kolejna kopalnia – "Graf Franz". W 1916 roku powstała koksownia "Wolfgang" (później "Walenty"). Natomiast rok później powstała elektrownia "Nikolaus" (później "Mikołaj"). The old coat of arms of Ruda Slaska A brief history of the creation of Rudy The first mention of Ruda comes from 1295 years. It is then replaced in the Registry Ujazdowski, a list of goods bishop of Wroclaw. The owners of the village were among others: Rudzcy, Gierałtowscy, Baron von Stechow, Count von Ballestrem. In 1497 is mentioned a castle, later converted into a palatial residence. Was built the largest zinc smelter in Eastern Europe. Was called "Carlshütte" (Ironworks Charles), and acted in the years 1816 -1908. In addition to steel mills in 1855 was a steel mill "Bertha" In 1770, established mines, "Brandenburg"(later "Wawel"), it was one of the first coal mine in Upper Silesia. In 1841 mining started in the mine "Wolfgang"(later "Valentine"). Both mines merged into one in 1931. In 1913, he founded another mine "Franz Graf. " In 1916 he was coking "Wolfgang"(later "Valentine"). One year later founded the power plant, "Nikolaus"(later "Nicholas").

Co warto zobaczyć… Kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Różańcowej Church Matki Boskiej Różańcowej Kościół św. Piusa X St. Pius X Church What's worth seeing. . . Kościół św. Józefa St. Joseph Church kamienice przy ul. Wolności Street zespół zabudowań szybu "Franciszek" team building shaft "Francis"

GO DU L Stara Godula A

Początki Goduli… Tereny dzisiejszej Goduli należały dawniej do majątku Orzegów. Karol Godula planował wybudowanie huty cynku "Godullahütte", jednak nie zdążył jej zbudować przed swoją śmiercią, budowę zakończył opiekun majątku Joanny Gryzik (głównej spadkobierczyni Goduli) – Scheffler. Huta została zbudowana w latach 1854 -55, a zlikwidowano ją w roku 1919. Została rozebrana, a na jej miejsce w roku 1928 wybudowano fabrykę gwoździ, którą zamknięto w roku 1934. Obok huty powstała osada, której nazwę przejęła i osadę zaczęto nazywać Godulą. W latach 1858 -61 powstało 21 pierwszych budynków, które zbudowano wokół placu targowego (dzisiejszy Plac Niepodległości). Dom Karola Goduli Beginnings Godula… Karol Godula The area of today's Godula formerly belonged to the estate Orzegów. Charles planned to build a smelter Godula Zinc Godullahütte ", but it did not have time to build before his death, completed the construction of a guardian of Joanna Gryzik assets (the main successor to Godula) - Scheffler. Huta was built between 1854 -1855, and it was liquidated in 1919. It was demolished and in its place was built in 1928, nails factory, which closed in 1934. Next to the smelter was a settlement whose name was taken over and the village has been called Godula. In the years 1858 -1961 was 21 the first buildings that were built around the market square (Independence Square today. )

OR ZEG Widok ogólny ÓW

Namiastka historii powstania Orzegowa… Pierwszą wzmianką o Orzegowie jest dokument z 1305 roku, w którym niejaki Marcin z Orzegowa występuje w roli świadka. Nazwa Orzegów pochodzi od tego, iż miejscowi rolnicy gdy orali ziemie, znajdowali ludzkie czaszki. Czaszki te najprawdopodobniej pozostały po najazdach tatarskich. Początkowo wieś rozrastała się wzdłuż obecnej ul. Bytomskiej. Dopiero w XX wieku powstała część rozbudowana wokół kościoła, był to tzw. „Nowy Orzegów”. Herbem gminy jest herb rodowy rodziny von Schaffgotsch. Orzegów był określany jako dobra rycerskie. Istniał tu dwór. Właścicielami byli między innymi: Gierałtowscy, baron von Voglar. W 1826 roku cały Orzegów wykupił Karol Godula. A brief history of the creation of Orzegów… The first mention of Orzegowie is a document of 1305 the year in which a man called Martin of Orzegowa acts as a witness. Orzegów name comes from the fact that local farmers plowed the land, they were human skulls. Skull is likely to remain after the Tartar invasions. Initially, the village grew up along the street today Bytom. Only in the twentieth century was part of the expanded around the church, it was called. „New Orzegów”. The coat of arms of the municipality is the family coat of arms von Schaffgotsch. Orzegów was known as a good knight. There was a mansion here. Owners were, inter alia: Gierałtowscy, Baron von Voglar. In 1826 Charles bought out the entire Orzegów Godula

Co warto zobaczyć… What's worth seeing. . . Kościół św. Michała Archanioła Zabytkowy szpital Historic hospital Church of St. Michała Archanioła Zabytkowy cmentarz przy ul. Orzegowskiej The historic cemetery

HA LEM BA Widok na osiedle Halemba II

Halemba swój rozwój zaczęła na terenie Kochłowic niedaleko kuźnicy obok mostu na Kłodnicy. Obszar ten był zwany Kuźnicą. Nie była to jedyna wieś, z której składa się dzisiejsza Halemba, tymi wsiami były także Stara Kuźnica i Kłodnica. Pierwsza wzmianka o Kuźnicy pochodzi z 1451 r. , kiedy to wójt bytomski dostał w zastaw od księcia te tereny. Od tego czasu właścicielem tej osady był pan bytomski, który wyznaczał fachowców, którzy tu pracowali. W 1478 r. jest wzmiankowany kuźnik zwany Halemba, od którego wzięła się nazwa dzisiejsza. W 1394 roku kuźnik Henryk otrzymał lasy gdzie miał zbudować kuźnice. Wieś, która rozwinęła się przy kuźnicy zwana jest Starą Kuźnicą. Pierwszą wzmianka o Kłodnicy mówi o niejakim Piotrze z Kłodnicy. Wieś Kłodnica rozwijała się najprawdopodobniej równolegle z Starą Kuźnicą. Halemba na starych pocztówkach Namiastka historii powstania Halemby… A brief history of the creation of Halemba… Halemba its development began in the nearby ironworks Kochłowice next to the bridge on Klodnica. This area was called the Forge. This was not the only village, which today consists of Halemba, these villages were also Old Forge and Kłodnica. The first mention of the Forge from 1451, when the mayor got in Bytom pledge from Duke this area. Since then, the owner of this settlement was Mr. Bytom, which marked the professionals who worked there. In 1478 is mentioned Kuźnik called Halemba, which gave the name today. Kuźnik in 1394 Henry received the woods where he was to build ironworks. Village, which developed the ironworks is called the Old Forge. The first mention of Klodnica speaks with a certain Peter Klodnica. Countryside Kłodnica probably evolved in parallel with the Old Forge.

Co warto zobaczyć… What's worth seeing. . . Kościół pw. Matki Boskiej Różańcowej Kaplica św. Józefa Chapel św. Józefa Church Matki Boskiej Różańcowej Zabytkowy pałacyk

KO C HŁO WI CE Jeseniki

Namiastka historii powstania Kochłowic… Udokumentowane początki osadnictwa sięgają XIV w. Już z XIII w. pochodzą najstarsze ślady osadnictwa na terenie Kochłowic (oficjalnie). W widłach rzeki Kochłówki i płynącego z Bykowiny cieku istniał od XIII do XV w. gród obronny, tzw. grodzisko kochłowickie. W XVI i XVII wieku istniała tu warzelnia soli (Salzhütte) - jedyny taki obiekt w Bytomskim Wolnym Państwie Stanowym. Znajdował się tu też kamieniołom, w którym wytwarzano kamienie młyńskie. A brief history of the creation of Kochłowice… Documented the beginnings of colonization dates back to early fourteenth century to the thirteenth century came the oldest traces of settlement in Kochłowice (officially). The confluence of rivers flowing from Kochłówka and Bykowiny watercourse existed from the thirteenth to the fifteenth century fortified town, called. kochłowickie settlement. In the sixteenth and seventeenth century there was a salt works here (Salzhütte) - the only such facility in the Free State Bytomskie state. Also there was a quarry, which produced millstones. W 1623 roku powstał tu folwark zwany "Niedźwiedziniec". Folwark i okoliczne lasy należały do Radoszowa, który jest wzmiankowany w roku 1629. W 1906 Radoszów (Radoschowy) przyłączono do Kochłowic. In 1623 there was a farm called "Niedźwiedziniec. Farm and surrounding forests belonged to Radoszowa, which is mentioned in 1629. In 1906 Radoszów (Radoschowy) attached to Kochłowice. Pierwsza wzmianka pochodzi z roku 1360 "Kochlowa Ląka" następnie w 1369 "Kochelwicz" The first mention comes from the year 1360 "Kochlowa meadow"and then in 1369 "Kochelwicz"

Co warto zobaczyć… What's worth seeing. . . Kościół pw. Świętej Trójcy Sanktuarium Matki Boskiej z Lourdes Church Holy Trinity Shrine of Our Lady of Lourdes Grodzisko średniowieczne (XIII-XV w) Medieval settlement (XIII-XV) Dworzec kolejowy Railway station

NO WY B YTO Widok ogólny M

Namiastka historii powstania Nowego Bytomia… Tereny Nowego Bytomia były prawie w całości porośnięte lasem. Z tego okresu pochodzi pierwsza nazwa dzielnicy Beuthener Schwarzwald – Bytomski Czarny Las. W 1891 roku tereny Nowego Bytomia stały się jedną z dzielnic Bytomia. Pozostałością tej nazwy jest nazwa ulicy Czarnoleśna. Następnie, po uruchomieniu huty, miejscowość nazwana została Friedenshütte. W roku 2005 od Nowego Bytomia została odłączona część ulicy "Czarnoleśnej" tworząc nową dzielnicę Rudy Śląskiej - Czarny Las. A brief history of the creation of Nowy Bytom… Nowy Bytom areas were almost entirely covered by forest. From this period comes the first name of the district Beuthener Schwarzwald Black Forest Bytom. In 1891, Nowy Bytom area became one of the districts in Bytom. Remnant of this name is the name of the street Czarnoleśna. Then, when you run the mill, the town was named Friedenshütte. In 2005, the New Bytom has been disconnected part of the street "Czarnoleśnej" creating a new district of Ruda Slaska Black Forest.

Co warto zobaczyć… What's worth seeing. . . Osiedle robotnicze przy ul. Wojska Polskiego Kościół Św. Pawła Zegar słoneczny Church Holy Paul Sundial Wieża wodna Water towers Kamienica przy ulicy Niedurnego

Obiekty kultury w Rudzie Śląskiej Muzeum Miejskie im. Maksymiliana Chroboka Museum Maksymiliana Chroboka Cultural objects in Ruda Śląska Muzeum PRL-u Museum PRL-u Dom Kultury w Bielszowicach House of Culture in Bielszowicach Dom kultury im. Henryka Bisty House of Culture Kino „Patria” Cinema "Patria"

Obiekty sportowe w Rudzie Śląskiej KS „ZGODA” Bielszowice Sports facilities in Ruda Śląska T. P „Jastrząb” Bielszowice Hala sportowa MOSi. R Nowy Bytom Sports hall in Nowy Bytom Basen w Rudzie Swimming Pool in Ruda Basen w Kochłowicach Swimming Pool in Kochłowice

Wędrówka po ciekawych miejscach Rudy Śląskiej dobiegła końca Dziękuje za uwagę Autor prezentacji: Martyna Jabłońska Gimnazjum nr 14 im. prof. Jana Karskiego w Rudzie Śląskiej