KURANI KERM DERS 3 Dersin lenii 1 Harflerin

KUR’AN-I KERİM DERSİ 3

Dersin İşlenişi 1. Harflerin Mahreç ve Harekelerine Uygun Tekrarı 2. Harflerin Sıfatları, Tanımı, Konusu, Çeşitleri 3. Zıtları Olan Sıfatları Harfleri İle Birlikte Tanıma 4. İhlas, Felak ve Nas Surelerinin Talimi 5. Fatiha suresi ve Bakara suresi 1 -2 -3. sayfalarının yüzünden okunması.

Harflerin Sıfatları Zıttı Olan Sıfatlar Hems x Cehr Şiddet x Rihvet Beyniyye İstilâ x İstifâl Itbâk x İnfitâh İsmât x İzlâk Tefhîm x Terkîk Müstakil Sıfatlar Kalkale Safîr Tefeşşî İstitâle Tekrîr Lîn İnhirâf Gunne

CEHR x HEMS Cehr ve hems sıfatları, mahreç ve nefesin akışına bağlı olarak, nefesin harf üzerindeki etkisini yansıtan zıt sıfatlardır.

Cehr: Sözlükte açıkça söylemek, sesi yükseltmek, ilan etmek, sesli söylemek anlamlarına gelir. Tecvid terimi olarak ise, harfin telaffuzu esnasında mahrece yapılan baskıdan dolayı nefes akışının hapsedilmesidir. Cehr sıfatı bulunan harfler şunlardır: ﺀﺏﺝﺩﺫﺭﺯﺽﻁﻅﻉﻍﻕﻝﻡﻥﻭﻱ

Hems: Sesi gizlemek, fısıldamak demektir. Tecvid terimi olarak ise harf telaffuz edilirken mahrece temasın zayıflığı nedeniyle sesle birlikte nefesin akmasıdır. Bu sıfata sahip harfler on tanedir: Bunlar ﺹ ﺕ ﺙ ﺡ ﺥ ﻩ ﻙ ﻑ ﺱ ﺵ harfleridir.

Şiddet x Rihvet Şiddet ve rihvet sıfatları, sükun halindeki harfin sesinin akıp akmamasıyla ilgilidir.

Şiddet: Sözlükte güç, baskı ve sertlik anlamındadır. Terim olarak şiddet, harf sakin okunduğunda sesinin akmamasına denir. Şiddet harfleri aşağıdaki sekiz harftir: ﺍﺏﺕﺝﺩﻁﻕﻙ

Rihvet: Yumuşaklık ve gevşeklik anlamına gelir. Terim olarak harf sakin olduğunda sesin ve nefesin tamamen akması demektir. Rihvet sıfatı taşıyan harfler aşağıdaki on beş harftir: ﺙﺡﺥﺫﺯﺱﺵﺹﺽﻅﻍﻑﻭﻩﻯ

Beyniyye : Arada olmak, ortada olmak demektir. Tecvid ilminde harf sakin iken ses ve nefesin ne tamamiyle akması ne de tamamiyle akmaması durumuna beyniyye denir. Beyniyye sıfatına sahip harfler beş tanedir: ﺭﻉﻝﻡﻥ

Harflerin Şiddet-Rihvet-Beyniyye Sıfatlarına Uygun Olarak Seslendirilmesi

İstilâ x İstifâl Harf telaffuz edilirken dil kökünün aşağıya veya yukarıya doğru hareket etmesidir.

• • Tecvidde isti’lâ, harfin okunuşu sırasında dilin arka kısmının üst damağa doğru yükselmesi demektir. İsti’lâ harfleri aşağıdaki yedi harftir: ﺥﺹﺽﻁﻅﻍﻕ

İstifâl: Aşağıda olmak, inmek, alçalmak gibi anlamlara gelir. Terim olarak ise harf telaffuz edilirken dilin arka bölümünün aşağıya doğru inmesine denir. İstifâl sıfatı bulunan harfler aşağıdaki yirmi bir harftir: ﺀﺏﺕﺙﺝﺡﺩﺫﺭﺯﺱﺵﻉﻑﻙﻝﻡﻥﻭ ﻩﻯ

İtbâk x İnfitâh Sıfatlar mahrecin açılıp kapanma biçimine göre zıt iki nitelik taşırlar. Bunlar itbâk ve infitâh sıfatlarıdır.

İtbâk: Sözlükte yapışmak, ulaşmak ve uyuşmak gibi anlamlara gelir. , Tecvid ilminde itbâk, harfin telaffuzu sırasında dilin üst damağa yapışması demektir. İtbâk harfleri şu dört harftir: ﺹﺽﻁﻅ İtbâk sıfatı en güçlü harf ( ) ﻁ harfidir.

İnfitâh: Sözlükte açılmak ve ayrılmak anlamlarına gelir. Terim olarak harfin telaffuzu esnasında dilin üst damaktan ayrılması demektir. İnfitâh sıfatı şu yirmi dört harfte bulunmaktadır: ﺀﺏﺕﺙﺝﺡﺥﺩﺫﺭﺯﺱﺵﻉﻍﻑﻕﻙﻝ ﻡﻥﻭﻩﻯ

Tefhîm: Sözlükte bir şeyi yüceltmek, saygı göstermek ve kalın yapmak gibi anlamlara gelir. Tecvid ilminde tefhim, dilin arka kısmının üst damağa yükselmesi sebebiyle ağız içinin sesle dolması ve harfin kalın okunması demektir.

Terkîk: Sözlükte bir şeyi inceltmek ve yumuşatmak gibi anlamlara gelir. Tecvid terimi olarak ise dilin arka bölümünün aşağıda kalması nedeniyle harfin, ağız içini tamamiyle sesle dolduramaması ve harfin ince okunmasıdır.

İzlâk: Dilin keskinliği, süratli olmak, kolay olmak, bir şeyin ucu gibi anlamlara gelir. Tecvid ilminde izlâk telaffuzu esnasında harfin çabuk ve kolay seslendirilir olması demektir. İzlâk sıfatının bulunduğu harfler aşağıdaki altı harftir: ﺏﺭﻑﻝﻡﻥ

• İsmât: Sözlükte susturmak, engellemek demektir. Terim olarak ise harfin telaffuzunda güçlük ve ağırlık demektir. İsmât harfleri aşağıdaki yirmi iki harftir: ﺀﺕﺙﺝﺡﺥﺩﺫﺯﺱﺵﺹﺽﻁﻅﻉﻍ ﻕﻙﻭﻩﻯ

Hazırlayan: Sema ÇELEM Kaynak: Prof. Dr. Abdurrahman ÇETİN, KUR’AN OKUMA ESASLARI, BURSA: EMİN YAYINLARI