METALI I PROIZVODI METALURGIJE Svojstva metala l l

METALI I PROIZVODI METALURGIJE Svojstva metala l l Metalni sjaj (boja) Toplotna i električna provodljivost, oksidacija Posebni načini obrade (termička obrada - livenje, kovanje, istezanje. . . ) Legiranje Podela prema specifičnoj težini l l laki (manja od 4, 5 g/cm 3) teški (veća od 4, 5 g/cm 3)

METALI I PROIZVODI METALURGIJE Podela metalurgije l l Bazna (ekstraktivna) – rafinacija i legiranje Preradjivačka Crna (gvoždje, mangan, hrom) Obojena (svi ostali metali i legure)

METALI I PROIZVODI METALURGIJE Gvoždje (Fe) U prirodi se nalazi u obliku oksida, karbonata, sulfida, itd. Rafinacija se vrši u visokim pećima čiji je finalni proizvod sirovo gvoždje sa primesama (silicijum, mangan, ugljenik). Težak metal, podložan oksidaciji (rdja, Fe 2 O 3), sirovina za dobijanje čelika.

METALI I PROIZVODI METALURGIJE Čelik Najvažniji (bazni) proizvod crne metalurgije sa manje od 1, 7% ugljenika. Posebne oznake po JUS-u (Č+broj koji ukazuje na sastav (legiranje), čvrstoću, čistoću i specifična svojstva) Osnivni postupci odstranjivanja nečistoća: l l Neposredna oksidacija (Besemerov i Tomasov postupak) Posredna oksidacija (Simens-Martinov postupak)

METALI I PROIZVODI METALURGIJE Obojena metalurgija Bakar U prirodi najčešće kao sulfid (Cu. S), crvenkastog sjaja, velike električne i toplotne provodljivosti. l l Najpoznatije legure: mesing (bakar i cink) bronza (bakar i kalaj)

METALI I PROIZVODI METALURGIJE Obojena metalurgija Olovo U prirodi najčešće kao sulfid, sulfat ili karbonat. Težak metal, male tvrdoće (najmekši), male električne i toplotne provodljivosti. Absorbuje zračenje (poslednji u nizu radioaktivnog raspada). Najpoznatije legure sa antimonom i kalajem.

METALI I PROIZVODI METALURGIJE Obojena metalurgija Aluminijum Najrasprostranjeniji metal u prirodi, najčešće kao aluminoslikat i hidroksid (boksit). Za preradu se koristi isključivo boksit (skup postupak sa velikom potrošnjom energije). Lak metal, dobar provodnik, lako se obradjuje. Najpoznatije legure sa bakrom, magnezijumom i manganom (duraluminijum) i silicijumom (silumin).

METALI I PROIZVODI METALURGIJE Sekundarne sirovine l l l Prikupljanje sekundarnih sirovina lakši i brži postupak u odnosu na eksploataciju ruda Oprema za preradu sekundarnih sirovina i do 5 puta jeftinija u odnosu na postupke ekstrakcije iz ruda Ušteda energije pri preradi (za aluminijum i do 10 puta) Smanjena količina čvrstog otpada Smanjena eksploatacija resursa (ograničene rezerve)