LANDARE ZELULAPARETA ZER DA Landare zelulen mintz plasmatikoaren

LANDARE ZELULA-PARETA

ZER DA? Ø Landare zelulen mintz plasmatikoaren kanpoaldean dagoen egitura da. Ø Landareen egiturazko eta ezaugarri funtzional asko pareta horren baldintzapean daude. Ø Mintz plasmatiko mota hau zelulosaz eta beste bi polisakaridoz osaturik dago.

OSAGAIAK Zelula pareta hiru motatako polisakaridoz osatuta dago: � ZELULOSA: glukosa molekulez osatutako polisakaridoa da. Naturan ugaria dena. � HEMIZELULOSA: masa molekular handiko heteropolisakaridoak dira. � PEKTINA: malgutasun handiko heteropolisakaridoa da. Zenbait paretatan, glukoproteinak, monosakaridoak eta gatz mineralak ere agertzen dira. Ø

Molekula guzti horrek, matriz hidratatu batean daude. Ø Matrizeak sustantzia disolbagarri eta txikiak(ura, karbono dioxidoa eta oxigenoa) pareta zeharka daitezen ahalbidetzen du baina molekula handiek ez. Ø Ø Beraz, landareen zelulan metabolismoan parte hartzen duten substantziak molekula txikiak dira.

EGITURA Ø Bata bestearen gainean jarritako geruzaz osatuta. � ERDIKO XAFLA: pektinaz osatuta dago, eratzen den lehena eta bi zelula kumeak bereizten dituena. � PARETA PRIMARIOA: zelulosaz osatuta dago eta lodiera aldakorrekoa da. � PARETA SEKUNDARIOA: gehiago haziko ez diren zelulek jariatzen dute pareta. Lodia eta trinkoa. Zelulosaz osatutakoa.

Ø Paretaren hazkuntza barrualdetik kanpora ematen da: � Erdiko xafla. � Zelulosa + hemizelulosa + pektina = pareta primarioa. � Beste substantzia batzuk = pareta sekundarioa.

PLASMODESMOA Zelula pareta, plasmodesmo izeneko hoditxo mehez zeharkatuta dago. Hauek zelulen arteko komunikazioa ahalbidetzen dute. Ø Plasmodesmoari esker, zitoplasmak jarraitasuna du zelula batetik bestera; beraz, substantzien zirkulazioa bizkorragoa da. Ø Punteadurak dira zelula paretan agertzen diren etenune txikiak. Etenuneotatik luzatzen dira plasmodesmoak. Ø

FUNTZIOAK Ø EGITURAKETA: � Paretaren funtzio garrantzatsiena da. � Zelulari forma ematen dion geruza zurruna da. � Zelula trakzio mekanikoetatik babesten du. � Zelula paretak alboko zelulen paretari lotuta dago eta guztiek batera sendotasuna ematen diote landareen organoei. Karkasa edo armazoia eratzen dute.

Ø HANPADURA PRESIOA: � Ingurunea zitoplasmarekiko hipotonikoa denean gertatzen da. ü Ura zelularen bakuolotan sartzen da osmosiaren bidez. ü Bolumena handitu egiten da. ü Presioa dago pareten gainean. 1. HAZKUNDEA: Ehunak luzatu presioa dela eta. 2. Mugimenduak (estomen irekiera eta itxiera kontrolatu).

ALDAKETAK Zelula pareta, ehunen beharrizanen arabera alda edo egokitu daiteke. Ø Epidermisean edo xileman jasaten dituzten aldakuntzen kausa da. Ø

EPIDERMISA Ø Epidermisa eratzen duten zelulen paretaren kanpoaldean kutina izeneko sustantzia bat dago eta honen gainean argizari geruza bat. Multzo horri kutikula deritzo. Kutikulak babesa ematen dio organoari.

XILEMA EDO ZURA Ehun hau zelula paretaren aldakuntza prozesu garrantzitsu baten emaitza da. Lignina gehitzen zaio paretaren egiturari. Ø Hodi sendo eta trenkada gabekoa eratzen da. Hodi horretan barrena sustraiak zurgaturiko ura eta ioiak ibiliko dira. Ø