Istraivako novinarstvo kroz istoriju Drajfus i Votergejt afera

IstraŽivačko novinarstvo kroz istoriju (Drajfus i Votergejt afera)

Istraživačko novinarstvo • Istraživačko novinarstvo je traganje za onim što se želi sakriti. • Elemenat istraživanja je naglašen u odnosu na informativu. • “Za neku priču treba zvati ljude 5 puta, za neku 20. Ali, kada zoveš stoti put – istraživačko novinarstvo”. • “najniži oblik novinarskog života” ili elitno i najskuplje novinarstvo? • Svaki novinar bi trebao biti istraživač. • “Prljanje ruku” je usko povezano sa profesijom.

Predmet istraživanja • Predmet istraživanja - politika, javni sektor, biznis, crkva, mafija, nepravda, laži, nevine žrtve • Zloupotreba u javnim službama, nezakonito finansiranje izbornih kampanja, korupcija u policiji, veze kriminala i politike, zlostavljanje, kršenje ljudskih prava, nezakonite i nemoralne radnje • Rupert Merdok – istraživačko novinarstvo - izvještavanje u širinu • Veliki istraživački projekti okupe čitav tim • Nadzorna funkcija

Začeci istraživačkog novinarstva • Teofrast Renodo - Gazette de France • Istraživao zdravstveno stanje gradske sirotinje i problem visoke stope nezaposlenosti • Džon Milton – borba za slobodu medija (knjige) • Elizabet Kokrin - Neli Blaj - World • Vinifred Blek - Eni Lori – Examiner • Vilijam Hauard Rasel - Krimski rat (1853 -1856) • Čarls Dikens - izrabljivanje djece u Engleskoj • Emil Zola – izrabljivanje najsiromašnijih slojeva društva

Drayfuss afera • 25. septembra 1894. godine – francuska obavještajna služba nalazi dokument koji ukazuje na postojanje izdaje u visokim vojnim krugovima. • Francuska špijunka koja je radila kao čistačica kod njemačkog vojnog atašea (potpukovnik Švarckopen) u Parizu našla je dokument sa podacima o artiljeriji francuskog generalštaba • Prvo su sumnjali na oficire, a zatim na pripravnike pri generalštabu • Alfred Drajfus optužen da je pokušao prodati informaciju Njemačkoj.

Sumnjivi dokazi Jedini “dokaz” – navodna sličnost rukopisa. Na suđenju je rečeno da je Drajfus pokušao da kopira tuđi rukopis da sumnja ne bi pala na njega. Antisemitska novina La libre parole prva izvještava o hapšenju Drajfusa Mediji unaprijed osuđuju Drajfusa Vojni ministar Ogist Mersje u izjavama za list Le Figaro i Le Matin optužuje Drajfusa bez dokaza Suđenje je bilo zatvoreno za javnost Sudije su bez znanja odbrane upoznati sa dokazima.

Antisemitske karikature u medijima

Ražalovanje Drajfusa • 22. decembra 1894. - Drajfus osuđen na doživotnu robiju na Đavoljem ostrvu • 5. januara 1895. godine - Drajfus je javno ražalovan iz službe • Porodica Drajfus nije prestala sa borbom • Supruga Lusi i brat Matje pokušavali su da dokažu njegovu nevinost. • Porodici pomaže Bernard Lazare - novinar i kritičar koji je objavio pamflet „Sudska greška: istina o aferi Drajfus“ • 1896 - potpukovnik Žorž Pikar dolazi na čelo francuske obavještajne službe. On nalazi dokument koji povezuje majora Ferdinanda Esterhazija sa njemačkim atašeom Švarckopenom. • Ferdinand Esterhazi traži premještaj iz Ruande i na takav način Pikar na osnovu konsultacije sa grafologom dobija potvrdu da rukopis u dokumentu nađenom kod Švarckopena pripada Esterhaziju.

Emil Zola se uključuje u Drajfus aferu • Pikar zahtjeva otvaranje slučaja zbog čega je poslat u Nicu, Marselj, Alžir i Tunis. • 1897 – zahtjev za reviziju slučaja Drajfus odbijen. • Po povratku u Francusku Pikar je uhapšen i optužen da brani Jevreje jer je dobio novac od njih. • Emil Zola objavljuje u književnom časopisu L Aurore koji izdaje Žorž Klemanso otvoreno pismo predsjedniku Francuske. • Zola naziva suđenje zločinom protiv čovječnosti

Prelomni momenat • Nakon objavljenog pisma Zola je optužen za klevetu i osuđen na zatvorsku kaznu, ali je pobjegao u Englesku. • Istraga pokazuje da je major Anri falsifikovao dokumenta koji optužuju Drajfusa. Anri je uhapšen, ali je u zatvoru izvršio samoubistvo. • 1899 – na drugom suđenju Drajfusa i pored novih činjenica osuđuju na 10 godina zatvora • Novi predsjednik Emil Lube je pomilovao Drajfusa. • 12. jul 1906. godine – apelacioni sud je poništio presudu. • Esterhazi je proglašen krivim, Drajfus oslobođen.

Kulminacija pravde Drajfus je vraćen u vojsku sa činom majora, a po završetku Prvog svjetskog rata dobio je čin potpukovnika. Potpukovnik Pikar dobija titulu generala i postaje ministar rata Drajfus kasnije dobija francuski orden Legija časti

Istraživačko novinarstvo u XX vijeku ’ 60 - ’ 70 godine 60 -tih godina XX vijeka - istraživačke ekipe formirali su mediji poput Chicago Tribune, The Sunday Times, Associated Press

Watergate afera Novinari Washington posta Bob Vudvord i Karl Bernštajn zaslužni za otkriće afere 17. jun 1972. – provalnici su pokušali da postave prislušne uređaje u kancelariju Demokratskog nacionalnog komiteta Ričard Nikson optužen za političku špijunažu, zastrašivanje, sabotažu, korišćenje državnih sredstva za potrebe svoje partije 1974 – ostavka predsjednika Niksona Izvor – Mark Felt – agent FBI Mark Felt je potvrdio da je izvor 2005. godine

’ 70 - ’ 80 godine XX vijeka Sunday Times - farmaceutska kompanija Distillers – talidomid - bebe sa deformitetima Britanija - ljubavne afere, korupcija 1988 - News of the world - poslanička propusnica izdata kol gerli

Procvat istraživačkog novinarstva 90 - tih godina XX vijeka Inside story (BBC) Public eye (BBC) 40 minutes (BBC) Private investigations (BBC) Here and now (BBC) Big story (ITV)

Istraživački centri na Balkanu Balkan Investigative Reporting Network, BIRN www. birn. eu. com The Center for Investigative Reporting, CIN Bosnia-Herzegovina, www. cin. ba The Center for Investigative Reporting in Serbia, CINS http: //www. cins. rs Centar za istraživačko novinarstvo- Crna Gora www. cincg. me

Paul Wolfowitz Pol Volfovic - predsjednik Svjetske banke podnio ostavku Svojoj djevojci namjestio posao u Stejt departmentu i obezbjedio veću platu

Eliot Spitzer

Rončević - bivši ministar odbrane 2007 - Berislav Rončević - afera kamioni Zloupotreba položaja Službenim automobilom prešao 150 000 kilometara Vozio rođake i mačka

Skandali u Brazilu 2013 – Renan Calheiros – vojnim avionom na svadbu kćerke i na presađivanje kose 2015 – 54 optuženih zbog Petrobras kompanije