Afera Dreyfus i njen znaaj za dalji razvoj

Afera Dreyfus i njen značaj za dalji razvoj istraživačkog novinarstva

Istraživačko novinarstvo • Istraživačko novinarstvo je traganje za onim što se želi sakriti. • Elemenat istraživanja je naglašen. • “Za neku priču treba zvati ljude 5 puta, za neku 20. Ali, kada zoveš stoti put – istraživačko novinarstvo”. • “najniži oblik novinarskog života” ili elitno i najskuplje novinarstvo? • Svaki novinar bi trebao biti istraživač. • “Prljanje ruku” je usko povezano sa profesijom. • Istraživački novinar se bavi poslovima policije, advokata, nadzornih organa.

Predmet istraživanja • Predmet istraživanja - politika, javni sektor, biznis, crkva, mafija, nepravda, laži, nevine žrtve • Zloupotreba u javnim službama, nezakonito finansiranje izbornih kampanja, korupcija u policiji, veze kriminala i politike, zlostavljanje, kršenje ljudskih prava, nezakonite i nemoralne radnje • Rupert Merdok - izvještavanjem u širinu • Veliki istraživački projekti okupe čitav tim • Nadzorna funkcija

Začeci istraživačkog novinarstva • Teofrast Renodo - Gazette de France • Istraživao zdravstveno stanje gradske sirotinje • Elizabet Kokrin - Neli Blaj - World • Vinifred Blek - Eni Lori – Examiner • Vilijam Hauard Rasel - Krimski rat (1853 -1856) • Čarls Dikens - izrabljivanje djece u Engleskoj • Emil Zola, Džon Milton, Daniel Defo

Drayfuss afera • 25. septembra 1894. godine – francuska obavještajna služba našla je dokument koji je potvrdio postojanje izdaje u visokim vojnim krugovima • Francuska špijunka koja je radila kao čistačica kod njemačkog vojnog atašea (potpukovnik Švarckopen) u Parizu našla je dokument sa podacima o artiljeriji francuskog generalštaba • Prvo su sumnjali na oficire, a zatim na pripravnike pri generalštabu • Alfred Drajfus optužen da je pokušao prodati informaciju Njemačkoj

Sumnjivi dokazi Jedini “dokaz” - sličnost rukopisa 1. novembra 1894. godine antisemitska novina La libre parole izvještava o hapšenju Drajfusa Mediji unaprijed osuđuju Drajfusa Vojni ministar Mercier u izjavama za list Le Figaro i Le Matin osuđuje Drajfusa bez dokaza Suđenje je bilo zatvoreno za javnost Sudije su bez znanja odbrane upoznati sa dokazima

Antisemitske karikature u medijima

Ražalovanje Drajfusa • 5. januara 1895. godine - Drajfus je javno ražalovan iz službe • Drajfus osuđen na doživotnu robiju na Đavoljem ostrvu • Porodica Drajfus nije prestala sa borbom • Supruga Lusi i brat Matje pokušavali su da dokažu njegovu nevinost • Porodici pomaže Bernard Lazare - novinar i kritičar • 1896 - potpukovnik Žorž Pikar - šef francuske obavještajne službe nalazi dokument koji povezuje majora Ferdinanda Esterhazija sa njemačkim atašeom Švarckopenom.

Emil Zola se aktivno uključuje u Drajfus aferu • Pikar zahtjeva otvaranje slučaja zbog čega je poslat u Tunis • Pikar upoznaje predsjednika Francuske Feliksa Fora sa slučajem Drajfus • Supruga Lusi zahtjeva ponovno suđenje • 1897 – zahtjev za reviziju slučaja Drajfus odbijen • Emil Zola objavljuje u književnom časopisu L Aurore otvoreno pismo predsjedniku Republike • Zola naziva suđenje zločinom protiv čovječnosti • Vojni vrh falsifikuje novi dokument i optužuje Drajfusa, a oslobađa krivice Esterhazija

Prelomni momenat • Nakon objavljenog pisma Zola je optužen za klevetu i osuđen na zatvorsku kaznu • Istraga pokazuje da je major Anri falsifikovao dokumente koji optužuju Drajfusa • Drajfusa i pored te činjenice osuđuju na 10 godina zatvora • Novi predsjednik Emil Lube je pomilovao Drajfusa • 12. jul 1906. godine - odluka suda je poništena • Esterhazi proglašen krivim, Drajfus oslobođen

Kulminacija pravde Drajfus je vraćen u vojsku sa činom majora, a po završetku Prvog svjetskog rata dobio je čin potpukovnika. Potpukovnik Pikar dobija titulu generala i postaje ministar rata Drajfus kasnije dobija francuski orden Legija časti

Istraživačko novinarstvo u XX vijeku ’ 60 - ’ 70 godine 60 -tih godina XX vijeka - istraživačke ekipe imali su mediji poput Chicago Tribune, The Sunday Times, Associated Press

Watergate afera Bob Vudvord i Karl Bernštajn zaslužni za otkriće afere 17. juna 1972. – provalnici su pokušali da postave prislušne uređaje u kancelariju Demokratskog nacionalnog komiteta Ričard Nikson optužen za političku špijunažu, zastrašivanje, sabotažu, korišćenje državnih sredstva za potrebe svoje partije 1974 – ostavka predsjednika Niksona Izvor – Mark Felt – agent FBI

’ 70 - ’ 80 godine XX vijeka 1969 - Fond za istraživačko novinarstvo 1975 - Investigative reporters and editors Sunday Times - farmaceutska kompanija Distillers – talidomid - bebe sa deformitetima Britanija - ljubavne afere, korupcija 1988 - News of the world - poslanička propusnica izdata kol gerli

Procvat istraživačkog novinarstva 90 - tih godina XX vijeka Inside story (BBC) Public eye (BBC) 40 minutes (BBC) Private investigations (BBC) Here and now (BBC) Big story (ITV)

Kriza istraživačkog novinarstva danas • Ljude više interesuje zabava, nego ozbiljne priče • Washington post - istraživački blog • Putem bloga se predstavljaju istraživački projekti koji su već dospjeli na naslovnice • SCOOP podstiče istraživačko novinarstvo u Jugoistočnoj i Istočnoj Evropi

Istraživački centri na Balkanu Balkan Investigative Reporting Network, BIRN www. birn. eu. com The Center for Investigative Reporting, CIN Bosnia-Herzegovina, www. cin. ba The Center for Investigative Reporting in Serbia, CINS http: //www. cins. rs/srpski Centar za istraživačko novinarstvo- Crna Gora www. cincg. me

Paul Wolfowitz Pol Volfovic - predsjednik Svjetske banke podnio ostavku Svojoj djevojci namjestio posao u Stejt departmentu i obezbjedio veću platu

Eliot Spitzer

Rončević - bivši ministar odbrane Berislav Rončević - 2007. godine - afera kamioni Zloupotreba položaja Službenim automobilom prešao 150 000 kilometara Vozio rođake i mačka

Skandali u Brazilu 2013 – Reinan Calheiros – vojnim avionom na svadbu kćerke i na presađivanje kose 2015 – 54 optuženih zbog Petrobras kompanije