RENME FAALYET 1 TORAKS TRAVMALARI AMA TORAKS travmalarnda

ÖĞRENME FAALİYETİ– 1 TORAKS TRAVMALARI AMAÇ : TORAKS travmalarında acil yardım uygulayabileceksiniz. 1

1. 2. 3. 4. 5. Cavum thoracica neresidir? Göğüs boşluğunun en büyük organı Her iki akciğer arasında hangi organ bulunur? Büyük damar hangileridir? Göğüs boşluğunu çevreleyen duvarların iç yüzeyini saran zara ne denir? 6. İki akciğer arasında kalan bölüm, ne olarak adlandırılır? 7. Bir organ yaralandı mı diğerlerinde Neden etkilenir. ? 8. Yaralanma sıralamasında toraks kaçıncı sıradadır? 9. Künt göğüs travmalarında, yaralanmanın türü ve ciddiyetini hangi durumlar belirler? 10. Göğüs travmalarının nedenleri nelerdir? 11. Penetran göğüs yaralanmaları neden önemlidir? 12. Göğüs travmalarında sun genel olarak hangi belirti ve bulgular görülür? 2

13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. Kot fraktürü nedir? Kot fraktürün semptomları nelerdir? Flail chest nedir? Paradoksal hareket nedir ve hangi patolojide görülür? Flail chest semtomları nelerdir? Flail chest acil yardım nasıldır? SUBKUTAN AMFİZEM nedir? HEMOTORAKS NEDİR? HEMOTORAKSIN (diğer yaralanmalardan ayıran özellik ) BELİRTİLERİ ? HEMOTORAKSTA ACİL MÜDAHALE nasıldır? PNÖMOTORAKS NEDİR? KAPALI (BASİT) PNÖMOTORAKS En sık nedeni nedir? PNÖMOTORAKS (diğer yaralanmalardan ayıran özellik ) BELİRTİLERİ? KAPALI (BASİT) PNÖMOTORAKS’ın ACİL MÜDAHALEsi nasıldır? 3

• Önde sternum, arkada torakal omurlar, yanlardan costalar ile çevrili ve alttan diyafragma ile ayrılmış olan boşluğa TORAKS BOŞLUĞU (CAVUM THORACİCA) denir. • Akciğerler, TORAKS boşluğunun en büyük organıdır. • Her iki akciğer arasında kalp bulunur. • TORAKS boşluğunun içinde yer alan diğer oluşumlar da kaslar, sinirler ve büyük damarlardır. • TORAKS boşluğunu çevreleyen duvarların iç yüzeyi plevra ile kaplanmıştır. • TORAKS boşluğunun iki akciğer arasında kalan bölüm, mediastinum olarak adlandırılır. • Mediastinum, ön ve arka mediastinum olmak üzere ikiye ayrılır. • Önde kalp ve timus, arka da ise özofagus, damarlar ve sinirler yer almaktadır. mediastinum 4

• Mediastinumda bulunan organlar arasındaki boşluklar, gevşek bağ dokusu tarafından doldurulmuştur. • Mediastinum içindeki organlar bu yüzden çok sıkı komşuluk hâlindedir. • Bu nedenle TORAKS boşluğundaki herhangi bir organda meydana gelen travma bu boşluktaki tüm organları etkiler. 5

TORAKS (TORAKS) TRAVMALARININ NEDENLERİ • TORAKS travmaları, kafa ve ekstremite travmalarından sonra üçüncü sırada yer almaktadır. • % 70– 80 oranında künt travmalara bağlı olarak gelişir. • En fazla trafik kazaları sonucu oluşan künt TORAKS travmalarında, yaralanmanın türü ve ciddiyeti genellikle • Kazanın Oluş şekline, • Araç İçindeki Kişinin Emniyet Kemeri Takıp Takmadığına, • Darbenin Geliş yönü, türü ve hızına göre değişiklik gösterir. 6

TORAKS TRAVMALARININ NEDENLERİ • Yüksekten düşme, • Göçük altında kalma, • Darp ve spor yaralanmaları sonucu da TORAKS travmaları görülebilir. • Kosta kırığı, • Delici, kesici alet yaralanmaları, • Yabancı cisim batması, • Ateşli silah yaralanması sonucu penetran TORAKS yaralanmaları oluşur. Bu şekilde oluşan penetran yaralanma sonucu atmosfer havası, travma yerinden plevral aralığa girer. • TORAKS travmaları, en fazla solunum ve dolaşım sistemini etkiler. Aksi ispatlanıncaya kadar hayatı tehdit eden travmalar olarak kabul edilir ve her zaman kalp yaralanmaları ile birlikte görülebileceği de unutulmamalıdır. 7

TORAKS TRAVMALARINDA NE ŞEKİLDE OLURSA OLSUN GENEL OLARAK AŞAĞIDAKİ BELİRTİ VE BULGULAR GÖRÜLÜR: 1. �Solunum güçlüğü 2. �Solunum sırasında ağrı 3. �Hemoptizi 4. �Siyanoz 5. �Trakea deviasyonu (yer değiştirmesi) 6. �Boyun venlerinde dolgunluk ? ? ? 7. �Normal solunumda TORAKS duvarının genişleyememesi 8. �Hipotansiyon 9. �Taşikardi, filiform nabız 10. �Pulsus paradoksus (intratorasik basınçta artış nedeniyle her inspiryumda sistolik kan basıncının 10– 15 mm hg düşmesi) 11. �Etkilenen tarafta akciğer seslerinin azalması ya da olmaması 8

GÖĞÜS TRAVMALARININ ÇEŞİTLERİ A-GÖĞÜS DUVARI YARALANMALARI 1 -KOSTA (KOT) KIRIKLARI 2 -Yelken Göğüs (Flail Chest) 3 -Subkutan Amfizem B-PULMONER YARALANMALAR 1 -HEMOTORAKS 2 -PNÖMOTORAKS 3 -AKCİĞER KONTÜZYONU C-KALP VE DAMAR YARALANMALARI 1 -MYOKARD KONTÜZYONU 2 -AKUT KARDİYAK TAMPONAT 3 -BÜYÜK DAMARLARIN LASERASYONU

GÖĞÜS DUVARI YARALANMALARI 1 -KOSTA (KOT) KIRIKLARI 2 -Yelken Göğüs (Flail Chest) 3 -Subkutan Amfizem • TORAKS duvarı yaralanmaları, travmalı hastalarda en sık görülen TORAKS yaralanmasıdır. 10

KOSTA (KOT) KIRIKLARI • Kosta kırıkları, genellikle trafik kazaları sonucu gelişir. • Çocuklarda TORAKS kafesinin elastikiyeti nedeniyle kırık olmadan da toraks içi organ yaralanmaları olabilir. • Özellikle üst kosta kırıkları ciddi travma göstergesidir. Üst kostaların kırılması daha fazla güç gerektirdiğinden travmanın şiddeti de büyüktür. 11

KOSTA (KOT) KIRIKLARI BELİRTİLER 1. Kosta kırıklarında en önemli belirti şiddetli ağrıdır. 2. Ağrıya bağlı olarak yaralıda solunum hareketleri düzenli değildir. 3. Yaralı, ağrıyan bölgeyi bir nokta şeklinde parmakla gösterebilir. 4. Bilinci yerinde ise hareket etmemeye çalışır. 5. Alt kosta kırıklarında visseral organ yaralanması oluşabilir. 6. Yaralı genellikle yaralanma bölgesine doğru eğilir ve 7. kırık bölgeye elini koyarak orayı sabitleştirmeye ve lokal ağrıyı azaltmaya çalışır. 8. Kosta kırıkları ile birlikte subklavian arter ve ven yaralanması oluşabilir. 12

YELKEN TORAKS (FLAİL CHEST) 13

YELKEN TORAKS (FLAİL CHEST) • Birbirini takip eden üç veya daha fazla kostanın iki ya da daha fazla yerden kırılması ile oluşan yaralanma yelken TORAKS olarak tanımlanır. • TORAKS duvarının bütünlüğünün bozulması sonucu TORAKS duvarının bir kısmı serbest hareket eder. Kırılmış olan TORAKS duvarının geri kalan kısmı aksi yönde hareket eder. • Kısaca kırık alan soluk alma sırasında içe doğru, soluk verme sırasında dışa doğru hareket eder (paradoksal hareket). 14

YELKEN TORAKS BELİRTİLERİ Yaralıda 1. TORAKS ağrısı, 2. Dispne, 3. Taşipne, 4. Taşikardi, 5. TORAKS Duvarında Ezilme Ve 6. Hipoksi Görülebilir. • Yelken TORAKSe Yol Açan şiddetli darbe sonucu yaralıda akciğer kontüzyonu ve solunum yetmezliği gelişebilir. • YELKEN TORAKS ACİLMÜDAHALE • Yaralının bilinci yerinde ise hareket etmesi önlenir ve solunumu desteklenerek sağlık kuruluşuna nakledilir. 15

SUBKUTAN AMFİZEM • Subkutan amfizem; akciğer, solunum yolları ya da özofagusun herhangi bir bölümünün laserasyonu sonucu Plevradaki bir açıklıktan deri altına hava girmesidir. • Subkutan dokuda hava kabarcıkları bulunur. • Yaralı bölgenin palpasyonu ile hava kabarcıklarının parmak ucuyla itilmesine bağlı krepitasyon oluşur. • Subkutan amfizem genellikle kot kırıkları ile birlikte görülür. • Bazı vakalarda subkutan amfizem, TORAKS duvarına, karın duvarına ve nadir de olsa skrotuma kadar yayılabilir. 16

GÖĞÜS TRAVMALARININ ÇEŞİTLERİ A-GÖĞÜS DUVARI YARALANMALARI 1 -KOSTA (KOT) KIRIKLARI 2 -Yelken Göğüs (Flail Chest) 3 -Subkutan Amfizem B-PULMONER YARALANMALAR 1 -HEMOTORAKS 2 -PNÖMOTORAKS 3 -AKCİĞER KONTÜZYONU C-KALP VE DAMAR YARALANMALARI 1 -MYOKARD KONTÜZYONU 2 -AKUT KARDİYAK TAMPONAT 3 -BÜYÜK DAMARLARIN LASERASYONU

• Pulmoner yaralanmalar, TORAKS duvarı yaralanmalarından sonra en sık görülen ve hayatı tehdit eden TORAKS travmalarıdır. HEMOTORAKS Hemotoraks ve MASİF HEMOTORAKS PULMONER YARALANMALAR PNÖMOTORAKS 1 -kapalı (basit) 2 -açık (emici) 3 -tansiyon (basınçlı) AKCİĞER KONTÜZYONU

HEMOTORAKS NEDİR? • Plevral aralıkta kan birikmesine hemotoraks (hematotoraks) denir. • Künt ya da penetran TORAKS yaralanmaları sonucu TORAKS duvarındaki damarların yırtılması veya akciğer yırtılması sonucu hemotoraks oluşur. • Hemotoraks genellikle travma sonucunda meydana gelmekle birlikte travma dışı nedenlere (akciğer hastalıkları) bağlı olarak da oluşabilir. • Plevral aralıkta 1500 ml’den daha fazla kan birikmesi masif hemotoraks olarak adlandırılır. 19

HEMOTORAKSIN BELİRTİLERİ ? 1. Yaralıda boyun venlerinde dolgunluk görülür, 2. Etkilenen tarafta solunum seslerinin alınamaması veya azalması, 3. Hipotansiyon, 4. Taşikardi, 5. Takipne, 6. Soğuk terleme ve 7. Filiform nabız vardır. 8. Şiddetli kanama sonucu hipovolemik şok gelişebilir. 9. Yaralıya çok hızlı müdahale edilmelidir, kısa süreli gecikmeler bile ölüme neden olabilir. 20

HEMOTORAKSTA ACİL MÜDAHALE? • Hemotorakslı yaralının acil ventilasyon desteğine, • oksijen uygulamasına ve • kan tranfüzyonuna ihtiyacı olacağından en kısa sürede hastaneye ulaştırılması gerekir. • Hastane ortamında yaralıya hekim tarafından tüp torakostomisi uygulanır. Tüp torakostomisi (TORAKS tüpü), plevral boşlukta toplanan hava, sıvı veya kanın boşaltılması amacı ile bölgeye lokal anestezik madde uygulandıktan sonra bir drenin yerleştirilmesi işlemidir. 21

PULMONER YARALANMALAR HEMOTORAKS PNÖMOTORAKS 1 -kapalı (basit) 2 -açık (emici) 3 -tansiyon (basınçlı) AKCİĞER KONTÜZYONU

PNÖMOTORAKS NEDİR? Plevral aralıkta hava toplanmasına pnömotoraks denir. Normalde visseral ve paryetal plevra arasında 5– 10 ml sıvı bulunur ancak HAVA bulunmaz. • PNÖMOTORAKS NEDENLERİ? • Pnömotoraksta hava girişi, visseral ya da paryetal plevrada oluşan bir açıklık nedeniyle gerçekleşir. 1. Bu açıklık, TORAKS duvarında oluşan KÜNT YA DA DELİCİ travma sonucu oluşabildiği gibi 2. AKCİĞER HASTALIKLARINDA AKCİĞER PARANKİMİNİN YIRTILMASI nedeniyle de oluşabilir. 3. Hatta TRAKEA, BRONŞLAR YA DA ÖZOFAGUSUN YIRTILMASI nedeniyle 4. mediastinumdan AKCİĞER BİYOPSİSİ, TORASENTEZ, KARDİYOPULMONER CERRAHİ vb. cerrahi müdahaleler de pnömotoraksa yol açabilir. 23

• Plevral aralıktaki basınç, atmosfer basıncına göre tüm solunum siklusu boyunca negatiftir. • Ancak plevral aralığa hava girmesi, plevral aralıktaki basıncın pozitif olmasına ve akciğerlerin kollabe olmasına neden olur. • Pnömotoraks, üç farklı şekilde oluşabilir. • Kapalı (Basit) Pnömotoraks • Açık (Emici) Pnömotoraks • Tansiyon (Basınçlı) Pnömotoraks 24

1. KAPALI (BASİT) PNÖMOTORAKS • Visseral plevranın yırtılması nedeniyle havanın alveollerden plevral aralığa geçmesi ile ortaya çıkan duruma kapalı pnömotoraks denir. • En sık nedenlerinden biri, künt travmaya bağlı olarak kırılmış olan kostanın akciğer dokusunu zedelemesi ya da travma etkisiyle alveollerin rüptürüdür. 1. TORAKS ağrısı ve solunum sıkıntısı en sık karşılan belirti ve bulgudur. 2. Hipoksi ve pnönotoraksın şiddetine bağlı olarak solunum sıkıntısının şiddeti de artar. 3. Yaralıda huzursuzluk, BELİRTİLERİ ? 4. taşikardi ve 5. takipne görülebilir. 6. Fizik muayenede etkilenen tarafta, dinlemekle solunum seslerinde azalma olduğu saptanır. • Pnömotoraksın kesin tanısı, hastane ortamında akciğer grafisi, toraks veya abdominal BT ile hekim tarafından konur. Kesin tedavi, hastane ortamında tüp torakostomisi ile sağlanır. 25