Dihekimlii Fakltesi Hastanelerinde Dijital Radyografi Uygulamasnda Karlan Sorunlarn

Dişhekimliği Fakültesi Hastanelerinde Dijital Radyografi Uygulamasında Karşılan Sorunların Bilişim Teknolojilerindeki Gelişmeler Işığında Değerlendirilmesi Önder Göçer Doç. Dr. Sevinç Gülseçen Prof. Dr. Tamer L. Erdem 1/37

Sunum İçeriği Sağlık Bilişim Dijital Radyoloji PACS (Picture Archiving And Communication System) İstanbul Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Hastanesi Örneği Güncel Bilişim Teknolojileri Çözüm Önerileri 2/37

Sağlık Bilişim Rekabetin artması Yüksek Maliyet Kalite ve Verimlilik Arayışları 1980’lerin sonunda ◦ Muhasebe ve Mali kayıtların Tutulması 3/37

Hastane Arşivleri, Bir Zamanlar… 4/37

Hastane Yönetim Bilişim Sistemlerinden Tanı ve Tedaviyi Destekleyici Sistemlere Globalleşen dünya Rekabet Farklılık Liderlik – Etkin yönetim Economy (düşük maliyet) Efficiency (verimlilik) Effectiveness (etkinlik) 5/37

Dijital Radyoloji Konvansiyonel röntegende, hastayı değişik oranlarda geçen x-ışınlarının röntgen filmi üzerindeki fotografik etkisi ile oluşur. Dijital röntgende, hastayı geçen x -ışınlarının sayısal olarak ölçülmesi ve görüntünün bu ölçümden elde edilmesi Dedektör sistemi Fosfor plağı – Laser ışını ile taranır 6/37

Dijital Radyolojinin Avantajları %80 daha düşük radyasyon Görüntü kalitesinde iyileşme ve ölçme imkanları Hızlı iletim Sağlıklı Arşivleme Araştırma imkanları – İçerik tanıma sistemleri 7/37

PACS Picture Archiving And Communication System (Görüntü Arşivleme ve İletişim Sistemi) Hızlı iletim Sağlıklı Arşivleme Araştırma imkanları – İçerik tanıma sistemleri 8/37

PACS’in Nitelikleri İletişim-Yetki Mekanizması dahilinde istenilen yer ve zamanda ulaşabilme Filme ihtiyaç duyulmadan işler yürümeli DICOM uyumlu cihazlar ile entegrasyon Tek kaynaktan yönetim – (Görüntü ve görüntülere ilişkin veriler) HYBS ve RBS ile bütünleşik çalışma İnternet üzerinden dış kullanıcılar ile paylaşma 9/37

Görüntüleyici (Viewer) Nitelikleri Işık ayarı Beyaz Dengesi Döndürme Büyültme-Küçültme Çoğaltma Ölçme Gruplama Karşılaştırma İmleme 10/37

PACS’e Geçişte Karşılan Sorunlar Hedefte belirsizlik Ön araştırmanın geniş olması Kuruluş maliyetinin yüksek olması Yazılıma para ödeme konusunda isteksizlik Yetişmiş insan gücü Kamu olmanın getirdiği klasik sorunlar Büyük bir yapının dönüşecek olması Ara çözümlerde görüntü kaybı Büyük ve Başarılı örneklerin olmaması Mobil internette veri indirme sınırı ve yüksek maliyet Teknik zorluklar 11/37

İstanbul Üniversitesi Dişhekimliği Örneği 12/37

İstanbul Üniversitesi Dişhekimliği-Cerrahi 13/37

İstanbul Üniversitesi Dişhekimliği - Ortodonti 14/37

İstanbul Üniversitesi Dişhekimliği 15/37

İstanbul Üniversitesi Dişhekimliği 16/37

İstanbul Üniversitesi Dişhekimliği 17/37

İstanbul Üniversitesi Dişhekimliği - Ortodonti 18/37

Görüntü Örneği 19/37

Güncel Bilişim Teknolojileri Ağ ve iletişim USB-3. 0 SATA-3 CPU Sabit Disk Taşınabilir Bilgisayarlar N-Computing Diğer 20/37

Ağ ve iletişim teknolojileri Fiber Optik ve UTP kablolu iletişimin performansı PACS için yeterlidir. Mobil internet Şirket Kota Fiyat Turkcell 4 GB 39 TL Vodafone 5 GB 45 TL Avea Turkcell 4 GB 8 GB 39 TL 69 TL 21/37

USB 3. 0 – Universal Serial Bus USB 1. 1 – 12 Mbit/sn USB 2. 0 – 480 Mbit/sn 40 kat USB 3. 0 – 4. 8 GBit/sn 10 kat 22/37

SATA-3 Serial Ata II –Sata II 3. 0 Gbit/s SATA – III 6. 0 Gbit/s SSD disklerin bağlanmasında da kullanılabilecek 23/37

CPU More Yasası Hala geçerlidir. Moore Yasası, Intel şirketinin kurucularından Gordon Moore'un 19 Nisan 1965 yılında, her 18 ayda bir tümleşik devre üzerine yerleştirilebilecek bileşen sayısının iki katına çıkacağını, bunun bilgisayarların işlem kapasitelerinde büyük artışlar yaratacağını, üretim maliyetlerinin ise aynı kalacağını, hatta düşme eğilimi göstereceğini öngören deneysel (ampirik) gözlem büyük ölçüde geçerliliğini korumaktadır. Paralel işlem yapma kapasiteleri, Grafik ve multimedya desteği, Mobil cihazlar için pil ömrü optimizasyonu, Etkin ön bellek kullanımı ile PACS için yeterli performansa sahiptirler. 24/37

Sait Disk Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır. HDD, Mekanik parçalarda içerdiğinden artık limitlere gelindiği düşünülmektedir. HDD artık yerini yeni bir teknoloji olan SSD (Solid State Drive)-Katı Hal Sürücülerine bırakmaktadır. Hızlı başlangıç, Hızlı veri erişimi, Az enerji tüketimi, Mekanik dayanıklılık, HDD’ye göre daha küçük, Maliyet(-) 25/37

Taşınabilir Bilgisayarlar Alan Kay’ın tasarımı Dynabook’un üzerinden 42 yıl geçti. 26/37

Taşınabilir Bilgisayarlar – Tablet PC’ler Kablosuz iletişim (Wi-Fi, 3 G) Çoklu-Dokunmatik Ekran, 10 saati aşan Pil Ömrü, Hafif (680 -730 gr), Makul fiyat aralığı (500 -1000$) 27/37

Taşınabilir Bilgisayarlar – MCA (Medical Clinic Assistant) Kablosuz iletişim (Wi-Fi, Blutooth) Dokunmatik Ekran, Uzun Pil Ömrü ve kolay şarj, Hafif, sağlam 1, 5 kg, Sterilizasyon imkânı, Özel kulpu ile kolay taşınır, Parmak izi okuyucu, Yüksek fiyat (2. 000$ üstü). 28/37

NComputing Yönetim Kolaylığı, Maliyet avantajı. 29/37

NComputing http: //ncomputing. com/Casestudies/Overview. aspx 30/37

Diğer Elastik e-gazete 130 gr ağırlık 19’’ Boyut 31/37

Yazılım İçerik tabanlı sorgulama 3 Boyutlu modelleme Ses ve görüntü tanıma sistemleri 32/37

Dişhekimliği Fakültesi Hastanesinde PACS Oral Diagnoz ve Radyolojiden yönlendirme, Hekim tedavi anında filme ihtiyaç duyabilir, Tedai başında-sonunda filme ihtiyaç duyulabilir, 33/37

Çözüm Önerileri Planlama, Server ve yazılım seçimi önemli, PACS’siz olmaz, ◦ 40 bin Panoramik, ◦ 80 bin Periapikal, ◦ 200 civarında mevcut kullanıcı, Sağlıklı ağ ve iletişim, 34/37

Yazılımda standarlar aranmalıdır DICOM ◦ Digital Imaging and Communications in Medicine ◦ Elektrikli ve Medikal Görüntüleme Ekipmanları Üreticileri Birliği tarafından geliştirilmiştir. ◦ Medikal görüntüleme cihazlarından alınan 2 ve 3 boyutlu bilimsel verilerin depolanması, görüntülenmesi ve analizinde kullanılmak maksadıyla geliştirilmiş olan bir digital veri formatı standardıdır. 35/37

Yazılımda standarlar aranmalıdır HL 7 (Health Level 7) IHE (Integrated the Healthcare Environment), Sağlık bakim alanında bilgi paylaşımı ve entegrasyonu geliştirmek için kurulmuş bir organizasyondur. 36/37

Çözüm Önerileri (devam) Mobil Cihazlar PACS Masaüstü Bilgisayarlar NComputing 37/37

TEŞEKKÜRLER… Önder Göçer