CORAFYA LTOSFER Litosfer yun da v sfera Yerin

COĞRAFİYA LİTOSFER Litosfer (yun. λίθος daş və σφαίρα — sfera) – Yerin üst bərk qatı. Litosferə Yer qabığı və ondan Moxoroviçiç sərhədi ilə ayrılan üst mantiya daxil edilir. [1]Litosfer əlaqələndirici təbəqədir. Litosferin qalınlığı qeyrimüəyyəndir, ehtimal ki, onun qalınlığı materik Yer qabığında 150 -200 km-ə qədər, okeanlarda isə 90 km-ə çatır. [2] «Litosfer» və «Yer qabığı» məvhumlarının mənasını eyniləşdirmək olmaz.

Yer qabığı 1. Materik yer qabığı. 2. Okean yer qabığı. 3. Keçid qabığ(Böyük materiklərin kənar hissələri üçün xarakterikdir). Materik qabığı 3 qatdan ibarətdir: 1 Çökmə qat 2 Qranit qat. 3 Bazalt qat.

Qranit qata silisium və alüminium çox olduğu üçün Si. Al təbəqəsi, bazalt qata isə silisium və maqnezium çox olduğu üçün Si. Ma təbəqəsi deyilir. Okean qabığı isə 2 qatdan ibarətdir. Qranit qat yoxdur. 1 Çokmə qat. 2 Bazalt qat. 3 Qranit qatla Bazalt qat arasında Konrad sərhəddi var. Yuxarı mantiya Yer qabığı ilə Yuxarı mantiya arasında Moxoroviçiç sərhədi yerləşir. Litosferin aşağı sərhəddi "Benyof" zonası adlanır. Litosferlə Aşağı mantiyanın sərhəddində Astenosfer yerləşir. [3] Dunyanin indiki materikleri

Yer üzünün 100 km dərinliyindən başlayaraq manto içindəki kayaçlardır sağlamlıklarını böyük ölçüdə itirəcək qədər yüksək istiliyə ulaşırlar. Kayaçların karamela və ya zift kimi plastik, asanca şəkil dəyişdirə hala gəldikləri bölgələrə Astenosfer (zəif kürə) denir. Astenosfer 350 km. dərinliyə qədər uzanır. Astenosfer üzərində xaricə doğru təxminən 100 km. qalınlığında qatı iştirak layını təşkil kayaçlardır, Plastik astenosferden daha sərt və rijittir. Bu sərt xarici bölgəyə Litosfer (Kayacı kürə) denir. Litosfer, Okean döşəmələrində təxminən 70 km. , qitələrdə isə 100 km. qalınlıqda olabilir. Levha (plaka) adı verilən və böyük qırıq zonlarıyla məhdudlaşdırılan çox sayda mozaika şəklindəki parçalardan oluşmuştur. Yeryuvarında litosferik lövhələr, yenə üst mantoya aid olan və 70 -100 km. dərindən başlayıb 200 km. dərinə qədər enən və aşağı sürət zonu olaraq xarakterizə edilən astenosfer üzərində üzər vəziyyətdədir.

24 saylı məktəbin 9 A şagirdi Hazırladı: Hüseynzadə Telman https: //youtu. be/b 4 ljf. BHfh-w