Cmlenin geleridolayl tmlec ve edat tmleci Fatma Trkylmaz

Cümlenin ögeleri(dolaylı tümlec ve edat tümleci) Fatma Türkyılmaz 20110904060

2 ÖGELER • Dolaylı Tümleç • İlgeç Tümleci ANLAM • Yüklemin yöneldiği kavramdır(dolaylı tümleç) • Cümlede amaç, araç, zaman, birliktelik, görelik ilişkisi oluşturur. (ilgeç tümleci) YÜKLEME YÖNELİK SORULAR • Neye , nereye , kime , neyde , nerede , kimden, neden , nereden , kimden (dolaylı tümleç) • Ne için , ne ile , kiminle , neye göre , ne gibi , ne için , nereye doğru , ne zaman (ilgeç tümleci) 22. 12. 2012

3 Cümlenin Öğeleri 22. 12. 2012

4 Dolaylı Tümlecin Özellikleri � “e, den” durumuyla çekimlenen sözcükler, eylemi zaman değil, durum yönünden etkilerse dolaylı tümleç olmaz. Zarf tümleci veya edat tümleci görevinde bulunur. Örnek : Sabaha orada oluruz (Ne zaman? ) Zarf tümleci Altı yaşında okuma öğrendi. (Ne zaman? ) Zarf Tümleci 22. 12. 2012

5 �Kimi cümlelerde ara söz, dolaylı tümleci açıklamak amacıyla kullanılır ve açıklamalı dolaylı tümleç meydana gelir. Örnek : Memleketine, (dolaylı tümleç) Özlemini çektiği o yerlere(Dolaylı tümlecin açıklayıcısı) Dönüyordu(yüklem) 22. 12. 2012

6 �Sıralı cümlelerde dolaylı tümleç, birden çok cümlenin ortak öğesi olabilir. Buna ortak dolaylı tümleç denir. Örnek : Ona çok kızıyor, her gördüğü yerde bağırıyordu. Ona çok kızıyor. Ona her gördüğü yerde bağırıyordu. 22. 12. 2012

7 �Eylemsiler ve eylemsilerin de yer aldığı çeşitli söz grupları cümlede dolaylı tümleç görevi yapar. Örnek : Yan Cümle Temel Cümle Ondan duyduklarına / inanamayacaksın. Dolaylı Tümleç Yüklem Yan Cümle Temel Cümle Buraya geldiğine / bin pişman oldu. Dolaylı tümleç Yüklem 22. 12. 2012

8 İlgeç tümleci �Cümleye amaç – sonuç, özgürlük, benzerlik, eşitlik, birliktelik, araç anlamı katan ya da sözcük öbekleri cümle içinde edat tümleci görevi yapar. 22. 12. 2012

9 �Örnek : Gemiler, güneye doğru yöneldi. (Nereye doğru? ) (yön) �Babama göre çalışan kazanır. (Kime göre? ) (görelik) �Rahat uyumak için ılık bir duş aldı. (Niçin? ) (amaç) �Çocuk, elindeki küçük kovayla su taşıyor. (Neyle? ) (araç) �Okula annesiyle gidecekmiş. (Kimle? ) (birliktelik) �Sen gelinceye kadar işleri bitiririm. (Ne zamana kadar? ) (zaman) 22. 12. 2012

10 6. “II. Meşrutiyet daha ilk yıllarında, halkta özgürlüğü hayata geçirme bilinci yaratmıştı. ” Yukarıdaki cümlenin öğelerini bulabilmek için yükleme aşağıdaki sorulardan hangileri sırasıyla sorulmalıdır? A) Ne-Ne zaman-Kimde-Ne B) Ne zaman-Ne-Kimde-Ne C) Kimde-Ne-Ne zaman-Ne D) Ne zaman-Kimde-Ne-Ne E) Kim-Ne zaman-Kimde-Ne cevap(A) 22. 12. 2012

Dolaylı tümleç ve ilgeç tümleci genel özet ü Dolaylı Tümleç: Yüklemi yer, yön bakımından tanımlayan öğelerdir. Yükleme sorulan kime, kimde, kimden, nereye, nereden sorularının cevabıdır. ü Örnek: Sınıfımı geçtiğimi babama söylemiş. ü İlgeç Tümleci: Yüklemi; amaç, araç, birliktelik, neden yönlerinden tamamlayan ile, için ilgeçleriyle oluşturulmuş öğelerdir. ü Örnek: Bugün hastaneye annemle gideceğim. 22. 12. 2012 11

kaynak �http: //www. bilgicik. com/yazi/cumlenin-ogeleriturkce-edebiyat-testler-sorular-oks-lgs-oss-kpss-icin/ �http: //tahtakalem. net/turkce-cumlenin-ogeleri-konuanlatimi-ozeti/598 �FEM YAYINLARI TÜRKÇE KONU ANLATIMI 22. 12. 2012 12