Sokrates Platon Aristoteles Dei tre store Sokrates 470

Sokrates, Platon, Aristoteles Dei tre store

Sokrates � 470 -399 f. kr. � Ein av antikkens tre største filosofar � Hovudkjelda til hans liv er Platon, kva er då eigentleg Sokrates si stemme og kva er då Platon si stemme? � Oppteken av å søkje røyndomen. Den finnast ved å kjenne seg sjølv, sin plass i naturen og samfunnet, sin eigen begrensing, og den indre gudommelege krafta (daimon). � Søkte å få andre menneske til å tenkje sjølve gjennom å spørje spørsmål som igjen skapar nye spørsmål. � Todelt menneskesyn (dualisme), lastene kjem frå kroppen, medan det reine finnast i sjela. Altså det kroppslege nedvurderast.

Sokrates �Søkte definisjonar på dyder som mot, kjærleik og rettferd �Hadde ein kunnskap om desse dydene ville ein og handle i overeinskomst med dydene. Rett kunnskap fører til rett handling. �Optimistisk menneskesyn med tiltru til fornuften. Menneske ønskjer å gjere det gode for god handling fører til det gode liv (humanistisk menneskesyn? ) �Blei dømt til døden for ringeakt for gudane.

Platon � Elev til Sokrates � Døden til Sokrates rysta Platon si tru på demokratiet og trua på verda som god for den som handlar godt. � Grunnla Akademiet – ein skule i Athen. � Mest kjend for sin idelære. � Skriftane prega av bekymring for Athens moralske forfall. � Vidarefører Sokrates sin tru på objektive røyndomar og sjela som veg inn til desse røyndomane. � Inspirert av Pythagoras sine tankar om verda som ordna i evige og gudommelege geometriske figurar. � Trua på dei evige røyndomar og den matematiske verkeligheitsforståinga ligg bak idelæra hans

Platon og idelæra � Kvart begreip og fysiske ting er ei ufullkomen representant for ein oversanseleg, gudommeleg og perfekt utgåve av det same begreip og fysiske ting � Ei vanleg rose er ein ufullkomen representant for den perfekte blome i ideverda. Det same er ein hest for ideen hest, kjærleik for begreipet kjærleik osv… � Bekreftar eksistensen av absolutte moralske røyndomar � Platon kritiserar sin eigen teori ved bl. a. å spørje om ideen ondskap også eksisterar.

Aristoteles �”Den siste mann som visste alt som ein kunne vite i sin tid”. �Stor innflytelse på område som fysikk, metafysikk, litteratur, lingvistikk, politikk, etikk, retorikk, musikk, logikk, teater, poesi, biologi og zoologi. �Elev av Platon ved Akademiet. �Starta seinare sin eigen skule og underviste bl. a. Aleksander den Store. �Om lag 2/3 av skriftane hans er gått tapt.

Aristoteles �Naturvitskapens ”far”. Grunnla vitskapleg metode: �Klassifiserte dyr og plantar i slektar og artar �Sette opp ei hypotese som bekreftast eller avkreftast gjennom innsamling av data. �Forkasta Platon si idelære. Meinte kunnskap kom via sansane. �Empirist – sikker viten gjennom erfaring (Platon var rasjonalist – kan ikkje stole på erfaring, men på fornufta).