POLAKW KTRE ZMIENIY WIAT Ignacy UKASIEWICZ Szejk z

POLAKÓW, KTÓRE ZMIENIŁY ŚWIAT Ignacy ŁUKASIEWICZ Szejk z Galicji Człowiek dobrego serca

„W skromnym laboratorium aptekarskim zrodziła się i pracowała ta wielka, twórcza myśl, która miała zmienić oblicze świata. . . ” Nafta, 1932, nr 8 -9

KIM BYŁ PATRIOTA, KATOLIK, KAPITALISTA, WYNALAZCA, SPOŁECZNIK – to tylko kilka określeń, na które zasłużył w swoim życiu

Jan Józef Ignacy Łukasiewicz – polski farmaceuta i przedsiębiorca, wynalazca lampy naftowej, pionier przemysłu naftowego w Europie Ignacy Łukasiewicz, portret pędzla Andrzeja Grabowskiego (1884), źr. Wikimedia Commons/pd

Światło z ziemi

1854

Odkrycie to miało bezpośredni wpływ na rozwój przemysłu naftowego.

Ropa naftowa – substancja wyciekająca z ziemi, którą przez stulecia zwano olejem skalnym – znana była już w starożytności. Pisali o niej Arystoteles, Herodot, Pliniusz Starszy czy Tacyt.

„Ten płyn to przyszłe bogactwo kraju, to dobrobyt i pomyślność dla jego mieszkańców, to nowe źródło zarobków dla biednego ludu i nowa gałąź przemysłu, która obfite zrodzi owoce. ” Ignacy Łukasiewicz, 1854 rok.

Ale przemysł naftowy – któremu zawdzięczamy wielki postęp techniczny i gospodarczy – narodził się w XIX wieku. Jego początków należy szukać w Polsce.

Cały świat zna nazwiska twórców amerykańskiego przemysłu naftowego: George’a Bissela i Edwina Drake’a; mówiąc o początkach naftownictwa przywołuje się nazwę Titusville w Pensylwanii, gdzie w 1859 roku natrafiono na pierwsze źródło ropy, lub wspomina się rodzinę Nobel, która w Baku zbudowała rosyjskie imperium naftowe. Tymczasem rzeczywistych początków światowego przemysłu naftowego należy szukać w Polsce – kiedy to w roku 1853 we lwowskim szpitalu po raz pierwszy zapłonęła lampa naftowa skonstruowana przez Ignacego Łukasiewicza. Paliwem dla lampki była wydestylowana przez niego z ropy nafta świetlna.

Ignacy Łukasiewicz Data i miejsce urodzenia: 8 marca 1822, Zaduszniki Data i miejsce śmierci: 7 stycznia 1882, Chorkówka został, pochowany na cmentarzu w Zręcinie

30 marca 1853 w oknie wystawowym apteki Pod Złotą Gwiazdą we Lwowie zapłonęła pierwsza lampa naftowa. Konstruktorem wynalazku był Ignacy Łukasiewicz.

Urodził się w rodzinie zubożałego szlachcica, której bieda zmusiła go do zakończenia nauki po czwartej klasie Gimnazjum Ojców Pijarów w Rzeszowie (obecnie I LO im. S. Konarskiego). Szczęśliwie od 27 czerwca 1836 roku zatrudnił się w łańcuckiej aptece u mgr Antoniego Swobody, dzięki której mógł wciąż rozwijać swe zainteresowania w zakresie chemii i farmacji. Sumiennie przyuczał się do zawodu, pokonując kolejne stopnie wtajemniczenia i zdobywając coraz wyższe uprawnienia: od praktykanta, przez pomocnika aptekarza, aż po magistra farmacji.

W tym samym czasie rozwijał również działalność konspiracyjną. W 1845 – po nawiązaniu znajomości z Edwardem Dembowskim został zaprzysiężony jako agent Centralizacji Towarzystwa Demokratycznego Polskiego na Rzeszów. Apteka była doskonałym punktem kontaktowym, jej umeblowanie nadawało się do ukrywania w szufladach i różnych schowkach zakazanej literatury. Rozprowadzał m. in. „Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego” Mickiewicza oraz „Psalmy przyszłości” Krasińskiego. 17 lutego 1846 do Rzeszowa wkroczyły silne oddziały wojska, które wyłapały szlachtę, a następnie częściowo aresztowali.

Niezłomny Umiejętnie i wymijająco odpowiadał na pytania podczas przesłuchań, więc władze rzeszowskie uznając go za uciążliwego, sprytnego i wytrzymałego przestępcę przekazały 8 maja 1847 roku do osławionego więzienia „karmelitańskiego” we Lwowie. Jednak z braku dowodów sąd umorzył śledztwo. 27 grudnia 1847 roku wypuszczono Łukasiewicza na wolność z obowiązkiem stałego zamieszkania we Lwowie i meldowania się w razie wezwania, oraz roztoczono nad nim nadzór policyjny.

Apteka „ Pod Złotą Gwiazdą” W sierpniu 1848 podjął pracę w aptece "Pod Złotą Gwiazdą", której właścicielem był Piotr Mikolasch. Dzięki jego wstawiennictwu dostał zgodę na opuszczenie miasta i rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie zdał wszystkie egzaminy z wyjątkiem farmakognozji (nauka o leczniczych substancjach pochodzenia roślinnego), co przejściowo uniemożliwiło mu otrzymanie dyplomu. Dyplom magistra farmacji z wynikiem dobrym uzyskał dopiero na Uniwersytecie Wiedeńskim 30 lipca 1852 r.

Jego praca magisterska nosiła tytuł „Baryta et Anilium”

Wnętrze apteki Mikolascha we Lwowie, w której pracował Ignacy Łukasiewicz

Praca w aptece we Lwowie Powrócił do Lwowa i ponownie rozpoczął pracę w aptece Mikolascha, awansując na magistra. W tamtych czasach apteki były prawie jedynymi instytucjami wyposażonymi w laboratoria i aparaturę chemiczną a ich pracownicy posiadali pełną wiedzę chemiczną. Dlatego to do Mikolascha, na jesieni 1852 roku zgłosili się Żydzi - Abraham Schreiner i Lejba Stierman, z propozycją kupna destylowanej już ropy oraz określeniem przydatności tego destylatu. Na polecenie właściciela Łukasiewicz i Jan Zeh rozpoczęli żmudne badania i prace

Po wielu dniach pracy uzyskali destylat jasnożółty, o słabym zapachu, pozbawiony znacznej ilości związków żywicowych występujących w surowej ropie, i stwierdzili, że jest taki sam jak drogi specyfik - Oleum petrae album, sprowadzany z zagranicy. Na wystawie apteki pojawiły się buteleczki z informacją, że uzyskany olej skalny jest własnego wyrobu i może konkurować z bardzo drogim specyfikiem medycznym sprowadzanym z Włoch. Kiedy pracował w aptece Mikolascha zainteresował się ropą naftową występującą

Licząc na wielkie rozpowszechnienie tego produktu, wystąpił z inicjatywą założenia spółki: Mikolasch, Zeh, Łukasiewicz. Po jej utworzeniu wyjechał na tereny roponośne do Borysławia, skąd przywiózł duże zapasy ropy. Mimo reklamowania tego środka aptekom, nadeszło niewiele zamówień. Zniechęcony więc niepowodzeniem Mikolasch wycofał się ze spółki.

Łukasiewicz chciał wykorzystać swój wynalazek dla dobra ludzi. Przy pomocy Zeha kontynuował destylowanie ropy do celów oświetleniowych. Końcem 1852 roku udało im się, jako pierwszym na świecie wydzielić z ropy naftę.

Jak i co powstało? Stosując frakcjonowaną destylację w temperaturze do 250°C, uzyskali preparat pozbawiony lekkich frakcji jak benzyna oraz oddzielili go w aparaturze od pozostałych ciężkich węglowodorów (asfalty, oleje techniczne). W rok później już sam Łukasiewicz skonstruował pierwszą prototypową cylindryczną lampę naftową, przy wykonaniu której pomagał mu lwowski blacharz Adam Bratkowski. Po raz pierwszy zabłysnęła ona w aptece Mikolascha w marcu 1853 roku. Za symboliczną datę narodzin przemysłu naftowego uznaje się jednak 31 lipca owego roku.

Tak ten dzień opisywał Wiesław Hap, biograf Łukasiewicza: „ Wieczorem do apteki Mikolascha przybiegł pielęgniarz Bronisz, ze Szpitala Głównego, na polecenie doktora Zaorskiego. Koniecznie chciał widzieć się z magistrem Łukasiewiczem. Szczęśliwie Ignacy Łukasiewicz przebywał jeszcze w laboratorium. Bronisz przekazał mu prośbę chirurga, aby pilnie dostarczył do szpitala lampy, gdyż konieczne było przeprowadzenie nocnej operacji. Nie trzeba było czekać do rana, pacjent Władysław Chołecki nie przetrwałby nocy. Łukasiewicz zapakował do skrzyń swoje lampy i niezwłocznie udał się do szpitala. W niedługim czasie sala operacyjna jaśniała światłem. Doktor Zaorski przeprowadził skomplikowaną operację. Pacjent powrócił do zdrowia. Za zgodą dyrekcji szpitala w ciągu najbliższych dni zawieszono w salach nowe

TEN DZIEŃ UCHODZI ZA POCZĄTEK ŚWIATOWEGO PRZEMYSŁU NAFTOWEGO I TRANSAKCJI NAFTOWEJ NA ŚWIECIE: SPRZEDAŻ NAFTY SZPITALOWI

Już w kolejnym roku nasz bohater przeniósł się do Gorlic na Podkarpaciu, aby być bliżej terenów roponośnych. W ciągu kilku miesięcy w gorlickiej dzielnicy Zawodzie na skrzyżowaniu ulic Węgierskiej i Kościuszki zapłonęła pierwsza na świecie uliczna lampa naftowa. Jeszcze w 1854 r. założył pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej w Bóbrce koło Krosna (spółka naftowa Trzecieski-Łukasiewicz); kopalnia jest czynna do dzisiaj. Trzy lata później w Klęczanach koło Nowego Sącza powstaje pierwsza rafineria.

Pierwsza latarnia uliczna w Gorlicach (1854)

Kolejne lata nie były szczęśliwe dla Łukasiewicza. Szyby naftowe - wysokie drewniane konstrukcje - często płoną rujnując wynalazcę. W 1857 r. , po uzyskaniu zgód państwowych i papieskich, żeni się ze swoja siostrzenicą. W kolejnym roku rodzi mu się córka, która jednak umiera po kilkunastu miesiącach. Choć sam od czasu opuszczenia więzienia nie brał czynnego udziału w działalności konspiracyjnej, to wobec wybuchu powstania styczniowego wspiera rebeliantów finansowo w czasie walk,

NADZIEJA W SZYBIE NAFTOWYM „WOJCIECH” Szybem który uratował spółkę Trzecieski, Klobassa i Łukasiewicz był wykopany 23 kwietnia 1861 roku „Wojciech”, który wywiercono innowacyjną metodą za pomocą ręcznego świdra. Wiercenie trwało dwa tygodnie i zakończyło się SUKCESEM.

Dlaczego Wojciech ? ? ? Szybom nadawano imiona świętych, w których dniu ukazała się ropa

Współpraca i zaufanie Łukasiewicz podczas kierowania pracami w Bobrówce otaczał się specjalistami i fachowcami. Duże zasługi dla udoskonalenia prac w kopalni położył Adolf Jabłoński, którego zatrudnił Łukasiewicz w 1870 roku jako urzędnika technicznego. W 1872 roku wysłał go do Stanów Zjednoczonych, aby zapoznał się z tamtejszym przemysłem naftowym. Przywiózł stamtąd lepsze świdry, pierwsze hermetyczne rury okładzinowe oraz udoskonalił zamykanie wody urządzeniem zwanym od jego nazwiska „dzwonem Jabłońskiego”.

„Zaawansowane technologicznie” • kopano studnie ropne (XVIII wiek w Siarach k. Gorlic) • ręczne świdry (Henryk Walter), do których wykorzystania niezbędny był tzw. trójkąt, czyli uproszczona wieża wiertnicza ustawiona nad szybem, składająca się z trzech drewnianych okrąglaków spiętych na jednym końcu sworzniem • urządzenie udarowe wolnospadowe oraz tzw. nożyce Fabiana do ręcznego wiercenia • maszyna parowa do wydobywania ropy

Destylarnia w Polance Kopalnia wyróżniała się swym poziomem wśród innych, a nawet, według wielostronnych relacji, była najlepszą w całej Galicji. Przeróbka ropy leżała całkowicie w rękach Łukasiewicza. Destylarnia w Polance była niezbyt duża ale stała się w 1861 roku ogniskiem przemysłu naftowego. Niestety w 4 lata po sprowadzeniu się Łukasiewicza

Dalsza praca W 1863 roku Łukasiewicz uruchomił kolejną rafinerię w Głębokiej koło Rymanowa, a 2 lata później odkupił od hr. Napoleona Bobrowskiego (teścia Klobassy), wieś Chorkówkę i przyległy folwark Leśniówkę. W bardzo szybkim czasie zagospodarował go i odnowił. Od tego momentu rozpoczął życie ziemianina i filantropa.

Ojciec Ignacy Mimo, że nafta była największą pasją jego życia, sprawy z nią związane nie wypełniały mu całego czasu. Kupno Chorkówki pozwoliło mu wejść do sfery ziemiańskiej i prowadzić wiejski żywot. Jego żona Honorata była osobą uczynną, gościnną i litościwą. W ich domu znajdowali schronienie emigranci i byli uczestnicy powstania styczniowego, których jako gorący patriota wydatnie wspomagał. Po stracie dziecka wzięli na wychowanie Walentynę Antoniewiczównę - córkę pierwszego nauczyciela Łukasiewicza w Zadusznikach. Mieszkały też u nich siostra i matka pani Honoraty.

Katolik Jako człowiek głęboko wierzący, urządził w pałacyku kaplicę dla okolicznej ludności, potem sprowadził zakonnice, które doglądały kaplicy. Wraz z Klobassą wybudowali w Zręcinie neogotycki kościół parafialny, istniejący do dziś. Wielu klasztorom i kościołom okolicznym oraz dalszym w diecezji przemyskiej, podobnie jak cerkwiom unickim dostarczał za darmo naftę. Ta postawa Łukasiewicza stała się przyczyną przyznania mu w 1873 roku dzięki zabiegom biskupa przemyskiego Hirschlera u Piusa IX godności szambelana papieskiego z prawem noszenia insygniów

Zaangażowanie w szkolnictwo Znając od dawna trudne warunki bytu chłopów starał się rozwiązywać problemy wiejskie swojego majątku i całego powiatu. W Chorkówce w dworskiej oficynie otworzył jednoklasową szkołę wiejską i zaangażował płatnego przez siebie nauczyciela. Wkrótce w Chorkówce sam, a w Bóbrce do spółki z Klobassą wybudował porządne budynki szkolne. Popierał też zakładanie szkół powszechnych i zawodowych w innych miejscowościach. W Chorkówce ułatwił żonie założenie w 1876 roku szkoły koronkarskiej dla dziewcząt. Z pomocą przybyłej z Poznania instruktorki oraz już osiedlonych tam zakonnic prowadziła p. Honorata osobiście tą szkołę, która zasłynęła

Za Polskim Przykładem Wieść o bogatych złożach ropy naftowej w Galicji docierała także poza granice Polski i wzbudzała zainteresowanie cudzoziemców. W 1882 roku do Galicji przyjechał kanadyjski przemysłowiec William Henry Mac Garvey, by wdrożyć tu kanadyjski system wiercenia szybów naftowych, który pozwalał na wydobywanie ropy ze znacznych głębokości – nawet do 600 metrów w głąb ziemi. W roku 1883 wybudował w Gliniku Mariampolskim – dzisiejszej dzielnicy Gorlic – Rafinerię Nafty i wspólnie z austriackim bankierem Johanem Bergheimem Warsztat Mechaniczny jako zaplecze techniczne Spółki „Bergheim i Mac Garvey”. Dwanaście lat później warsztat zaczął funkcjonować jako samodzielna Fabryka Maszyn i Narzędzi Wiertniczych (dzisiejsza Grupa Kapitałowa „Glinik” SA).

Za Polskim Przykładem Polskie doświadczenia były inspiracją do poszukiwania ropy także dla innego cudzoziemca – Amerykanina George’a Bissela. Skonstruowana przez Łukasiewicza lampa i stosowana w niej nafta świetlna w 1854 roku została sprowadzona z Wiednia do Stanów Zjednoczonych. Wynalazek ten zainteresował Bissela na tyle, że postanowił on zająć się poszukiwaniem źródeł oleju skalnego na kontynencie amerykańskim. Zlecił profesorowi Uniwersytetu Yale, Benjaminowi Sillimanowi, zbadanie własności wycieków oleju skalnego w Pensylwanii i jego przydatności jako źródła nafty świetlnej. Zachęcony raportem, który ukazał się w 1858 roku wraz z kilkoma inwestorami utworzył Rock Oil Pennsylvania

Za Polskim Przykładem W roku 1859 – uważanym przez świat za datę narodzin przemysłu petrochemicznego – Drake natrafił na pierwsze źródło ropy w Titusville, ubogiej pensylwańskiej wsi. Kolejne poszukiwania przeprowadzono w Rosji, na Sumatrze, a potem w innych miejscach na całym świecie. Przez siedem lat piaski perskiej pustyni przemierzali członkowie ekipy George’a Reynoldsa. Byli wśród nich także Polacy: Gregor Kolodrubski, Josef Mosingwiez i Stanislaw Szclejowski. Na zlecenie Anglika Williama Knoksa D’Arcy’ego

Muzeum Zajmujący około dwudziestohektarowy teren skansen znajduje się, tak jak przed ponad 150 laty, wśród lasu. To w nim, podobnie jak w całej okolicy, z ziemi od niepamiętnych czasów wypływała mazista ciecz, którą mieszkańcy nazywali dziegciem lub olejem skalnym. Okoliczni mieszkańcy zbierali ją i używali do różnych celów – nacierali nią bolące miejsca i siebie i chorych zwierząt, stosowali do konserwacji drewna i metali, smarowania osi w wozach, a także do sporządzania pochodni i jako paliwo w kagankach.

Dom Łukasiewicza W „Domu Łukasiewicza” zgromadzono wiele dokumentów dotyczących kopalni (m. in. jej plan z 1879 roku), a także modeli, urządzeń i zdjęć archiwalnych pozwalających się przenieść w czasy, kiedy na tych terenach rodził się przemysł naftowy. W muzeum odtworzono też gabinet z portretami Łukasiewicza i jego żony, pamiątkami po nich, starymi

Gdzie to się znajduje Bóbrka – wieś, województwo podkarpackie, powiat krośnieński, gmina Chorkówka.

Franek i Janina Działają do dziś i są najstarszymi kopankami, czyli szybami naftowymi na świecie. Znajdują się w Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazownictwa im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce.

"Franek„ Do dzisiaj możemy stanąć przy „Franku”, najstarszym czynnym szybie naftowym z XIX wieku, z którego w Bóbrce do dziś wiadrami wydobywa się ropę naftową. „Franek” ma ledwie 50 metrów głębokości, więc dokładnie tak jak w 1860 roku, kiedy powstał, tak samo dziś, po ponad 150 latach, można stanąć przy idealnie przez ropę zaimpregnowanych deskach. „Franek” ma 150 lat

„Janina” Na terenie muzeum do dziś pracuje 5 szybów, z czego dwa pochodzą z XIX wieku. Oprócz „Franka” jest jeszcze „Janina”, kopana ręcznie do głębokości 132 metrów, z której od XIX wieku do dziś pompuje się ropę naftową na skalę przemysłową za pomocą konika pompowego, który pracuje dwa razy dziennie: rano i wieczorem, a ropę naftową za pomocą rurociągu przesyła się do zbiornika poza terenem muzeum, skąd cysterna zabiera ją do rafinerii w Jedliczu i z której robiona jest m. in. parafina. „Janina” jest od Franka 18 lat

Sukces Polaka był oszałamiający. Lampy naftowe stały się najtańszym i najpopularniejszym oświetleniem na świecie, używanym we wnętrzu i na zewnątrz na wiele, wiele lat.

Złoty medal W 1878 roku z inicjatywy Adolfa Jabłońskiego przemysł naftowy zorganizował uroczystość 25 -lecia zapalenia lampy naftowej. Dla podkreślenia rocznicy w dzień imienin Łukasiewicza (31 lipca) zjechało do Chorkówki 80 działaczy i przemysłowców naftowych galicyjskich, by złożyć hołd Jubilatowi, wręczyć złoty medal oraz album z fotografiami i podpisami czołowych osobistości kraju.

Uroczystości w Chorkówce odbiły się szerokim echem w prasie polskiej wszystkich trzech zaborów. Organizatorzy jubileuszu świadomie akcentowali polskie pierwszeństwo na polu odkrycia nafty i rozpoczęcia działalności przemysłowej, przeciwstawiając się błędnym informacjom, które początek produkcji nafty przypisywały przemysłowi rumuńskiemu (1857 r. ) lub amerykańskiemu (1859 r. ).

Z okazji 150 -lecia Przemysłu Naftowego ogłoszono rok 2003 rokiem Ignacego Łukasiewicza

Łukasiewicz i jego lampa naftowa

Lampę naftową Łukasiewicz skonstruował, by w praktyce ocenić efektywność nafty.

Co dalej z lampami naftowymi ? Lampy powszechnie używane przejęły zewnętrzną budowę od lamp olejowych z I połowy XIX wieku. Nad ich udoskonalaniem pracowało wielu uczonych, m. in. Rudolf Ditmar, Schuster i Bär. Zaczęła je wypierać żarówka elektryczna.

TAKA JEST HISTORIA BRUDNA NAFTA, CZYSTY ZYSK

Co na to świat? W kilkanaście lat po śmierci Łukasiewicza przemysł naftowy wprawdzie wszechstronnie się rozwinął, ale został opanowany przez obcy kapitał, co zresztą Ignacy przewidział. Łukasiewicz miał jednak szczęście cieszyć się owocami swego wynalazku i błogosławionymi dla Galicji jego skutkami. Nafta zwyciężyła na świecie, stała się poszukiwanym surowcem, do czego zachęcał Łukasiewicz, który nie był monopolistą jak ROCKEFELLER, zadawalał się dochodami jakie uważał za konieczne, ale po prostu był CZŁOWIEKIEM.

Łukasiewicz zapoczątkował zarabianie na ropie, ale to John D. Rockefeller zbudował na niej biznesowe imperium

CIEKAWOSTKI Znaczek: 100 rocznica śmierci Ignacego Łukasiewicza z 22. 03 1982 r.

BIBLIOGRAFIA 1. http: //www. polskieradio. pl/39/156/Artykul/1408333, Ignacy-Lukasiewicz -tworca-przemyslu-naftowego 2. www. gim 2 jaslo. edu. pl/patron/zyciorys. php 3. http: //www. gim 2 jaslo. edu. pl/patron/zyciorys 2. php 4. http: //pulshistorii. pb. pl/3980751, 57425, umiera-ignacy-lukasiewicz 5. kwasnicki. prawo. uni. wroc. pl/pliki/Drozen%20 o%20 Lukasiewiczu. pdf 6. www. forbes. pl › Strategie 7. www. jeybi. republika. pl/ignacy_lukasiewicz. html 8. W. Hap, Lwowskimi śladami Łukasiewicza 9. W. Bonusiak, Życie i działalność Ignacego Łukasiewicza, Rzeszów 1985 10. W. Roeske, Ignacy Łukasiewicz 11. S. Mendelowski, Ignacy Łukasiewicz, Krosno 2005 12. http: //www. gim 2 jaslo. edu. pl/patron/zyciorys. php

BIBLIOGRAFIA 13. http: //www. bp. com/pl_pl/poland/kim_jestesmy/przemysl_naftowy_w_polsce. ht ml 14. http: //www. biznesistyl. pl/lifestyle/podroze/1629_160 -lat-przemyslunaftowego-na-swiecie. html 15. http: //wawjol 74. blogspot. com/2015/03/30 -marca-1853 -r-zaponea-pierwsza -lampa. htm 16. http: //www. forbes. pl/historia-ropy-naftowej-w-polsce-brudna-nafta-czystyzysk, artykuly, 158914, 1, 1. htmll 17. „Szejk z Galicji” Włodzimierz Bonusiak, Libra 2007

Wspólne opracowanie szkolnego zespołu e. Twinning