Krzywka kaczka krzywka Anas platyrhynchos gatunek duego ptaka

Krzyżówka, kaczka krzyżówka (Anas platyrhynchos) — gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Fot. Karina Mielczarek

Występowanie Zasiedla większość półkuli północnej, wyłączając zimniejsze obszary Ameryki Północnej oraz południową część Azji Wschodniej. Jest to ptak wędrowny, ale coraz więcej osobników w miastach prowadzi osiadły tryb życia. W Europie Środkowej i Południowej spotykana cały rok, w Azji i północnej Europie jedynie wyprowadza lęgi. Na małym, południowym obszarze Grenlandii przebywa cały rok, dalej na północ jedynie gniazduje. Przeloty kaczek są w II – IV i VIII – XII. Zasiedla wszelkiego rodzaju środowiska wodne, najczęściej na stawach i jeziorach. Unika rzek o bystrym nurcie oraz zbiorników wodnych ubogich w składniki odżywcze. Często spotykana również w miastach, gdzie bywa bardzo ufna.

Charakterystyka Kaczka krzyżówka to jedna z bardziej popularnych kaczek, występujących w Polsce i nie tylko. Jej populację szacuje się w milionach sztuk. Występuje bardzo wyraźny dymorfizm płciowy. Samiec Pływający samiec krzyżówki na Jeziorze Czos w Mrągowie, Fot. Karina Mielczarek Samiec w szacie godowej ma zielono opalizującą głowę, odgraniczoną od reszty ciała białą obrożą. Przez cały rok ma żółty dziób z czarnym końcem oraz rudą pierś, co jest ważne przy odróżnianiu go od samicy, gdy krzyżówki są w szacie spoczynkowej. Pierś jest cała brązowa, opalizująca, grzbiet również, ale matowy. Złożone skrzydła brązowe, gdzieniegdzie nieco szare. Pokrywy nad i podogonowe czarne, przy czym na tych pierwszych para zakręconych piór. Na początku są normalne, dalej zwężają się i zawijają. Niektóre są całkowicie zawinięte, inne tylko zagięte. Białe sterówki z szarym środkiem, pomarańczowe nogi.

Samica Pływająca samica krzyżówki na Jeziorze Magistrackim w Mrągowie, Fot. Karina Mielczarek Samica, w odróżnieniu od samca, posiada zdecydowanie bardziej stonowane, mniej kontrastowe ubarwienie. Pomarańczowy dziób z czarnym wierzchem, u poszczególnych osobników różnej wielkości. Biało- kremowobeżowa głowa, charakterystyczna, ciemna przepaska przez oko. Ogólnie pióra przypominają nałożone na siebie łuski, pomarańczowo-brązowe. Na spodzie ciała „łuski” są drobniejsze, w okolicach tyłu również. Białe sterówki. Pisklęta żółtokremowe z czarnym wierzchem ciała i przepaską przez oko.

Głos Samiec i samica mają inne głosy. Kaczor odzywa się miękkim, nosowym, nieco chrapliwym „kłek-kłek”, podczas toków wydaje dźwięczne gwizdy. Kaczka kwacze tak jak kaczka domowa, dość głośno. Wymiary • długość ciała: 50– 65 cm (w tym czaszki: 11 cm, dzioba: 5 cm) • rozpiętość skrzydeł: 76– 102 cm • długość skrzydła: 25 -29 cm • masa ciała: 750 -1570 g Pożywienie Ogólnie jest wszystkożerna, ale żywi się głównie roślinami, przeważnie wodnymi. Na lądzie pożywia się np. bukwią. Żeruje na powierzchni wody; charakterystycznie, z tylną częścią ciała wystającą ponad taflę. Ponadto zjada pokarm zwierzęcy, np. larwy komarów, chrząszcze, skorupiaki i inne zwierzęta związane ze środowiskiem wodnym. Niektóre ptaki próbują także zjadać śmieci, np. pływające po stawie kawałki folii. Nieprawidłowa dieta, na przykład bogata w chleb, może powodować anielskie skrzydło, schorzenie nieuleczalne u dorosłych ptaków. Duża zmienność masy ciała ma związek z otłuszczaniem się jesienią i gromadzenia rezerw tłuszczu m. in. w wątrobie, która znacznie się wtedy powiększa.

Lęgi Kaczki krzyżówki składają tylko jeden lęg w roku. Kaczka składa od 8 do 12 jaj, czasami nawet ponad 14. Czasami wysiadywane jajka, pochodzą od dwóch samic. Kaczka wysiaduje jajka około miesiąca. Młode po wykluciu się, przebywają w gnieździe około 60 dni, później następuje powolna nauka latania. Młode zdolność do rozmnażania się, zyskują już po roku. Jaja krzyżówki w gnieździe, Fot. Pietro Minari Kilkudniowe pisklęta krzyżówki, Fot. Piotr Tadeusz Mieszańce Bardzo często powstają międzygatunkowe mieszańce, nawet spoza rodzaju Anas. Nierzadko zdarza się tak też z kaczkami domowymi. Wtedy powstałe hybrydy mają część upierzenia białą, nie jest określone gdzie, z wyjątkiem rodzaju Anas krzyżować się może z gatunkami z rodzajów Aix, Alopochen, Anser, Branta, Tadorna, Cairina, Aythya oraz Somateria.

Zachowania W szukaniu pożywienia z zasady nie nurkuje, przeważnie zanurza jedynie przednią część ciała. Należy do kaczek właściwych. Często przebywa w grupach z innymi ptakami wodnymi. Bardzo dobrze lata, w locie poziomym może osiągać nawet 90 km/h. Kaczki krzyżówki w locie, Fot. Mariusz Sidorowicz Mieszańce międzygatunkowe są płodne, mogą więc tworzyć dalsze hybrydy. Czasami jest bardzo ufna i daje się nawet karmić z ręki (szczególnie zimą w miastach). Ma charakterystyczny krok ze stopami skierowanymi do wewnątrz. Jest ptakiem wędrownym, poza okresem lęgowym tworzy duże stada. Pierzy się od lipca do września, młode dłużej, w okresie czerwiec-październik. Kaczory robią to w gęsto porośniętych, spokojnych zatokach jezior, grupowo. Tracą wtedy zdolność do lotu. Kaczki krzyżówki odpoczywające w centrum miasta Mrągowa, nad Jeziorkiem Magistrackim, Fot. Karina Mielczarek

Ciekawostki • Krzyżówka- kaczka półgłówek: właściwie wszystkie kaczki, które znamy myślą tylko połową mózgu. W zależności od tego, jaka jest pora dnia, raz pracuje lewa, a raz prawa strona. Z czego to wynika? Każdy kiedyś chce odpocząć, a kaczki wypracowały sobie taki system, że jednocześnie mogą odpoczywać i czuwać nad swoim oraz stada bezpieczeństwem. • Kaczory z reguły nie należą do monogamistów: jak mogą to zapładniają tyle samic w okolicy ile się da. Wszystko po to, aby materiał genetyczny był silnie zrekombinowany, co w efekcie ma dać silniejsze potomstwo. • Prof. Jan Sokołowski w „Atlasie Ptaków Polski” pisał, że kaczki te potrafią zjeść nawet mysz jeśli tylko uda się im ją złapać. Bazę pokarmową krzyżówki stanowi wszystko co można zjeść. • Najstarszy, potwierdzony wiek krzyżówki wynosi 29 lat.

Wykonała: Karolina Mielczarek, klasa 5 f Źródła: Nowa encyklopedia powszechna PWN- tom 3 www. ekologia. pl www. pl. wikipedia. org www. jerzygrzesiak. pl www. ptakipolski. pl