Znaczenie ywnoci ekologicznej dla czowieka prof dr hab

Znaczenie żywności ekologicznej dla człowieka prof. dr hab. Ewa Solarska Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

Stosowanie wiedzy wywodzącej się z rolnictwa to nowoczesna medycyna Pierre Delbet profesor medycyny Żadna dziedzina ludzkiej działalności, nawet medycyna, nie ma takiego wpływu na zdrowie człowieka jak rolnictwo

Czynniki wpływające na zdrowie człowieka • w 54% styl życia, stan psychologiczny, zachowanie człowieka, w tym wzorce żywieniowe • w 21 % czynniki środowiska i związana z tym jakość żywności • w 15 % tło genetyczne • w 10 % usługi medyczne ================= Według Amerykańskiego Centrum Zwalczania Chorób

Choroby chroniczne • Żadna z chorób takich jak rak, miażdżyca, choroby serca, cukrzyca, osteoporoza i inne nie została wyeliminowana od 100 lat.

Choroby chroniczne Ich poziom wzrasta. Np. w USA między 1996 i 2005 przybyło 7 milionów chorych chronicznie i w sumie jest takich chorych do 44% populacji.

Główne przyczyny • Epidemie nowych chorób, np. działania uboczne leków będące 4 -tą z kolei przyczyną śmierci, AIDS, nowe choroby zakaźne • Wysoki koszt opieki zdrowotnej – choroby chroniczne pochłaniają 3/4 narodowego funduszu zdrowia

Główne przyczyny • Chemizacja rolnictwa i hodowli, upowszechnianie niesprawdzonych technologii (GMO) –ryzyko dla zdrowia i życia • Marginalizacja zapobiegania chorób • Powszechny analfabetyzm w dziedzinie zdrowia

Główne przyczyny • Monopol medycyny farmaceutycznej – choroby to ogromny światowy biznes opiewający na kwotę ok. 600 miliardów $ , a utrzymanie chorób stanowi podstawę rynku leków, które często działają na objawy, a nie na przyczynę choroby • Oddzielenie produkcji żywności od opieki zdrowotnej

Główne przyczyny • Żywność to kolejny najbardziej zyskowny biznes (w USA sprzedaż na poziomie 400 miliardów $) • Kontrola rynków żywności (Monsanto, Cargil, BASF, Kellog, etc)

Główne przyczyny • Rozszerzanie ochrony patentowej w rolnictwie i hodowli (np. GMO) • Niebezpieczeństwo manipulacji zasobami żywności (nasiona) w celach ekonomicznych i politycznych

Warunek utrzymania status quo • brak powszechnej wiedzy na temat zdrowia i roli związków naturalnych w jego utrzymaniu. • wynika z tego łatwa podatność na dezinformację i ograniczony nacisk społeczeństwa na prowadzenie badań i stosowanie naturalnych sposobów ochrony zdrowia w medycynie

• Niepodważalnym jest fakt, że zdrowe o wysokich walorach odżywczych produkty roślinne i zwierzęce są podstawą utrzymania zdrowia i zapobiegania chorobom.

Główną przyczyną wielu chorób chronicznych takich jak choroby serca, cukrzyca, rak, osteoporoza i inne jest długotrwały niedobór mikroelementów i innych niezbędnych składników odżywczych.

Nasze pożywienie jest ubogie w mikroelementy Milligramy w 100 g produktu w 1985 w 1996 Zmiana pomiędzy 1985 - 1996 _________________________________________________ Wapń 14 4 -70% Magnez 27 18 -33% Kwas Foliowy 23 3 -87% Witamina B 6 330 22 -93% Wapń 21 18 -14% Witamina C 60 13 -80%

Przyczyna – intensyfikacja rolnictwa Nadmierne stosowanie nawozów sztucznych degraduje glebę i zubaża ją w wiele mikroelementów.

Pełnowartościowa żywność Stosowanie prawidłowego następstwa roślin i nawożenia organicznego jest warunkiem żyzności gleby i dobrego zaopatrzenia roślin w składniki pokarmowe.

Żywność źródłem mikroelementów witaminy zdrowe komórki owoce o minerały w o warzywa zdrowe polifenole c ciało e inne składniki Ponad 10 000 prac naukowych wskazuje na związek pomiędzy niskim spożyciem owoców i warzyw, a rozwojem chorób

Najważniejsze aspekty regulacji prawnych dotyczących ekologicznych produktów uwzględniają: - niższe poziomy nawożenia azotem: maksymalny limit dla obornika wynosi 170 kg N/ha/w roku - zakaz inżynierii genetycznej oraz uprawy roślin modyfikowanych genetycznie - zakaz stosowania syntetycznych pestycydów - zakaz stosowania syntetycznych nawozów mineralnych i innych agrochemikaliów - zakaz stosowania regulatorów wzrostu - zakaz stosowania hormonów i antybiotyków

Porównanie jakości produktów ekologicznych i konwencjonalnych jeśli zawartość azotanów w produktach konwencjonalnych przyjmiemy za 100%, to zawartość tych związków w produktach ekologicznych wynosi średnio 49% n poziom pozostałości pestycydów jest istotnie niższy w ekologicznych produktach n

Dlaczego nadmierne spożywanie azotanów może być szkodliwe dla zdrowia? • azotany w warzywach i owocach są redukowane do azotynów • w żołądku człowieka azotyny łączą się z występującymi tam aminami tworząc nitrozaminy • efekt działania nitrozamin - sinica noworodków i niemowląt (methemoglobinemia), nowotwory układu pokarmowego (żołądka, jelit, dwunastnicy)

Zawartość azotanów w różnych odmianach sałaty głowiastej w zależności od rodzaju nawożenia

Tabela. Zawartość substancji biologicznie czynnych i składników mineralnych w produktach ekologicznych w porównaniu z konwencjonalnymi Substancje Różnice Liczba i składniki w % badań wit. C + 28, 7 21 substancje +119, 3 fenolowe żelazo + 21, 1 15 magnez + 29, 3 17 fosfor +13, 6 19 16

Wyniki metaanalizy na podstawie 343 prac (2014 rok) W ekologicznych surowcach oraz produktach stwierdzono znacznie większe stężenia przeciwutleniaczy jak kwasy fenolowe, flawanony, stylbeny, flawonole i antocyjany w porównaniu z ich odpowiednikami konwencjonalnymi. Różnica procentowa dla większości związków antyoksydacyjnych wynosiła od 18% do 69% na korzyść surowców ekologicznych. Mniejsze, ale jednak istotne statystycznie różnice składu wykryto również dla szeregu karotenoidów i witamin.

Wyniki metaanalizy na podstawie 343 prac (2014 rok) Przestawienie się na jedzenie ekologicznych owoców, warzyw i zbóż oraz produktów z nich przygotowanych może doprowadzić do 20 -40%, a w przypadku niektórych związków 60% wzrostu konsumpcji przeciwutleniaczy / związków polifenolowych bez jakiegokolwiek wzrostu pobrania kalorii.

Wyniki metaanalizy na podstawie 343 prac (2014 rok) W surowcach ekologicznych został wykryty znacznie niższy poziom toksycznych metali ciężkich. Poziom kadmu, który jest obok ołowiu i rtęci jednym z trzech metali ciężkich zanieczyszczających żywność, dla których Komisja Europejska ustaliła maksymalne dopuszczalne poziomy zawartości, okazał się średnio o 48% niższy w surowcach ekologicznych niż konwencjonalnych.

Wyniki metaanalizy na podstawie 343 prac (2014 rok) Stężenie azotu było znacznie niższe w surowcach z upraw ekologicznych. Stężenie azotu ogólnego było o 10%, azotanów o 30% i azotynów o 87% niższe w surowcach ekologicznych niż konwencjonalnych. Większe stężenia azotanów i azotynów w konwencjonalnych płodach rolnych wynikają ze stosowania syntetycznych nawozów azotowych, które są ściśle zakazane według norm rolnictwa ekologicznego.

g l a d o a z o t W środowiskach ubogich w łatwo przyswajalny azot, czyli w systemach ekologicznych rośliny w pierwszym rzędzie produkują intensywnie związki zawierające węgiel, jak cukry proste, złożone (glukoza, fruktoza, skrobia, celuloza) oraz inne nie zawierające azotu wtórne metabolity, jak terpenoidy, związki fenolowe, niektóre barwniki, witaminy. W środowiskach bogatych w łatwo przyswajalny azot czyli w systemach konwencjonalnych metabolizm roślin zmienia się w kierunku intensywnej produkcji związków azotowych takich jak: wolne aminokwasy, białka, alkaloidy.

Zróżnicowana Równowaga Wzrostowa Rośliny w każdej sytuacji potrafią oszacować dostępne źródła minerałów i w optymalny sposób pokierować procesy metaboliczne odpowiednio na wzrost i różnicowanie. q Ze względu na wykluczenie używania chemicznych środków ochrony w uprawach ekologicznych następuje aktywacja naturalnych mechanizmów systemu obrony roślin przed chorobami i szkodnikami q Następuje aktywacja mikro flory i fauny glebowej co pomaga w przeprowadzaniu wymiany pewnych związków metabolicznych. q Efektem tego jest zrównoważone pobieranie jonów, nawet w przypadku gdy są one dostępne w dużej ilości i są łatwo przyswajalne.

Zawartość cukrów i białek -warzywa i owoce ekologiczne zawierają więcej cukrów niż konwencjonalne -wysoki poziom nawożenia azotowego podwyższa zawartość białka, ale obniża zawartość niektórych aminokwasów takich jak lizyna

Dlaczego choroby niewydolności tkanki łącznej są tak częste Witamina C Lizyna • Prolina • Witamina B 6 • Miedź • Żelazo • Mangan • Inne Suplementacja

Najbardziej skuteczna prewencja raka • Rozwój ok 70% chorób • nowotworowych jest związany z dietą. • 206 badań naukowych przeprowadzonych na ludziach i 22 na zwierzętach zgodnie wykazuje: Konsumpcja warzyw i owoców związana jest z obniżeniem przypadków raka o 50% • Najwyższa skuteczność: warzywa surowe, cebula/czosnek, marchew, zielone liściaste warzywa, rośliny ‘krzyżowe”, pomidory

Wartość sensoryczna produktów ekologicznych -produkty ekologiczne wyróżniają się lepszym smakiem i zapachem od produktów konwencjonalnych

Kwercetyna wywiera wielorakie pozytywne działanie na poziomie komórek i całego organizmu Chroni komórki, błony komórkowe i DNA przed uszkodzeniami spowodowanymi działaniem wolnych rodników, co odgrywa ważną rolę w profilaktyce raka, wielu innych chorób i przy zwalnianiu procesów starzenia organizmu Chroni przed utlenianiem lipoproteiny transportujące tłuszcze krwi przez co przyczynia się do hamowania rozwoju miażdżycy i choroby sercowo-naczyniowej

Kwercetyna działanie przeciwzapalne ( blokowanie replikacji wirusów) korzystny wpływ na działanie układu krążenia (reguluje ciśnienie krwi) korzystnie działa przy cukrzycy działa jako fitoestrogen (hamuje rozwój raka szyjki macicy) wspomaga wchłaniane witaminy C, blokuje enzym odgrywający ważną rolę przy powstaniu zaćmy

GLUKOZYNOLANY Są to glikozydowe związki siarki i azotu, które nadają warzywom kapustnym gorzkawy smak, a gorczycy i chrzanowi ostry i piekący Zapobieganie raka (hamowanie wzrostu guzów nowotworowych poprzez hamowanie angiogenezy) Chronią przed zaburzeniami funkcji mitochondriów (choroby związane z tymi zaburzeniami to rak, Alzhaimer, Parkinson) Działanie przeciwreumatoidalne, przeciwbakteryjne

Rys. 1 Procentowa zawartość suchej masy w analizowanych warzywach ekologicznych i konwencjonalnych

Rys. 2 Zawartość związków fenolowych (mg/100 g s. m. ) w przeliczeniu na kwas kawowy.

Rys. 3 Zawartość karotenoidów (β - karotenu oraz luteiny) w marchwi ekologicznej i konwencjonalnej

Rys. 4 Zawartość flawonoidów mg/100 g s. m) w przeliczeniu na kwercetynę w cebuli ekologicznej i konwencjonalnej.

Rys. 5 Zawartość witaminy C (mg/100 g s. m. ) w badanych warzywach ekologicznych i konwencjonalnych

Tab. Wpływ paszy z uprawy ekologicznej i konwencjonalnej na płodność królików System uprawy I pokolenie II pokolenie Procent zapłodnionych samic konwencjonalny 58 59 ekologiczny 58 86 Liczba królików w miocie konwencjonalny 5, 6 4, 9 ekologiczny 6, 2 6, 4

Jedzenie - lekiem Światowy Fundusz Badań nad Rakiem (WCRF) opublikował wyniki badań dotyczące porównania wpływu różnych rodzajów żywności na nowotwory.

Żywność ekologiczna lekiem W wyniku tych badań zalecono chorym na nowotwór jeść żywność ekologiczną, kiedy to tylko możliwe.

Mechanizm działania diety roślinnej w połączeniu z aktywnością fizyczną • Uaktywnienie genów odpowiedzialnych za ochronę przed rozwojem nowotworów • Geny zwiększające u ludzi zdrowych ryzyko zachorowania, a u chorych przyspieszające rozwój choroby zostają wyciszone.

Dieta wygrywa z rakiem • Wciąż pojawiają się doniesienia co powinniśmy jeść, by uniknąć raka. Wybitny onkolog dr David Khayat postanowił rozwiać wątpliwości. Opracował dietę antynowotworową, która naprawdę działa. • Jedna trzecia nowotworów ma związek ze złym odżywianiem. Ryzyko zachorowania można więc obniżyć, uważając na to, co się je.

Chemia w owocach • Obalił w niej kilka teorii na temat zdrowego odżywiania. • według dr. Khayata pięć porcji warzyw i owoców każdego dnia może sprzyjać rozwojowi raka. • Prawie 70 proc. szkodliwych substancji z zanieczyszczonego środowiska pochodzi właśnie z nich. To głównie środki ochrony roślin, czyli pestycydy. • Na czarnej liście przeładowanych nimi roślin są: papryka, por, sałata, mandarynki, truskawki i winogrona.

Chemia w owocach • Mniej zanieczyszczeń jest w marchwi, ziemniakach, cykorii, ogórkach, brzoskwiniach, bananach oraz jabłkach. Nie możemy jednak zrezygnować z tych roślin, bo potrzebujemy związków, które zawierają. Prof. Khayat zaleca więc mycie ich mydłem i obfite spłukiwanie wodą.

Chemia w owocach • Najlepiej kupować warzywa i owoce z ekoupraw. • Suplementy diety nie są w stanie ich zastąpić. Witaminy i minerały organizm lepiej wchłania z jedzenia, a nie z tabletek.

Szanse dla Polski Powinniśmy więc w naszym kraju zintensyfikować wysiłki w kierunku zwiększenia poziomu produkcji ekologicznej oraz świadomości konsumentów. Konsekwencją takich działań będzie bowiem zwiększone spożycie ekologicznej żywności co otworzy szansę skutecznej poprawy zdrowia społeczeństwa i zmniejszenie kosztów opieki zdrowotnej.

Strategia: Synergia pomiędzy rolnictwem ekologicznym, zdrowiem i edukacją Powszechna edukacja Promuje Popiera Rolnictwo Zdrowie ekologiczne Dostarcza

Żywność ekologiczna w każdym sklepie

Dziękuję Państwu za uwagę