Znaaj i dejstvo sumpora i gvoa na biljke

Značaj i dejstvo sumpora i gvožđa na biljke

Uvod Ishrana biljaka predstavlja jedan kompleksan proces, u kojem se otkriva sve više specifičnosti, kako vreme odmiče. Savremena sredstva za zaštitu i ishranu bilja uglavnom predstavljaju kombinaciju određenih makro i mikroelemenata koji su neophodni za pravilno odvijanje metabolizama biljaka, usled čega biljka ostvaruje optimalni rast i prinos.

Značaj i dejstvo sumpora i gvožđa na biljke Sumpor i gvožđe su dva značajna hemijska elementa koja se koriste, kako u poljoprivredi, tako i u svim ostalim granama privrede. Zastupljeni su kako u ishrani biljaka, tako i u njihovoj zaštiti. Slika 1. Elementarni sumpor (S) Slika 2. Gvožđe (Fe)

Sumpor (S) Poreklo i količine Sumpor je neophodan element u ishrani biljaka i smatra se izuzetno važnim faktorom rasta. U zemljištu se sadržaj sumpora kreće od 0, 010, 25%. Izvori sumpora su uglavnom sulfidi metala koji su sastavni deo vuklanskih stena. Raspadanjem stena i razlaganjem minerala sulfidi se oksidišu u sulfate koji se javljaju kao rastvorljive i nerastvorljive soli.

Sumpor (S) Poreklo i količine Organska materija kao izvor sumpora predstavljaju ostaci biljaka, životinja i mikroorganizama koja sadrže različita jedinjenja sumpora. Sumpor u organskoj materiji nije direktno pristupacan biljkama. U izvore sumpora iz atmosfere spadaju padavine, i difuzija sumpornih gasova nastala sagorevanjem uglja i nafte. N, Fe, K djubriva predstavljaju izvor S u zemljistu.

Sumpor (S) Oblici u zemljištu U zemljištu se sadržaj sumpora kreće od 0, 010, 25%, a od te količine oko 80% čini organski sumpor a 20% mineralni sumpor. Organski sumpor nije direktno pristupačan biljkama. Podleže procesima mineralizacije pod uticajem mikroorganizama praćeno brojnim biohemijskim reakcijama.

Sumpor (S) Oblici u zemljištu Razlaganje jedinjenja prati proces sulforifikacije kada se jedinjenje sumpora razlaže na vodonik – sulfid H 2 S, i proces sulfofikacije kada se dobijeni H 2 S oksidiše do elementarnog sumpora. Mineralni sumpor predstavlja sumpor u lako i teško rastvorljivim solima, adsorbovani sumpor, i sumpor u zemljišnom rastvoru. Sumpor u mineralima nije direktno pristupačan biljkama pri čemu je potrebno da pretrpi transformaciju uz učešće mineralnih ili organskih kiselina.

Slika 3. Kruženje azota

Sumpor (S) Gubici nedostatak i višak Sumpor se iz zemljišta gubi analogno ostalim elementima – prinosima, ispiranjem i erozijom. Količina sumpora koja se iznosi prinosima prvenstveno zavisi od vrste kulture i visine prinosa, Sumpor se prevashodno ispira iz lakorastvorljivih sulfata a manje iz teško rastvorljivih.

Sumpor (S) Gubici nedostatak i višak Simptomi nedostatka sumpora u biljci su: • slabiji razvoj korenovog sistema • ujednačena hloroza tkiva. Simptomi viška sumpora u biljci su: • Povrede na lišću i plodovima na kiselim zemljištima. Slika 3. Nedostatak sumpora Sumpor je neophodan za sintezu hloroplasta (iako nije deo molekula hlorofila). Kada je nedostatak sumpora prisutan duže vreme, teško je razlikovati simptome nedostatka sumpora od nedostatka azota.

Sumpor kao hranivo Sumpor je kao hranivo izuzetno važno u formiranju endosperma žitarica koji ima značajan uticaj na prinos i kvalitet žitarica, zatim na prinos i sadržaj ulja u uljaricama (uljane repice, uljnih bundeva, suncokreta). Sumporna đubriva mogu da imaju pozitivan uticaj na sortno obeležje grožđa i ukus vina. Slika 6. Suncokret Slika 4. Uljana repica Slika 5. Uljana bundeva Slika 7. Pšenica

Gvoždje (Fe) Poreklo i količine Fe spada u grupu makroelemenata jer mu je količina velika, medjutim biljkama je potrebna manja količina gvoždja. Sadržaj Fe iznosi oko 0, 5 -5%, uglavnom u neorganskom obliku. Izvori gvoždja predstavljaju minerali koji podležu raspadanju i organska i mineralna djubriva.

Gvoždje (Fe) Oblici gvoždja o Gvoždje u primarnim mineralima ( olivin, amfibol, biotit) nisu direktno dostupni biljkama. o Gvoždje u sekundarnim mineralima se nalazi u obliku oksida kada primarni mineral trpi promene (hematit, magnetit, karbonati, sulfidi). o Gvoždje vezano za organsku materiju se vezuje se za organske kiseline. Slika 8. Biotit kao primerni mineral Slika 9. Hematit kao sekundarni mineral.

Gvoždje (Fe) Oblici gvoždja o Adsorbovano gvoždje, nalazi se u adsorbovanom kompleksu, dostupan je biljkama i uglavnom ga imaju kisela zemljišta. o Gvoždje zemljišnog rastvora, Fe se nalazi u malim količinama u zemljičnom rastvoru, dok su veće količine prisutnije kod rastvora kiselih zemljišta u obliku feri i fero jona koji su najbolji izvor gvoždja za ishranu biljaka.

Gvoždje (Fe) Reakcija i redoks potencijal Od ova dva parameatra zavisi sadrzaj pristupačnog gvoždja • p. H < 4 - jedinjenja rastvorljiva samo u kiseloj sredini. • Ph 4 - 6, 5 – najpovoljnija reakcija, ima dovoljno rastvorljivog gvoždja za biljke. • Ph 6. 5 – 7, 5 – gvoždje gradi teško rastvorljive okside i otežana ishrana biljaka. • p. H > 7, 5 – 8 – obrazuje teško rastvorljive okside jer su to krečnjačka zemljišta siromašna organskom materijom.

Gvoždje (Fe) Gubici, nedostatak, višak Gvoždje se gubi erozijom i ispiranjem gde se gube neznatne količine osim na kiselim zemljištima. Gubi se i prinosom koje zavise od visine prinosa i vrste biljke. Nedostatak pristupačnog fosfora javlja se u karbonatnim zemljištima i u zemljištima sa visokim sadržajem fosfora. Visok sadržaj bikarbonata u zemljištu povečava rastvorljivost fosfata koji talože gvoždje na površinu korena i ima negativan uticaj.

Gvoždje (Fe) Gubici, nedostatak, višak Simptomi nedostatka gvožđa u biljci je, na primer, gvožđe hloroza, koja za posledicu ima propadanje biljke. Manjak pristupačnog gvožđa se može javiti u slučaju kada je sadržaj ukupnog gvožđa u zemljištu mali, što se kod nas retko sreće. Hloroza tkiva izmedu nerava mladog lišća, sa zaostalim tkivom normalne boje duž lisnih nerava; kratke internodije i sitni listovi; kovrdžanje listova ili pojava lisnih rozeta Slika 10. Nedostatak Fe u biljci

Folijarna djubriva sadrže gvoždje. Folijarna hraniva sadrže novorazvijeni Fe - organski kompleks za prevenciju i kontrolu nedostatka Fe kod biljaka. Koristi se kod breskvi, jabuka i vinove loze. Slika 11. Vinova loza Slika 12. Breskva