Ziekten en plagen in de tuin Kurt Becue

Ziekten en plagen in de tuin Kurt Becue Torhout, 15 april 2018 I. INLEIDING: - ziekten: schimmels, bacteriën, virussen, viroïden, rickettsiae, mycoplasma’s - plagen: insecten, spinachtigen, slakken - abiotische aantastingen: blikseminslag, zonnebrand, milieuvervuiling, herbicidenschade, zoutschade, bodemverdichting,

Ontstaan van ziekten en aantastingen • Zeer veel organismen onderhouden relaties met tuinplanten - saprofyten (schimmels dood hout) - parasieten: oorzaken van ziekten/aantastingen - symbionten (mycorrhiza) - commensalen (korstmossen)

Factoren die een rol spelen bij aantasting wilgenhoutrupsen dringen de boom binnen via beschadigingen - de soort parasiet - de weerstand van de boom tegen de parasiet - de omstandigheden: infectie bevorderen of tegenwerken

Schimmels - bestaan uit schimmeldraden (hyfen) - totaal aan hyfen heeft de zwamvlok (mycelium) - kunnen in ruststadia jaren in een doorlevende plant doorbrengen - voortplanting geslachtelijk en ongeslachtelijk

Gazonziektes - Sneeuwschimmel - Marasmius oreades (heksenkringen) - rooddraad

Vijverproblemen -waterleliekevertje - draadalgen - poelslak - waterleliemot - wortelhalsrot en wortelrot

Zoogdieren - mollen - woelratten - woelmuizen - konijnen

Vogels - Eksters, kauwen, merels, lijsters, kraaien, Vlaamse gaai pikken rijp fruit aan. - Met spreeuwen is slecht kersen eten: een ware ravage bij kersen! - houtduif: schade bij koolgewassen

Infectie - via sporen of mycelium - beschadigingen, snoeiwonden - aantasting celstructuur - verstoring stofwisseling - verstopping transportsysteem (houtvaten), iepenziekte

. Verspreiding schimmels - knopsterfte bij rododendron - netwants dringt de knop binnen! bestrijding: aangetaste knoppen verwijderen en netwantsen bestrijden.

Virussen, viroïden - zeer klein op het raakvlak levend- niet levend (0 – 0, 01 micrometer) - enkele eiwit- en DNA- of RNA-moleculen - geen stofwisseling en eigen voortplanting - via levende gastheercellen

Verspreiding virussen en viroïden - dieren, vooral insecten (bv. bladluizen) - vegetatieve vermeerdering zieke planten - sapoverdracht van besmette planten - zaad of stuifmeel Sharka-virus bij pruim, abrikoos en perzik: een quarantaine-ziekte overdracht: groene perzikluis

Fytoplasma’s - kleine eencellige organismen (tussen bacteriën en virussen) - besmette plantengroeien en bloeien minder goed - zaad minder kiemkrachtig - vaak afwijkingen blad of hout Heksenbezemziekte bij appel

(Indirecte) bestrijding - bestrijding vectoren - grondontsmetting bij overdracht aaltjes of bodemschimmels - viruszieke planten opruimen en verbranden - kweken virusvrij materiaal

Insecten

Kevers - rozenkever, meikever, junikever: de schadelijke larven: engerlingen - taxuskever

Taxuskever

Nog schadelijke larven…: emelten en koperwormen

Buxus: buxusbladvlo en buxusmot

Mijten - acht poten, kop, borststuk en achter met elkaar vergroeid.

Mijten: coniferenspint, fruitspintmijt, bonenspint, aardbeimijt

Slakken: een vraatzuchtige kwestie - preventie - bestrijding

Aaltjes of nematoden - Stengelaaltje Vrijlevende aaltjes Wortelknobbelaaltje Cystenaaltjes - Nuttige aaltjes: bestrijding emelten, larve taxuskever, slakken

Paardenkastanjemineermot & kastanjeziekte (Pseudomonas syringae) - verzwakking boom - vervroegde bladval - vector bloedingsziekte (? )

Essenziekte (Chalara fraxinea) - fatale schimmelziekte, sedert 2010 in Vlaanderen, hout van zieke essen geen infectiebron, voorjaar vergeling bladeren, typische bastnecrosen

Iepenziekte - fatale schimmelziekte bij gevoelige iepen, iepenspintkever als vector, of door wortelcontacten zieke olmen - biologische bestrijding via sluipwesp

Bacteriekanker van populier - Xanthomonas populi Infectie via wonden door insectenvraat of via bladlittekens Bastweefsel gaat zwellen en scheurt open. Woekeringen op stam en takken. Extreme aantastingen leiden tot sterfte. Bacterieslijm. Taksterfte en verminderde groei.

Beukenkanker en bastnecrose van beuk - Nectria ditissima en Nectria coccinea Infectie via verse wonden en wondjes (snoeien, bastscheurtjes, beukenstamluis, …) Roodbruine ingezonken plekken. Gevaarlijk bij jonge bomen.

Harsdas, stamblaasroest van grove den - Cronartium flaccidum Vooral grove den, ook andere tweenaaldige dennen. Schimmel infecteert naalden, daarna twijgen en takken. Kroon sterft geheel of gedeeltelijk af, voor op latere leeftijd (na 30 jaar).

Bacterievuur (Erwinia amylovora) - Vooral peer, meidoorn, appel en lijsterbes. Bacterie overwintert in kankers op stammen en oudere takken. Voorjaar: bacterieslijm, via insecten op bloesems Verwelking, afsterving, zieke plant blijft bron van besmetting!

Watermerkziekte (Erwinia salicis) - Vooral Salix alba Pas als bomen 10 à 12 jaar oud zijn. Watermerk in een doorgesneden tak. Stekmateriaal van 1 tot 2 jaar oud gebruiken!

Verticillium-verwelkingsziekte - Onder andere esdoorn, paardenkastanje, Catalpa, es, fluweelboom, valse acacia, linde en iep. Naaldbomen zijn niet gevoelig. Verticillium is bodemschimmel Snoei van verwelkte takken is niet zinvol. Voormalige akker- en tuinbouwgronden vormen een verhoogd risico.

Loodglansziekte (Chondrostereum purpureum) - Els, appel, pruim, kers, - meidoorn, populier, wilg - paarse korstzwam

Ziektes van plataan • Bladvlekkenziekte, bomen herstellen zich • Massariaziekte: houtrot in takken, bovenaan in de boom, verspreiding van de schimmel in de kruin. Wegsnoeien aangetaste takken noodzakelijk.

Inktvlekkenziekte esdoorn (Rhytisma acerinum) • • • Gewone esdoorn, Noorse esdoorn en soms veldesdoorn Zwarte vlekken in nazomer en herfst, vervroegde bladval. Ziekte doorgaans weinig schadelijk.

Eikenprocessievlinder • • Nachtvlinder, soms massale aantasting door de rupsen Rupsen met gevaarlijke brandharen Kaalvraat van het blad. Zomereiken