Zemin Nemi ZEMN NEM Zemin boluklarnda veya zemin

Zemin Nemi

ZEMİN NEMİ Zemin boşluklarında veya zemin taneciklerine yapışık halde bulunan suya “zemin nemi” denir. Tanecikler arasındaki boşlukları tamamen dolu olan zemine “suya doygun zemin” denir. Yeryüzündeki zemin katmanlarının bir bölümünde sadece nem niteliğinde (doymamış bölgede), geçirimsiz tabaka üzerinde ve daha derinlerdeki katmanlarda ise doygun halde (doymuş bölgede) su bulunur.

Kapiler Basınç Yükseklikleri ZEMİN NEMİ ÖNEMİ Zemin Cinsi hc (cm) Silt 10 – 20 İnce kum 4 Orta kum 2, 5 İri kum 1, 5 Çakıl 0, 25 Doymamış bölgenin üst bölümünü oluşturan zemin nemi bölgesindeki su fazlalığı perkolasyon (derine sızma) yoluyla, yerçekimi kuvvetlerinin etkisiyle daha derindeki katmanlara ilerler. Uzun süreli ve şiddetli yağışlar sonucunda ortaya çıkan bu olay yeraltı suyunun beslenmesini sağlar. Kurak dönemlerde ise, suya doygun tabakanın hemen üzerindeki bölgede (kapiler bölge) kılcal yükselme yoluyla yukarıya doğru su transferi olur.

TEMEL KAVRAMLAR Porozite: Boşluk Oranı: Birim Hacim Ağırlıkları Dane Birim Hacim Ağırlığı: Kuru Birim Hacim Ağırlığı: Suya Doygun Birim Hacim Ağırlığı: Hacimsel Yoğunluk:

TEMEL KAVRAMLAR Arazi kap. ve solma noktaları (kuru zemin ağ. Yüzdesi) Maksimum su tutma kapasitesi Kullanılamayan su Kullanılabilen su Higroskopik su Kapiler su Kuruma Noktası s Yerçekimi ile hareket eden su Arazi Kapasitesi faydalı= a - s Arazi (Tarla) kapasitesi: Solma noktası: Perkolasyonla derine (yeraltısuyuna) sızan su: Bitkilere faydalı su: a Doyma Noktası Zemin Cinsi Arazi Kap. Solma Nok. Faydalı su, % Kum 6 – 12 2– 6 4– 6 Kumlu lem 10 – 18 4– 8 6 – 10 Lem 18 – 26 8 – 12 10 – 14 Killi lem 23 – 31 11 – 15 10 – 14 Siltli kil 27 – 35 13 – 17 14 – 18 Kil 31 – 39 15 – 19 16 – 20 max=p/ n Kuru birim perkole= max - a hacim ağırlığa göre nem oranı: Maksimum su tutma oranı:

TEMEL KAVRAMLAR Nemin Eşdeğer Su Yükseklikleri Doygun Halde Eşdeğer Su Yüksekliği: h yüksekliğindeki bir zemin tabakasında; Nem oranı olan bir Zeminde eşdeğer su yüksekliği: Perkolasyonla derine (yeraltısuyuna) sızan suyun eşdeğer yüksekliği: Bitkilere faydalı suyun eşdeğer yüksekliği:

TEMEL KAVRAMLAR Özgül Verim (Efektif Porozite) (pe): Doygun haldeki bir zeminden perkolasyon yoluyla yeraltısuyuna sızabilen su hacminin (Vper) toplam hacime (V) oranıdır. Yeraltısuyu akiferinin beslenme potansiyeli açısından önemli olup zeminin dane çapı dağılımına bağlıdır. Özgül Tutma (t 1): Zemin boşluklarında, kapiler kuvvetlerle tutulan ve zemin nemi olarak kalan su hacminin toplam hacime oranıdır. Özgül veri ile özgül tutmanın toplamı poroziteye eşittir.

Gözeneklilik, özgül verim ve özgül tutma ilişkisi Ort. Porozite (%) ve Özgül Verim Değerleri (%) Zemin Cinsi Porozite Özgül Veri Kil 45 – 65 3 Kum 30 – 45 25 Çakıl 25 – 45 22 Çakıllı kum 20 – 45 16 Kum taşı 15 8 Kalker 5 2 Kuvarsit granit 1 0, 5