ZEKAT VE SADAKA SORU 1 nsanlarn belli bal

ZEKAT VE SADAKA

SORU • 1. İnsanların belli başlı ne tür ihtiyaçları vardır? • 2. İnsanlar ihtiyaçlarını nasıl temin ederler? • 3. İnsanların tek başına bütün ihtiyaçlarını karşılaması mümkün müdür?

• 4. Manevi ihtiyaçlar nelerdir ve nasıl karşılanır? • 5. Paylaşma ve yardımlaşmanın olmadığı toplumlarda ne tür olumsuzluklar meydana gelir? • 6. Sizce paylaşma ve yardımlaşmanın ne gibi faydaları vardır?

İNSANIN YARDIMLAŞMAYA İHTİYACI • Yaratılıştan gelen farklılıklarla hayatın içinde yoğrulan insanlar muhakkak birbirleriyle yardımlaşma ihtiyacı duyarlar. Yardım anlayışının özünde fedakarlık vardır. Maldan sevgiye kadar her şeyin bir başkasıyla paylaşılması vardır. • Yüce Mevla’mız “İyilik ve kötülükten sakınmakta birbirinizle yardımlaşın, günah ve düşmanlıkta yardımlaşmayın “ buyurmaktadır. Maide Suresi 2

Soru? • Ensar Kime Denir? • Bu unvan niçin verilmiştir? • Sizden fazla veren var hikayesini biliyor musunuz? • Müslümanların yardımlaşmasına başka hangi örnekleri verebiliriz?

Sizden Fazla Veren Var • Hz. Ebu Bekir’in halifeliği sırasında Medine’de büyük bir kıtlık baş göstermişti. Halk, ekmek yapmak için buğday bulamaz olmuştu. Hz. Osman da bu sırada Şam’a bir ticaret kafilesi göndermiş, oradan yüz deve yükü buğday satın alarak Medine’ye getirtmişti. • Bu miktar, halkın buğday ihtiyacını büyük ölçüde karşılayabilecek kadardı. Bazı tüccarlar derhal Hz. Osman’a müracaat ettiler. Şam’dan getirttiği bu buğdayı satın almak istediler. Buğdayın bir ölçüsüne dört dinar veriyorlardı. Hz. Osman, “Sizden fazla veren var. ” dedi ve buğdayını hiç kimseye satmak istemedi.

• Tüccarlar bu durumda teklif ettikleri fiyatı arttırdılar. Fakat yine Hz. Osman’dan, “Sizden fazla veren var. ” yanıtını aldılar. Nihayet buğdaya verebilecekleri en yüksek fiyatı verdiler. • Fakat Hz. Osman’ın ağzından, “Sizden fazla veren var. ” sözünden başka laf çıkmıyordu. Bazıları onun bu tutumunu, fırsat düşkünlüğüne ve çok kazanma hırsına bağlıyordu. Halk şiddetli ihtiyaç içinde kıvranırken onun böyle davranmasını kendisine hiç yakıştıramıyorlardı. Konuyu Hz. Ebu Bekir’e anlatmaya karar verdiler.

• Ondan Hz. Osman’la aralarını bulmasını istediler. Halifenin huzuruna çıkarak durumu olduğu gibi anlattılar. Hz. Ebu Bekir anlatılanları sonuna kadar dinledi ve onlara, “Bu işte bir gariplik var. ” dedi. “Bana öyle geliyor ki siz Hz. Osman’ın sözünü iyi • anlayamadınız. O, halkın ihtiyacını fırsat bilip ondan kâr ve çıkar elde edecek kimse değildir. Böyle davranışının mutlaka bir hikmeti vardır. Haydi, beraber gidip konuyu bizzat kendisinden öğrenelim. ” dedi. Hep birlikte Hz. Osman’ın yanına vardılar. Hz. Ebu Bekir tüccarların anlattıklarını Hz. Osman’a söyledi. Ona niçin malını verilen fiyata satmadığını sordu. Hz. Osman’ın bu soruya yanıtı şaşırtıcıydı. Hz. Osman sadece Allah’ın hoşnutluğunu kazanmak için buğdayı yoksullara dağıtacağını söyledi

• Bu metinden hangi sonuçları çıkarabiliriz?

İSL M’IN YARDIMLAŞMA VE PAYLAŞMAYA VERDİĞİ ÖNEM • Evrende gördüğümüz her şeyin mutlak ve yegane sahibi Allah’tır ve Yüce Mevla’mız bütün bunları insanoğlunun hizmetine sunmuştur. • “Rasulüm şöyle de: Ey mülkün sahibi Allah’ım. Sen dilediğine mülkü verirsin dilediğinden mülkü çeker alırsın. Dilediğini aziz edersin dilediğini zelil edersin. Hayır senin elindedir. Muhakkak ki sen her şeye kadirsin” Ali İmran Suresi 26 • “Onların mallarında dilencinin ve yoksulun bir hakkı vardır. ” Zariyat Suresi 19

• Dünyada kalacak olan malımızı Allah’ın emrine göre kullanmak ve harcamak önemli bir iştir. Çünkü bu harcama ile ahirete uzanan geçide sağlam bir köprü kurma imkanı elde edilecektir. • “Sadaka veren erkeklere ve sadaka veren kadınlara ve Allah'a güzel bir ödünç verenlere, verdiklerinin karşılığı kat ödenir ve onlara değerli bir mükâfat vardır. ” Hadid Suresi 18 • “Üç şey ölünün arkasından mezara kadar gider. Ailesi, malı, ameli. Bunlardan ikisi geri döner biri kalır. Geri kalan ameldir. ” • “Bir hurmanın yarısı ile bunu da bulamıyorsanız güzel bir sözle ateşten korununuz” • Herhangi bir Müslüman’ın diktiği ağaçtan yenilen, çalınan ve eksilen şey onun için bir sadakadır. ” Hadisi Şerif

soru • “Zekât İslam’ın köprüsüdür. ” sözü ne anlama gelir?

ZEKAT • Zekat malla yapılan bir ibadettir. Kuranı Kerimin birçok ayetinde zekat vermek emredilmiş, zenginin malında fakirin ve düşkününde hakkı olduğu bize bildirmiştir. • “ Namazı dosdoğru kılın, zekatı verin. Kendiniz için önden ne hayır yollarsanız, Allah katında onu bulacaksınız. Şüphesiz ki Allah yaptıklarınızı görücüdür. ” Bakara Suresi 110 • Zekat sözlükte artmak, bereketlenmek, çoğalmak, temizlenmek anlamına gelir. Dini anlamı ise; dinen zengin sayılan bir müslümanın malının belli bir bölümünü senede bir defa ihtiyaç sahiplerine Allah rızası için vermesidir.

ZEKAT KİMLERE FARZDIR ( Kimler Verir ) • • • Müslüman olmak, Akıllı olmak, Ergenlik çağına girmek, Hür olmak, Zengin olmak, Zekat verilecek malın üzerinden bir yıl geçmesi

TEMEL ( ASLÎ ) İHTİYAÇ • Bir kişinin bir yıl boyunca hayatını rahatlıkla devam ettirebilmesi için gereken zorunlu ihtiyaçlarıdır. (ev, araba, yiyecek, giyecek, sanat aletleri. . )

Temel ihtiyaçları ve borçları dışında aşağıdakilerden en az birine sahip olan kişi zengin sayılır. • • • Altın Gümüş Koyun-Keçi Sığır-Manda Deve Para, Döviz, ticaret malı • • • 96 (80) gram 640 (562) gram 40 -120 30 -39 5 -9 96(80) gram altın

ZEKAT KİMLERE VERİLİR • Tevbe suresinin 60. ayetine göre “Zekatlar Allah’tan bir farz olarak • Fakirlere, • Düşkünlere, • Zekat memurlarına, • Kalpleri İslama ısındırılacaklara, • Kölelere, • Borçlulara, • Allah yolunda olanlara ve • Yolda kalmışlara verilir.

• “ Eğer sadakaları (zekât ve benzeri hayırları) açıktan verirseniz ne âlâ! Eğer onu fakirlere gizlice verirseniz, işte bu sizin için daha hayırlıdır. Allah da bu sebeple sizin günahlarınızı örter. Allah, yapmakta olduklarınızı bilir. ” Bakara Suresi 271

ZEKAT KİMLERE VERİLMEZ • • Müslüman olmayanlar Zenginler Eş Bakmakla yükümlü olduğu kimseler ( Anne – baba – dede – nene – çocuk - torun)

ZEKAT NELERDEN NE KADAR VERİLİR • MAL • • Altın Gümüş Koyun-Keçi Sığır-Manda Deve Ticaret Malı Arazi Ürünü Para - Döviz • MİKTARI • • 80 ( 96 ) gr 560 ( 640 ) gr 40 -120 30 -39 5 -9 80 gr altın değeri Hasat edilince 80 gr altın değeri • ZEKATI • • 1/40 1 Koyun 1 Dana 1 Koyun 1/40 1/10 – 1/20 1/40

soru • 1. Zekât nedir? • • • 2. Ne zaman farz kılınmıştır? 3. Zekâtın amacı nedir? 4. Zekâtın malî bir ibadet olması ne demektir? 5. Zekât vermekle Allah’a nasıl şükretmiş oluruz? 6. Zekâtın toplumsal yardımlaşma ve dayanışmaya katkısı nedir? 7. Zekât ekonomik dengenin sağlanmasına nasıl katkı sağlar? 8. Zekât verirken nelere dikkat edilmelidir?

ZEKATIN FAYDALARI • Mala karşı aşırı düşkünlük ve cimrilik kusurlarını temizler, mali yardımlaşmayı artırır. • Zengin ve fakir farklılığının ortaya çıkaracağı kin, düşmanlık, hased gibi kötü huyları engeller. • Zekat sermayenin atıl kalmasını engeller. Sermaye sahibi verdiğini karşılamak için onu ticaret ve yatırıma sürer. • Buda üretimin artması demektir. Üretimin artması ise işsizliğin azalması ve kalkması gibi sonuçlar doğurur. • Zekat, veren kişinin malını bereketlendirir.

• Zekatını veren Müslüman dini görevini yerine getirmiş olur. Böylece Allah’ın sevgisini kazanır. Dini bir görevi yerine getirmenin mutluluğunu yaşar. • Zekat, kişide paylaşma, yardımlaşma duygularının gelişmesini sağlar. • Zekat, veren kişi başkalarına yardım etmenin mutluluğunu yaşar. • Zekat, ihtiyaç sahiplerinin milli servetten yararlanmasını sağlar. • Zekat, zenginlerle fakirler arasındaki uçurumun kalkmasına neden olur. • Zekat dilenciliği önler. Hırsızlık gibi kötü davranışların en aza inmesini sağlar. • Yoksulları, düşkünleri ve kimsesizleri hayata bağlar, ümitsizlikten kurtarır

Ayet • Bakara suresi 261 262 ve 271. ayetleri bulunuz • Tevbe suresi 34 ve 35. ayetleri bulunuz. • Bu ayetlerden hangi sonuçları çıkarırız?

YARDIM YAPARKEN NELERE DİKKAT ETMELİYİZ • Yardım Allah rızası için yapılır. • Yardım gizli yapılmalıdır. • Yapılan yardım başa kakılmamalıdır. Yardımı başa kakmak yapılan yardımı iptal eder. • Yardım ihtiyaç sahibine yapılmalıdır. • Adi şeyler yardım diye verilmemelidir.

FITIR SADAKASI ( FİTRE ) • Ramazana erişen Zengin Müslümanların vermesi gereken vacib olan bir sadakadır. Fitrelerin en geç Bayram namazından önce verilmesi gerekir. • Amacı: Oruç tutan müslümanlarda meydana gelebilecek hataları gidermek ve bayram günlerinde fakirlerinde sevinmelerini sağlamaktır.

KİMLER VERİR • Zengin olan müslümanlar verir. Fitrede akıl ve ergenlik şartı yoktur. Çocuklar ve deliler için velileri fitrelerini verirler. Oruç tutmayanlar da fitrelerini vermelidirler.

KİMLERE VERİLİR KİMLERE VERİLMEZ • Fitreler zekat verilen yerlere verilir. • Fitreler zekat verilmeyen yerlere verilmez.

MİKTARI NE KADARDIR • Fıtır sadakasının miktarı bir kişinin sabahlı akşamlı bir günlük yiyecek miktarıdır.

Sevgili Peygamberimiz (sav) Buyurdu ki: • Sevgili Peygamberimiz buyuruyor ki: " Fıtır sadakası oruçluyu yanılarak söylenen yanlış, çirkin sözlerden temizler, fakirlere de bir azık olur. Kim onu bayram namazından önce verirse verdiği, kendisi için makbul bir sadakadır. Kim onu namazdan sonra öderse o da kendisi için normal bir sadakadır. " Hadisi Şerif

SADAKA • Allah rızası için karşılıksız olarak yapılan yardımdır. Zekat ve fıtır sadakasında olduğu gibi zenginlik şartı aranmaz. Nafile bir ibadettir. Gücü yeten istediği ölçüde sadaka verebilir.

Sevgili Peygamberimiz (sav) Buyurdu ki: • " Rasûlullah (aleyhissalâtu vesselâm): " Her Müslüman’ın sadaka vermesi gerekir" buyurdu. Oradakiler: • " Ya Rasulallah! Eğer sadaka verecek bir şey bulumazsa ne yapar, söyler misiniz? " dediler. • " Çalışır, elinin emeği ile kazandığını hem kendisi harcar, hem de sadaka olarak verir, " buyurdu. • " Çalışmaya gücü yetmezse ne yapar, ne dersiniz? " diye soruldu. • " Sğıkıntıya düşmüş bir muhtaca yardım eder, " buyurdu. • " Böyle bir yardıma da gücü yetmezse " denildi. • " İyilik ya da hayır ile emreder, " buyurdu. • " Bunu da yapmazya gücü yetmezse ? " diye tekrar sorulunca: • " Kendini başkasına kötülük yapmaktan sakındırır. Zîra bu da bir sadakadır " buyurdu.

• Sevgili Peygamberimizin açıklamalarına göre; sadaka yalnız para veya mal ile muhtaçlara yapılan yardımdan ibaret değildir. Mal ile para ile yapılan yardımlarla beraber aşağıda sayacağımız şeyleri yapan kimselerde sadaka sevabına ulaşır.

• İnsanın kendisine ve aile bireylerine karşı görevlerini yerine getirmek • Komşuları ile olan ilişkilerinde kırıcı olmamak, ona her konuda yardım elini uzatmak • Bir yoksulu yedirip, giydirmek ve barındırmak • Güler yüz ve tatlı dille insanların gönüllerinin almak, sevgi ile başları okşamak • Üzgün ve dertli birini teselli etmek • Bildiklerini başkalarına öğretmek • Çevremizdekilere doğru yolu göstermek • Hasta, yaşlı ve kimsesizleri ziyaret etmek • Her konuda çevremizdeki insanların yardımına koşmak

• Hasta, sakat ve yaşlı bir kardeşimize taşıtlarda yer vermek, elinden tutup karşıdan karşıya geçmesine yardım etmek • Bir yolcuya, bir misafire gideceği veya aradığı yeri göstermek • Çevremizde insanlara rahatsızlık, tiksinti veren şeyleri ortadan kaldırmak • İnsan olsun hayvan olsun susayan birine su vermek • Yaşlı, hasta bir komşunun çarşı-Pazar işlerini görmek • Kısaca; Allah ve Rasulünün bizden istediği, akıl ve vicdanın hoş gördüğü bir şeyi yapmak iyiliktir. Hatta kötülükten sakınmak, başkalarına kötülük yapmamakta bir iyiliktir. Bütün iyiliklerde “ sadaka ” dır.

sorular • 1. Paylaşma ve yardımlaşmanın birey ve toplum için önemini yorumlayınız. • 2. İslam’ın paylaşma ve yardımlaşmaya verdiği önemi yorumlayınız. • 3. Paylaşma ve yardımlaşma ibadeti olarak zekât ve sadakanın kimler tarafından, kimlere, nelerden, nasıl verilir? • 4. Zekât ve sadakanın birey ve topluma katkılarını yorumlayınız. • 5. Başkalarına yardım ettiğinde yaşadığınız duyguları arkadaşlarınızla ile paylaşınız. • 6. Ülkemizdeki sosyal yardımlaşma kurumları hangileridir? .

teşekkürler