Zasady i Wartoci Spdzielcze Cooperative Values and Principles

Zasady i Wartości Spółdzielcze Co-operative Values and Principles Dr Adam Piechowski Spółdzielczy Instytut Badawczy Krajowa Rada Spółdzielcza

Nurty ideowe spółdzielczości: * Socjalizm Liberalizm Solidaryzm chrześcijański R. Owen Spółdzielnie spożywców H. Schulze. Delitzsch Banki Ludowe F. W. Raiffeisen Spółdzielnie Oszczędnościowo. Pożyczkowe

Ideologiczne źródła spółdzielczości - socjalizm „Spółdzielczość przyczyni się do przebudowy struktury społeczeństwa, do stworzenia sprawiedliwego państwa i nowego człowieka” § Charles Fourier => „Falanstery” § Robert Owen =>„Wioski owenowskie” , „Kolonie” § Charles Gide => „Rzeczpospolita spółdzielcza” § Pierwsza spółdzielnia spożywców: Roczdelskie Stowarzyszenie Sprawiedliwych Pionierów (1844) => „model roczdelski” Polska § Stanisław Wojciechowski § Edward Abramowski § Spółdzielnie spożywców w Królestwie (1869)

Roczdelskie Stowarzyszenie Sprawiedliwych Pionierów założone w Rochdale (północna Anglia), 21 grudnia 1844 r. przez 28 miejscowych tkaczy prowadzących wspólnie sklep spożywczy i uważane powszechnie za pierwszą na świecie spółdzielnię

Zasady Rochdalskie (1) otwarte członkostwo (zasada „otwartych drzwi”) (2) zachowanie demokratycznej kontroli w spółdzielni („jeden członek - jeden głos” (3) ograniczenia oprocentowania kapitału udziałowego (4) przeznaczanie nadwyżek pozostałych po opłaceniu wszystkich kosztów spółdzielni na cele jej rozwoju, wspólny pożytek, bądź na zwrot części tych nadwyżek członkom proporcjonalnie do wielkości ich zakupów (5) konieczność kształcenia członków i zatrudnionych osób (6) współpraca z innymi spółdzielniami na wszystkich szczeblach (7) sprzedaż tylko za gotówkę (8) neutralność polityczna i religijna

Ideologiczne źródła spółdzielczości - liberalizm „Spółdzielczość jest narzędziem zniesienia ewentualnych konfliktów pomiędzy jednostkami realizującymi swe <<egoistyczne interesy>> ” § Hermann Schulze-Delitzsch (1849) - Banki Ludowe - Banki Spółdzielcze - Rolnicze i rzemieślnicze spółdzielnie zaopatrzenia i zbytu Polska: § ks. Piotr Wawrzyniak § ks. Franciszek Adamski § Towarzystwo Pożyczkowe dla Przemysłowców m. Poznania (1861) § „Wielkopolski system spółdzielczy”

Zasady Hermana Schulze. Delitzscha (1) samopomoc i samo-zarządzanie (2) nieograniczona i solidarna odpowiedzialność członków (3) dobrowolność zrzeszania się oraz l zasada „jeden członek - jeden głos” l zasada „otwartych drzwi”

Ideologiczne źródła spółdzielczości – solidaryzm chrześcijański „Dzięki wspólnemu zaspokajaniu przez spółdzielnie indywidualnych potrzeb materialnych i duchowych członków, uda się doprowadzić do efektywniejszego funkcjonowania społeczeństwa i powstawania głębokich więzi społecznych wynikających z naturalnej ludzkiej solidarności i miłości bliźniego” l Encyklika „Rerum Novarum” papieża Leona XIII (1891) l Friedrich-Wilhelm Raiffeisen (1862) - Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Pożyczkowe - Wiejskie spółdzielnie wielokierunkowe Polska: l Franciszek Stefczyk l „Kasy Stefczyka” (1890)

Zasady Friedricha Wilhelma Raiffeisena (1) (2) (3) (4) (5) zasada sąsiedztwa („jedna wieś – jedna spółdzielnia”) solidarność członków nie rozdzielanie nadwyżek, lecz akumulowania ich w specjalnych funduszach honorowy zarząd uniwersalność (łączenie w jednej spółdzielni wszystkich kierunków działania ważnych dla członków)

Międzynarodowy Związek Spółdzielczy – MZS International Cooperative Alliance – ICA Alliance Coopérative Internationale – ACI Alianza Cooperativa Internacional – ACI n n n założony 1895 największa na świecie organizacja pozarządowa zrzesza 230 organizacji spółdzielczych z 89 krajów poprzez pojedyncze spółdzielnie skupia przeszło 800 milionów ludzi siedziba - Genewa www. ica. coop

Zasady Paryskie (1937) Obligatoryjne (1) otwarte członkostwo (2) demokratyczna kontrola (3) podział nadwyżki wśród członków proporcjonalnie do wielkości ich transakcji ze spółdzielnią (4) ograniczone oprocentowanie kapitału Fakultatywne (5) neutralność polityczna i religijna (6) sprzedaż tylko za gotówkę (7) obowiązek kształcenia

Zasady Wiedeńskie (1966) (1) otwarte i dobrowolne członkostwo (2) demokracja (3) ograniczone oprocentowanie kapitału udziałowego (4) sprawiedliwy zwrot nadwyżki członkom (5) zapewnienie kształcenia (6) współpraca pomiędzy spółdzielniami + zasady specyficzne dla poszczególnych pionów spółdzielczych

Deklaracja Spółdzielczej Tożsamości (Manchester, 1995) Definicja spółdzielni Spółdzielnia jest autonomicznym zrzeszeniem osób, które zjednoczyły się dobrowolnie w celu zaspokojenia swoich wspólnych aspiracji i potrzeb ekonomicznych, społecznych i kulturalnych poprzez współposiadane i demokratycznie kontrolowane przedsiębiorstwo.

Bimodalny model spółdzielni zrzeszenie przedsiębiorstwo Cele-funkcje Cele-zadania

Deklaracja Spółdzielczej Tożsamości (Manchester, 1995) Wartości spółdzielcze Spółdzielnie opierają swoją działalność na wartościach samopomocy, samoodpowiedzialności, demokracji, równości, sprawiedliwości i solidarności. Zgodnie z tradycjami założycieli ruchu spółdzielczego, członkowie spółdzielni wyznają wartości etyczne uczciwości, otwartości, odpowiedzialności społecznej i troski o innych.

Deklaracja Spółdzielczej Tożsamości (Manchester, 1995) Zasady spółdzielcze są wytycznymi, przy pomocy których spółdzielnie wprowadzają swoje wartości do praktyki.

Deklaracja Spółdzielczej Tożsamości (Manchester, 1995) I Zasada: Dobrowolnego i otwartego członkostwa („Zasada otwartych drzwi”) Spółdzielnie są organizacjami dobrowolnymi, otwartymi dla wszystkich osób, które są zdolne do korzystania z ich usług oraz gotowe są ponosić związaną z członkostwem odpowiedzialność, bez jakiejkolwiek dyskryminacji z powodu płci, społecznej, rasowej, politycznej czy religijnej.

Deklaracja Spółdzielczej Tożsamości (Manchester, 1995) II Zasada: Demokratycznej kontroli członkowskiej („Zasada jeden członek – jeden głos”) Spółdzielnie są demokratycznymi organizacjami kontrolowanymi przez swoich członków, którzy aktywnie uczestniczą w określaniu swojej polityki i podejmowaniu decyzji. Mężczyźni i kobiety pełniący funkcje przedstawicielskie z wyboru są odpowiedzialni wobec członków. W spółdzielniach szczebla podstawowego członkowie mają równe prawa głosu (jeden członek - jeden głos), zaś spółdzielnie innych szczebli również zorganizowane są w sposób demokratyczny.

Deklaracja Spółdzielczej Tożsamości (Manchester, 1995) III Zasada: Ekonomicznego uczestnictwa członków Członkowie uczestniczą w sposób sprawiedliwy w tworzeniu kapitału swojej spółdzielni i demokratycznie go kontrolują. Co najmniej część tego kapitału jest zazwyczaj wspólną własnością spółdzielni. Jeżeli członkowie otrzymują jakąś rekompensatę od kapitału wniesionego jako warunek członkostwa, jest ona zazwyczaj ograniczona. Członkowie przeznaczają nadwyżki na jeden lub wszystkie spośród następujących celów: na rozwój swojej spółdzielni, jeśli to możliwe przez stworzenie funduszu rezerwowego, z którego przynajmniej część powinna być niepodzielna; na korzyści dla członków proporcjonalne do ich transakcji ze spółdzielnią; na wspieranie innych dziedzin działalności zaaprobowanych przez członków.

Spółdzielnia a spółka (firma prywatna) Cel Narzędzie . Spółka (firma prywatna) Spółdzielnia Kapitał Praca/usługi Kapitał Podejmowanie decyzji: Spółka: Jeden udział – jeden głos Jeden członek – jeden głos Spółdzielnia:

Deklaracja Spółdzielczej Tożsamości (Manchester, 1995) IV Zasada: Autonomii i niezależności Spółdzielnie są autonomicznymi organizacjami wzajemnej pomocy kontrolowanymi przez swoich członków. Jeżeli zawierają porozumienia z innymi organizacjami, włączając w to rządy, lub pozyskują swój kapitał z zewnętrznych źródeł, to czynią to tylko na warunkach zapewniających demokratyczną kontrolę przez swoich członków oraz zachowanie swojej spółdzielczej autonomii.

Deklaracja Spółdzielczej Tożsamości (Manchester, 1995) V Zasada: Kształcenia, szkolenia i informacji Spółdzielnie zapewniają możliwość kształcenia i szkolenia swoim członkom, osobom pełniącym funkcje przedstawicielskie z wyboru, menedżerom i pracownikom tak, aby mogli oni efektywnie przyczyniać się do rozwoju swoich spółdzielni. Informują one ogół społeczeństwa – a zwłaszcza młodzież i osoby kształtujące opinię społeczną – o istocie spółdzielczości i korzyściach z nią związanych.

Deklaracja Spółdzielczej Tożsamości (Manchester, 1995) VI Zasada: Współpracy pomiędzy spółdzielniami Spółdzielnie w najbardziej efektywny sposób służą swoim członkom i umacniają ruch spółdzielczy poprzez współpracę w ramach struktur lokalnych, krajowych, regionalnych i międzynarodowych.

Deklaracja Spółdzielczej Tożsamości (Manchester, 1995) VII Zasada: Troski o społeczność lokalną Spółdzielnie pracują na rzecz właściwego rozwoju społeczności lokalnych, w których działają, poprzez prowadzenie polityki zaaprobowanej przez swoich członków.

Karl Fogelström b. dyrektor generalny MZS: n „To nie spółdzielnie mają swoich członków – to członkowie mają swoje spółdzielnie”

Zalecenie nr 193 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczące Promowania Spółdzielni n n n Przyjęte w dniu 20 czerwca 2002 r. przez Międzynarodową Konferencję Pracy w Genewie. Najdalej idący i o największym znaczeniu ogólnoświatowy instrument normatywny dotyczący spółdzielczości. Podkreśla rolę spółdzielni w rozwoju społecznoekonomicznym, potwierdza spółdzielczą tożsamość (przytaczając Deklarację Spółdzielczej Tożsamości MZS), rekomenduje równoprawne traktowanie spółdzielni z innymi podmiotami, określa rolę rządów w polityce i ramach prawnych dla spółdzielni oraz ułatwianiu im dostępu do usług wspierających i finansowych, precyzuje rolę organizacji pracodawców, pracowników i spółdzielczych w działaniach promujących spółdzielnie, określa ramy współpracy międzynarodowej w tych zakresach.

Zalecenie nr 193 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczące Promowania Spółdzielni n Międzynarodowe uznanie roli spółdzielczości: „Równowaga w społeczeństwie wymaga istnienia silnych sektorów publicznego i prywatnego, jak również silnego sektora spółdzielczego, organizacji pomocy wzajemnej, społecznych i pozarządowych”

Spółdzielczość w Unii Europejskiej n n Spółdzielnia Europejska Rozporządzenie o spółdzielni europejskiej przyjęte w sierpniu 2003 r. , weszło ostatecznie w życie w sierpniu 2006 r. W Polsce ustawa o spółdzielni europejskiej przyjęta przez Sejm RP 22 lipca 2006 r. weszła w życie 18 sierpnia 2006 r. Spółdzielnia, która będąc zarejestrowana w jednym państwie Unii, będzie posiadała jednakową osobowość prawną we wszystkich pozostałych krajach członkowskich, będzie mogła bez przeszkód prowadzić działalność ponad granicami tych krajów i będzie podlegała przede wszystkim przepisom

Spółdzielczość w Unii Europejskiej n Rozporządzenie o Spółdzielni Europejskiej Preambuła: Spółdzielnie to „. . . zrzeszenia osób fizycznych lub prawnych, do których stosuje się odmienne i szczególne zasady funkcjonowania niż w stosunku do pozostałych podmiotów gospodarczych. Do zasad tych należy zaliczyć zasadę demokratycznej struktury i kontroli oraz zasadę podziału zysku netto za rok obrotowy na zasadzie słuszności. Te szczególne zasady obejmują przede wszystkim zasadę pierwszeństwa osoby przed kapitałem, która jest odzwierciedlana w specyficznych zasadach dotyczących przyjmowania, występowania oraz wykluczania członków, jak również w zasadzie: <<jedna osoba, jeden głos>>, gdzie prawo głosu przypisane jest do osoby ze wskazaniem, że członkowie nie mogą wykonywać żadnych praw w związku z aktywami spółdzielni”

Spółdzielczość w Unii Europejskiej Komunikat Komisji Europejskiej „O promowaniu spółdzielni w Europie” (2004) „. . . legislatorzy z poszczególnych krajów, przygotowując nowe ustawy dotyczące spółdzielni, powinni zatem opierać się na tej spółdzielczej definicji, wartościach i zasadach; przy tym jednak pożądane jest aby Państwa Członkowskie były również wystarczająco elastyczne w celu umożliwienia spółdzielniom efektywnej konkurencji na swoich rynkach, na równoprawnych warunkach jakie mają inne formy przedsiębiorstw. Spółdzielniom nie jest potrzebne preferencyjne traktowanie, lecz legislacja, która pozwala im mieć równe szanse”. n

Nowelizacja Zasad Spółdzielczych „Jeden członek – jeden (? ) głos” przykład Włoch Potencjalnych inwestorów zasada ta zniechęca do wnoszenia dodatkowych udziałów ! W celu przyciągnięcia większych środków do spółdzielni, przepisy prawa przewidują 2 możliwości odejścia od tej zasady:

Nowelizacja Zasad Spółdzielczych • Powiększenie funduszu udziałowego Możliwość wpłacania więcej niż jeden udział – zainteresowani mogą otrzymać więcej głosów przy podejmowaniu decyzji, proporcjonalnie do liczby wpłaconych udziałów, nie więcej jednak niż pięć (2) Stworzenie funduszu inwestycyjnego Kategoria członków-inwestorów, którzy nie muszą spełniać wszystkich warunków członkostwa, lecz są gotowi do wpłacenia kapitału na cele modernizacji lub wprowadzenia nowych technologii w spółdzielni, jej restrukturyzacji lub dalszego rozwoju. Z ich wpłat tworzony jest fundusz inwestycyjny podzielony na imienne udziały, które mogą być zbywane, jak również mogą mieć zagwarantowane uprzywilejowane oprocentowanie i łatwość wycofania ich. Członkowie-inwestorzy dopuszczeni są do udziału w podejmowaniu decyzji w spółdzielni, jednak ich całkowita liczba głosów nie może przekroczyć jednej trzeciej wszystkich, zaś w przypadku wyboru do Rady Nadzorczej mogą stanowić najwyżej połowę jej członków, co ma zagwarantować utrzymanie właściwego charakteru spółdzielni i nie dopuścić do przekształcenia jej w przedsiębiorstwo nastawione na zysk.

Adaptacja Zasad Spółdzielczych - spółdzielczość mieszkaniowa ICA-Housing Definicja: Spółdzielnia mieszkaniowa to prawne zrzeszenie utworzone w celu zapewnienia mieszkań swoim członkom w oparciu o trwałe podstawy. Jest ona własnością swoich członków i jest przez nich kontrolowana. Spółdzielnia odróżnia się od innych form zrzeszeń mieszkaniowych swoją strukturą własności i przestrzeganiem zasad spółdzielczych.

Adaptacja Zasad Spółdzielczych - spółdzielczość mieszkaniowa Wartości: Spółdzielnie mieszkaniowe istnieją one dla wzajemnych korzyści swoich członków. Podzielają z innymi spółdzielniami wartości indywidualnej odpowiedzialności, pomocy wzajemnej, demokracji, równości, sprawiedliwości i solidarności. Same powinny być prowadzone w sposób uczciwy i otwarty.

Adaptacja Zasad Spółdzielczych - spółdzielczość mieszkaniowa I Zasada Otwartego i dobrowolnego członkostwa: Spółdzielnia mieszkaniowa winna być otwarta dla wszystkich, którzy mogą korzystać z jej usług i są zdolni do przyjęcia odpowiedzialności wynikającej z członkostwa. Dostępność do spółdzielni powinna być wzmacniana poprzez aktywną promocję członkostwa w spółdzielniach mieszkaniowych wobec całej społeczności. Procedury rekrutacji członków powinny być wolne od zamierzonej bądź mimowolnej dyskryminacji z powodu rasy, koloru, płci, języka, religii, przekonań politycznych, pochodzenia narodowego bądź społecznego, wieku, sytuacji rodzinnej lub niepełnosprawności. Spółdzielnia mieszkaniowa może dostarczać mieszkań na zasadzie preferencji w ramach specjalnych programów ukierunkowanych na zlikwidowanie niekorzystnej sytuacji wynikającej z nędzy bądź czynników ekonomicznych osób lub grup, tak, by mogli oni osiągnąć równe szanse. Spółdzielnie mieszkaniowe winny pracować nad usunięciem barier fizycznych, proceduralnych i innych, które ograniczają dostęp i uniemożliwiają uczciwe i właściwe traktowanie wszystkich. Jesteśmy zdecydowani włączyć do naszego ruchu osoby o specjalnych potrzebach. Projekty budynków i organizacja naszych spółdzielni winna sprzyjać ich możliwości zamieszkania, uczestnictwa w spółdzielni i integracji społecznej. Ludzie muszą mieć swobodę decydowania czy spółdzielcze mieszkalnictwo odpowiada czy nie, ich potrzebom. Nikt nie może być zmuszany do wstąpienia do spółdzielni, a członkowie powinni mieć możliwość rezygnacji z mieszkania z uzasadnionych powodów.

Adaptacja Zasad Spółdzielczych - spółdzielczość mieszkaniowa II Zasada demokratycznej kontroli członkowskiej: Własność spółdzielni powinna pozostawać w rękach tych, którzy korzystają z jej usług. Winno się ograniczyć zajmowanie mieszkań przez nie-członków. Członkowie spółdzielni mieszkaniowych powinni mieć równe prawa głosu; członkostwo winno być przyznawane w sposób faworyzujący równe uczestnictwo w spółdzielni. Demokratyczna kontrola spółdzielni mieszkaniowych jest wzmacniana przez pełny obieg informacji i zapewnienie równych szans zaangażowania się wszystkich. Kontrola związków spółdzielni mieszkaniowych powinna być dokonywana na demokratycznych zasadach określonych przez członków organizacji.

Adaptacja Zasad Spółdzielczych - spółdzielczość mieszkaniowa III Zasada ekonomicznego uczestnictwa członków: Członkowie powinni przyczyniać się rzetelnie do tworzenia kapitału swojej spółdzielni mieszkaniowej i po równi korzystać z wyników jej działania. Spółdzielnia winna dysponować nadwyżkami w taki sposób, by żaden z członków nie osiągnął niezasłużonych korzyści kosztem innych. Część kapitału spółdzielni powinna być przeznaczona na realizację długoterminowych celów spółdzielni. Nadwyżki mogą być przeznaczane na ten właśnie, lub któryś z następujących celów: l rozwój gospodarki spółdzielni, l zapewnianie i polepszanie usług dla członków, l wynagradzanie członków proporcjonalnie do stopnia ich korzystania ze spółdzielni, l wspieranie dalszego rozwoju ruchu spółdzielczego.

Adaptacja Zasad Spółdzielczych - spółdzielczość mieszkaniowa III (a) Nowa zasada obowiązków spółdzielni wobec członków Spółdzielnie mieszkaniowe winny dążyć do realizacji potrzeb swoich członków w zakresie dostępnego finansowo i dobrej jakości mieszkania, zabezpieczenia praw własności oraz bezpiecznego sąsiedztwa. Powinny zapewniać usługi najlepszej jakości po umiarkowanej cenie. Spółdzielnie mieszkaniowe powinny pracować nad stworzeniem środowiska, w którym członkowie dają sobie i otrzymują wzajemnie wsparcie w ramach swoich potrzeb sąsiedzkich i traktują się wzajemnie z szacunkiem i tolerancją.

Adaptacja Zasad Spółdzielczych - spółdzielczość mieszkaniowa IV Zasada autonomii i niezależności: Spółdzielnie mieszkaniowe są niezależnymi organizacjami kontrolowanymi przez swoich członków. Jeżeli zawierają porozumienia z rządami bądź innymi organizacjami, powinny czynić to dobrowolnie, na warunkach poszanowania swojej autonomii.

Adaptacja Zasad Spółdzielczych - spółdzielczość mieszkaniowa V Zasada kształcenia, szkolenia i informacji: Spółdzielnie mieszkaniowe powinny zapewniać swoim członkom i pracownikom możliwość kształcenia, aby pomóc im w spełnianiu swoich obowiązków, pogłębiać ich zaangażowanie i rozwijać różne inne spółdzielnie. Spółdzielnie mieszkaniowe winny poszukiwać sposobów informowania młodzieży, leaderów opinii i szerokiego społeczeństwa o korzyściach wynikających ze spółdzielczości.

Adaptacja Zasad Spółdzielczych - spółdzielczość mieszkaniowa VI Zasada współpracy pomiędzy spółdzielniami Solidarność i jedność ruchu spółdzielczości mieszkaniowej są promowane poprzez zrzeszanie się spółdzielni mieszkaniowych w organizacje od szczebla lokalnego po międzynarodowy. Spółdzielnie mieszkaniowe praktykują współpracę z innymi pionami poprzez więzy gospodarcze i członkowskie z innymi typami spółdzielni i wspomaganie wysiłków na rzecz rozwoju spółdzielczości za granicą.

Adaptacja Zasad Spółdzielczych - spółdzielczość mieszkaniowa VII Zasada troski o lokalną społeczność: Spółdzielnie mieszkaniowe, choć istniejące dla realizacji potrzeb swoich członków, są częścią szerszych społeczności i ponoszą również odpowiedzialność wobec przyszłych pokoleń. Powinny one: l przestrzegać zasad harmonijnego kształtowania osiedli ludzkich w projektowaniu, budowie i obsłudze swoich budynków, l przyczyniać się do polepszania jakości życia w swoim bezpośrednim sąsiedztwie, l traktować swoich pracowników uczciwie i z szacunkiem, l przestrzegać zasad sprawiedliwości społecznej we wszystkich swoich działaniach, l mądrze zarządzać swoimi zasobami w czasie, tak, by przyszłe pokolenia mogły dalej korzystać z usług spółdzielni mieszkaniowych, l poszukiwać dróg wzrostu ruchu mieszkalnictwa spółdzielczego w swoich własnych krajach i za granicą.

Adaptacja Zasad Spółdzielczych - spółdzielczość mieszkaniowa Wizja przyszłości: Przestrzeganie mądrości Zasad Rochdalskich umożliwia członkom dążenie do solidarności i pokoju społecznego w ramach szerokiej społeczności spółdzielców, która promieniuje od pojedynczych spółdzielni do międzynarodowej wspólnoty światowego ruchu. Osiągnięcia i potencjał spółdzielni mieszkaniowych stają się przeciwwagą wobec masowego ubóstwa, bezprawia i strukturalnych przemian gospodarki na świecie. Pilotowe projekty nakreślają drogę ku naszej przyszłości i wskazują, jak wspólne wartości przekraczają międzypaństwowe granice. Podstawowa zasada Karty Narodów Zjednoczonych „Mieszkanie jest prawem człowieka” powinna kierować naszymi wysiłkami przyczyniania się do budowy zdrowszego społeczeństwa dla przyszłych pokoleń.

Adaptacja Zasad Spółdzielczych spółdzielczość bankowa International Cooperative Banking Association ICBA Międzynarodowe Stowarzyszenie Banków Spółdzielczych MZS (ICBA) Definicja banku spółdzielczego: Bank spółdzielczy jest podmiotem finansowym należącym do swoich członków, którzy są zarazem właścicielami i klientami banku. Banki spółdzielcze tworzone są zwykle przez osoby należące do tej samej wspólnoty lokalnej lub pracowniczej, bądź posiadają wspólne interesy. Banki spółdzielcze zapewniają zwykle swoim członkom szeroki zakres usług bankowych i finansowych (pożyczki, depozyty, rachunki bankowe itp. ). Banki spółdzielcze różnią się od banków będących spółkami akcyjnymi swoimi celami, wartościami i sposobem zarządzania. W większości krajów są one nadzorowane i kontrolowane przez władzę bankową i muszą przestrzegać szczegółowych regulacji dla wszystkich banków, co stawia je na wspólnym polu konkurencji z bankami będącymi spółkami akcyjnymi. Zależnie od kraju, kontrola ta i nadzór mogą być sprawowane bezpośrednio przez służby państwowe bądź przez upoważnione federacje lub centralne organizacje spółdzielcze.

Definicja spółdzielni zdrowia (Międzynarodowa Organizacja Spółdzielni Zedrowia IHCO, 2007) l Spółdzielnia zdrowia jest autonomicznym, kolektywnym i demokratycznie kontrolowanym przedsiębiorstwem, którego głównym celem jest zaspokojenie potrzeb swoich członków poprzez świadczenie usług wspierających, utrzymujących i poprawiających ich zdrowie i warunki ich życia, bądź poprzez zapewnienie samo-zatrudnienia osobom pracującym zawodowo na rzecz zdrowia. Może być ona własnością i zarządzana przez użytkowników, dostawców usług, bądź łącznie przez jednych i drugich oraz może również obejmować członków z szerszej społeczności.

Roberto Rodrigues, „The Second Cooperative Wave”, 2001 : n „Od czasu pierwszej spółdzielni w Rochdale, spółdzielczość była trzecią drogą pomiędzy kapitalizmem a komunizmem: płynęła jak rzeka pomiędzy stromymi brzegami, które stanowiły obydwa te wrogie sobie systemy. W latach 90. XX wieku obydwa te brzegi rozmyły się – komunizm upadł, a kapitalizm przekształcił się. Obecnie jeden z brzegów rzeki to globalizacja, a więc rynek, gromadzenie bogactw przez nielicznych; drugi brzeg to pauperyzacja społeczeństw, wyłączenie, degradacja środowiska. Spółdzielczość winna stać się mostem łączącym oba brzegi, by poprzez swoją efektywność, profesjonalizm działania prowadzić do dobrobytu społeczeństw i szczęścia ludzi, by przekazywać chociaż trochę bogactwa z jednego brzegu na drugi”

Jan Paweł II, encyklika „Centesimus Annus” , 1991 n (w 100 -lecie encykliki „Rerum Novarum” Leona XIII) „Reformy te były też wynikiem nieskrępowanego procesu samoorganizowania się społeczeństwa; wytworzył on skuteczne mechanizmy solidarności, dzięki którym możliwy stał się wzrost gospodarczy w większym stopniu respektujący wartości osoby. Trzeba tu przypomnieć różnorodną działalność, podejmowaną także przez wielu chrześcijan, a związaną z zakładaniem spółdzielni wytwórczych, spożywców oraz spółdzielni kredytowych, z rozwijaniem oświaty ludowej i kształcenia zawodowego, z tworzeniem eksperymentalnych form udziału w życiu przedsiębiorstwa i całego społeczeństwa”.

Dziękuję za uwagę! piechowskia@krs. com. pl