Zarzdzanie zapasami w przedsibiorstwie Zarzdzanie zapasami Zapasy w

  • Slides: 27
Download presentation
Zarządzanie zapasami w przedsiębiorstwie Zarządzanie zapasami

Zarządzanie zapasami w przedsiębiorstwie Zarządzanie zapasami

Zapasy w łańcuchu logistycznym przedsiębiorstwa Rodzaje zapasów w łańcuchu logistycznym przedsiębiorstwa 1. Zapasy kupowane

Zapasy w łańcuchu logistycznym przedsiębiorstwa Rodzaje zapasów w łańcuchu logistycznym przedsiębiorstwa 1. Zapasy kupowane 2. Zapasy przetwarzane 3. Zapasy sprzedawane Faza zaopatrzenia D O S T A W C Y Zaopatrzenie Faza produkcji Produkcja elementów Montaż wyrobów Faza dystrybucji Dystrybucja ZAPASY KUPOWANE ZAPASY PRZETWARZANE (produkcji niezakończonej) ZAPASY SPRZEDAWANE t surowce t materiały t elementy z zakupu t produkcja w toku t wyroby t towary t części zamienne (serwisowe) ü elementy w magazynach ü elementy w trakcie realizacji K L I E N C I

Sposób tworzenia zapasów (decyzje zakupowe, decyzje produkcyjne) D O S T A W C

Sposób tworzenia zapasów (decyzje zakupowe, decyzje produkcyjne) D O S T A W C Y Faza zaopatrzenia Faza produkcji Produkcja elementów Zaopatrzenie Zapas kupowany Ilość Montaż wyrobów Faza dystrybucji K L I E N C I Dystrybucja Zapas produkowany Ilość Odnawianie zapasu Czas

Podział zapasów ze względu na charakter popytu Zapasy o popycie niezależnym - pierwotnym X

Podział zapasów ze względu na charakter popytu Zapasy o popycie niezależnym - pierwotnym X B (2) Zapasy o popycie zależnym - wtórnym Zapasy wyrobu finalnego – zapasy o popycie niezależnym (1) C Zapasy składników – zapasy (2) o popycie zależnym

Cele zarządzania zapasami Równowaga w rozwiązaniach kompromisowych w zarządzaniu zapasami Poziom dostępności zapasu Poziom

Cele zarządzania zapasami Równowaga w rozwiązaniach kompromisowych w zarządzaniu zapasami Poziom dostępności zapasu Poziom zapasu bezpieczeństwa Poziom obsługi odbiorcy 100 % Ryzyko niedoboru

Istota i funkcje zapasów ZAPAS Zasób materialny znajdujący się w różnych fazach łańcucha logistycznego

Istota i funkcje zapasów ZAPAS Zasób materialny znajdujący się w różnych fazach łańcucha logistycznego (w sferze zaopatrzenia, produkcji i dystrybucji) 1. FUNKCJE ANTYCYPACYJNE Zapewnianie dostępności produktów poprzez wyprzedające zaspokajanie potrzeb odbiorców 2. FUNKCJE EKONOMICZNE Produkcja i zakupy w seriach/partiach ekonomicznych, Oszczędności w zakupach przy ofertach rabatowych, Oszczędności z zapasów spekulacyjnych przy fluktuacji cen i inflacji 3. FUNKCJE ZABEZPIECZAJĄCE Ochrona przed niepewnością popytu i skutkami opóźnień w dostawach i produkcji poprzez tworzenie buforów bezpieczeństwa. Zapas bezpieczeństwa zmniejsza ryzyko wystąpienia niedoboru.

Kształtowanie zapasu w czasie Zużycie zapasu Uzupełnianie zapasu Wielkość zapasu Zapas średni ZAPAS CYKLICZNY

Kształtowanie zapasu w czasie Zużycie zapasu Uzupełnianie zapasu Wielkość zapasu Zapas średni ZAPAS CYKLICZNY Zapas bezpieczeństwa Zapas zbędny (nadmierny) ZAPAS NIECYKLICZNY Czas

Zadania zarządzania zapasami Decyzje Zapas kupowany Zapas produkowany ILE ZAMAWIAĆ ? ILE ZLECAĆ ?

Zadania zarządzania zapasami Decyzje Zapas kupowany Zapas produkowany ILE ZAMAWIAĆ ? ILE ZLECAĆ ? Ustalenie wielkości zamówień (partii zakupu) Ustalenie wielkości zleceń produkcyjnych (serii / partii produkcyjnej) KIEDY ZAMAWIAĆ ? KIEDY ZLECAĆ ? Ustalenie terminów uruchomienia zamówień Ustalenie terminów uruchomienia zleceń produkcyjnych

Koszty zapasów oblicza się dla przyjętego okresu ich utrzymywania (zwykle w okresie rocznym) KOSZTY

Koszty zapasów oblicza się dla przyjętego okresu ich utrzymywania (zwykle w okresie rocznym) KOSZTY STAŁE niezależne od wielkości zamówień / zleceń u Koszty utrzymania pomieszczeń i urządzeń magazynowych u Koszty osobowe (utrzymania służb magazynowych i zaopatrzenia) KOSZTY ZMIENNE zależne od wielkości zamówień / zleceń u Koszty zamawiania / zlecania (koszty zamawiania zależne od liczby zamówień) u Koszty utrzymania zapasu (zamrożenia kapitału) u Koszty niedoboru zapasu (wyczerpania zapasu) u Koszty nadmiaru zapasu (ryzyka związanego z zapasami) Koszt złożenia zamówienia lub koszt przygotowania systemu produkcyjnego do realizacji zlecenia (koszt przezbrojenia) nie zależy od wielkości zamówienia/zlecenia. Łączny (roczny) koszt zamawiania/zlecania zależy od wielkości zamówienia/zlecenia, która wpływa na liczbę zamówień/zleceń w okresie

Klasyczne systemy sterowania zapasami SYSTEMY WIELOOKRESOWE (cykliczne uzupełnianie zapasów) ZASADY u prognozowany charakter popytu

Klasyczne systemy sterowania zapasami SYSTEMY WIELOOKRESOWE (cykliczne uzupełnianie zapasów) ZASADY u prognozowany charakter popytu u zasada uzupełniania zapasu SYSTEM: STAŁA WIELKOŚĆ ZAMÓWIENIA SYSTEM: STAŁY OKRES ZAMAWIANIA SYSTEMY JEDNOOKRESOWE ZASADY u prognozowany charakter popytu u planowanie na jeden okres MODEL JEDNEGO OKRESU (Newsboy Problem)

System: stała wielkość zamówienia - SWZ Fixed Order Quantity System (zasada R, Q) ZAŁOŻENIA

System: stała wielkość zamówienia - SWZ Fixed Order Quantity System (zasada R, Q) ZAŁOŻENIA u Wielkość zamówienia - stała u Okres (cykl) zamawiania - zmienny u Ciągła kontrola stanów zapasów ILE ZAMAWIAĆ / ZLECAĆ ? (modele wielkości zamówienia) STAŁA WIELKOŚĆ ZAMÓWIENIA Fixed Order Quantity - FOQ Wielkość zamówienia ustalana arbitralnie (np. dostawa 1 palety = 1000 sztuk) EKONOMICZNA WIELKOŚĆ ZAMÓWIENIA Economic Order Quantity Model - EOQ Wielkość zamówienia ustalana za pomocą formuły EOQ (np. EOQ = 447, wielkość zamówienia = 450)

Model ekonomicznej wielkości zamówienia Economic Order Quantity Model - EOQ ZAŁOŻENIA MODELU u Popyt

Model ekonomicznej wielkości zamówienia Economic Order Quantity Model - EOQ ZAŁOŻENIA MODELU u Popyt na zapas jest znany i stały u Czas dostawy (realizacji zamówienia) jest znany i stały u Uzupełnianie zapasu jest natychmiastowe u Występują tylko zmienne koszty zamawiania i utrzymania zapasu Oznaczenia PARAMETRY ILOŚCIOWE Q S Sśr R - wielkość zamówienia - zapas maksymalny - zapas średni - punkt zamawiania PARAMETRY CZASOWE T Cz TD LD - okres (cykl) zamawiania - cykl zapasów - czas dostawy - liczba dni roboczych w roku

Wielkość zamówień Q i łączne koszty zapasów KRYTERIUM OPTYMALIZACJI Koszty Minimalizacja łącznych kosztów zmiennych

Wielkość zamówień Q i łączne koszty zapasów KRYTERIUM OPTYMALIZACJI Koszty Minimalizacja łącznych kosztów zmiennych (zamawiania i utrzymania zapasów) K KU Kmin = Ekonomiczna wielkość zamówienia KZ Q Q* = EOQ KU - roczny koszt utrzymania zapasu KZ - roczny koszt zamawiania K - łączny roczny koszt zmienny Q - wielkość zamówienia Q* - ekonomiczna wielkość zamówienia Kmin - minimalny roczny koszt zmienny

Model EOQ - przykład DANE D Kz Ku LD = 1200 szt. /rok =

Model EOQ - przykład DANE D Kz Ku LD = 1200 szt. /rok = 100 zł/zamówienie = 6 zł/szt. /rok = 240 dni roboczych/rok Ekonomiczna wielkość zamówienia Liczba zamówień w roku Roczny koszt utrzymania zapasu Roczny koszt zamawiania Zapas maksymalny Łączny roczny koszt zapasu Zapas średni Cykl zapasów = Okres (cykl) zamawiania

Kiedy zamawiać? - model punktu zamawiania Punkt zamawiania R (Reorder Point - ROP) Ustalony

Kiedy zamawiać? - model punktu zamawiania Punkt zamawiania R (Reorder Point - ROP) Ustalony poziom zapasu sygnalizujący konieczność ponownego złożenia zamówienia uzupełniającego stan zapasu Oznaczenia Q S SS Sśr R d TD - wielkość zamówienia - zapas maksymalny - zapas bezpieczeństwa - zapas średni - punkt zamawiania - tempo popytu - czas dostawy

Warianty modelu EOQ Model ekonomicznej wielkości zamówienia EOQ Model bazowy Model ekonomicznej wielkości produkcji

Warianty modelu EOQ Model ekonomicznej wielkości zamówienia EOQ Model bazowy Model ekonomicznej wielkości produkcji POQ (model EOQ z uzupełnianiem stopniowym ) Model EOQ z planowanymi niedoborami (model EOQ z zamówieniami zaległymi) Warianty modelu EOQ Model EOQ z rabatami cenowymi (ilościowymi) 16

System: stały okres zamawiania - SOZ Fixed Order Period System (zasada T, S) ZAŁOŻENIA

System: stały okres zamawiania - SOZ Fixed Order Period System (zasada T, S) ZAŁOŻENIA u Wielkość zamówienia - zmienna u Okres (cykl) zamawiania - stały u Okresowa kontrola stanów zapasów ILE ZAMAWIAĆ? (ustalanie wielkości zamówienia) Oznaczenia - okres (cykl) zamawiania - wielkość zamówienia - zapas maksymalny - zapas ma koniec przyjętego okresu T SS - zapas bezpieczeństwa d - tempo popytu TD - czas dostawy T Q S s

System SWZ # TANKOWANIE SAMOCHODU Zużycie zapasu paliwa 40 litrów przy żółtej lampce KONTROLA

System SWZ # TANKOWANIE SAMOCHODU Zużycie zapasu paliwa 40 litrów przy żółtej lampce KONTROLA OSTRZEŻENIA AWARIE 18

System SOZ # TANKOWANIE SAMOCHODU Zużycie zapasu paliwa KONTROLA OSTRZEŻENIA Do pełna co tydzień

System SOZ # TANKOWANIE SAMOCHODU Zużycie zapasu paliwa KONTROLA OSTRZEŻENIA Do pełna co tydzień AWARIE 19

Systemy SWZ i SOZ - porównanie T 1 Zapa s S System SWZ T

Systemy SWZ i SOZ - porównanie T 1 Zapa s S System SWZ T 2 Q Q Q R SS Czas T Zapa s S T T Q 3 Q 1 System SOZ Q 2 SS Czas PWr/W 8/K 6 Zespół Logistyki i Zarządzania Projektami 20

Atrybuty systemów SWZ i SOZ System STAŁA WIELKOŚĆ ZAMÓWIENIA STAŁY OKRES ZAMAWIANIA ANALOGIA Tankowanie

Atrybuty systemów SWZ i SOZ System STAŁA WIELKOŚĆ ZAMÓWIENIA STAŁY OKRES ZAMAWIANIA ANALOGIA Tankowanie 40 litrów paliwa po osiągnięciu poziomu sygnalizacyjnego Tankowanie do pełna co tydzień NORMY STEROWANIA Wielkość zamówienia Q Punkt zamawiania R Zapas maksymalny S Okres zamawiania T Zwiększenie tempa popytu skraca okres (cykl) zamawiania Zwiększenie tempa popytu zwiększa wielkość zamówienia Okres osłaniany zapasem bezpieczeństwa CZAS DOSTAWY TD + OKRES T ZALETY Bieżąca informacja o stanie zapasu Wygoda. Zarządzanie przez wyjątki Zamawianie w stałych ilościach Mały zapas bezpieczeństwa Brak konieczności ciągłej kontroli zapasów Zamawianie w stałych okresach Zamówienia grupowe WADY Wymóg ciągłej kontroli zapasów Konieczność (na ogół) informatyzacji Brak bieżącej informacji o stanie zapasów Cykliczne ustalanie wielkości zamówienia Duży zapas bezpieczeństwa KOSZTY Większe koszty inwestycyjne Mniejsze koszty eksploatacyjne Mniejsze koszty inwestycyjne Większe koszty eksploatacyjne CECHY PWr/W 8/K 6 Zespół Logistyki i Zarządzania Projektami 21

Systemy wizualne - system „dwóch skrzynek TWO-BIN SYSTEM DOSTAWCA PROCEDURA STEROWANIA ZAPASAMI ODBIORCA B

Systemy wizualne - system „dwóch skrzynek TWO-BIN SYSTEM DOSTAWCA PROCEDURA STEROWANIA ZAPASAMI ODBIORCA B A 1. Pobieranie zapasu ze skrzynki A W oczekiwaniu dostarczona skrzynka B A B 2. Zamówienie na uzupełnienie skrzynki A Rozpoczęcie pobierania ze skrzynki B A B 3. Pobieranie zapasu ze skrzynki B Uzupełnianie u dostawcy skrzynki A A B 4. Kończenie pobierania ze skrzynki B Dostawa napełnionej skrzynki A PWr/W 8/K 6 Zespół Logistyki i Zarządzania Projektami 22

Kryteria doboru systemu zarządzania zapasami danej pozycji rodzajowej • Rodzaj popytu – popyt niezależny

Kryteria doboru systemu zarządzania zapasami danej pozycji rodzajowej • Rodzaj popytu – popyt niezależny – popyt zależny • Charakter zużywania – zużycie równomierne – zużycie nierównomierne • • Klasa pozycji według klasyfikacji ABC Wymagany poziom obsługi Koszty utrzymania zapasu Koszty systemu zarządzania zapasami

Dobór metody zarządzania zapasami

Dobór metody zarządzania zapasami

Wybór systemu zarządzania zapasami Kryterium wyboru: rodzaj popytu W warunkach popytu niezależnego stosuje się

Wybór systemu zarządzania zapasami Kryterium wyboru: rodzaj popytu W warunkach popytu niezależnego stosuje się klasyczne systemy zarządzania zapasami W warunkach popytu zależnego należy stosować systemy planowania potrzeb materiałowych MRP • Popyt niezależny Klasyczne systemy zarządzania zapasami oparte na zasadzie uzupełniania zapasu i prognozowania popytu – Systemy stałej wielkości zamówienia (FQ) – Systemy stałego okresu zamawiania (FP) • Popyt zależny Systemy oparte na zasadzie obliczania planowanych potrzeb w fazach czasowych - System MRP (system planowania potrzeb materiałowych) - System DRP (system planowania potrzeb dystrybucji)

Klasyfikacja pozycji rodzajowych – analiza ABC Vilfredo Pareto - ekonomista włoski 1848 -1923 (1887)

Klasyfikacja pozycji rodzajowych – analiza ABC Vilfredo Pareto - ekonomista włoski 1848 -1923 (1887) ZASADA PARETO - reguła 80/20 (w zbiorowości niejednorodnej 20% ilości reprezentuje 80% wartości) Kryterium Wartość pozycji w łącznych kosztach materiałowych przedsiębiorstwa Struktura wartościowa % Grupa A ZAPASY „CENNE” (vital few) 75 -80% wartości 5 -20% liczebności asortymentowej 75 -80% A 15 -20% B Grupa B 15 -20% wartości 15 -20% liczebności asortymentowej Grupa C MATERIAŁY Z GRUPY A, B, C 5 -20% 15 -20% ZAPASY MASOWE (trivial many) 5 -10% wartości 60 -75% liczebności asortymentowej 5 -10% C 60 -75% Struktura ilościowa % 26

KLASYFIKACJA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ZAPASAMI SYSTEMY STOCHASTYCZNE Brak powiązania wielkości i czasu zamówienia z przyszłym

KLASYFIKACJA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ZAPASAMI SYSTEMY STOCHASTYCZNE Brak powiązania wielkości i czasu zamówienia z przyszłym zapotrzebowaniem SYSTEMY DETERMINISTYCZNE Powiązanie wielkości i czasu zamówienia z przyszłym zapotrzebowaniem SYSTEMY UZUPEŁNIANIA ZAPASU SYSTEMY PLANOWANIA POTRZEB LOGISTYCZNYCH SYSTEMY STAŁEJ WIELKOŚCI ZAMÓWIENIA SYSTEMY STAŁEGO OKRESU ZAMAWIANIA ZASADA: Uzupełnianie zapasu – punkt ponawiania zamówienia MRP Planowanie potrzeb materiałowych DRP Planowanie potrzeb dystrybucyjnych ZASADA: Obliczanie planowanych potrzeb w fazach czasowych