ZAOENIA POLITYKI TERYTORIALNEJ WOJEWDZTWA KUJAWSKOPOMORSKIEGO NA LATA 2014

ZAŁOŻENIA POLITYKI TERYTORIALNEJ WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO NA LATA 2014 - 2020 Uchwała Zarządu Województwa nr 43/1605/13 z dnia 30. 10. 2013

ZAŁOŻENIA • Wymiar terytorialny RPO i SRW, łącznik z PZPW • Zintegrowane podejście do planowania rozwoju regionalnego i lokalnego • Dopasowanie mechanizmów finansowych i zakresów tematycznych wsparcia • Uwzględnienie specyfiki poszczególnych obszarów, ich powiązań funkcjonalno-przestrzennych • Wydobycie endogenicznych czynników rozwoju • Kreowanie nowych form współpracy pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego

CZTERY POZIOMY POLITYKI TERYTORIALNEJ Zintegrowane Inwestycje Terytorialne – poziom wojewódzki (obligatoryjny) Bydgoszcz Toruń Obszar funkcjonalny Zintegrowane Inwestycje Terytorialne – poziom regionalny/subregionalny (nieobligatoryjny) Włocławek Grudziądz Inowrocław Obszar funkcjonalny/powiat Poziom ponadlokalny (powiatowy) (nieobligatoryjny) Obszar Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Miasto powiatowe Obszar funkcjonalny/powiat Poziom lokalny – Obszar Lokalnej Aktywności (nieobligatoryjny) Obszar objęty RLKS/LGD

POZIOM WOJEWÓDZKI ZIT Obszar ZIT Wojewódzkiego w oparciu o Kryteria delimitacji miejskich obszarów funkcjonalnych ośrodków wojewódzkich

POZIOM WOJEWÓDZKI ZIT • Inicjatorem działań są Prezydenci Miast, koordynatorem działań jest Marszałek Województwa • Tworzony jest zgodnie z założeniami organizacji i funkcjonowania ZIT określonymi w wytycznych Ministerstwa Rozwoju Regionalnego – lipiec 2013 • Forma organizacyjno-prawna ZIT musi odpowiadać przyjętym założeniom – wytyczne / rekomendacje MRR - porozumienie jako forma organizacyjna dla Związku ZIT • Poziom decentralizacji zadań oraz kompetencji będzie wynikiem porozumienia pomiędzy Związkiem ZIT a Instytucją Zarządzającą RPO (IZ) – wytyczne MRR (strategia dla obszaru - Związek ZIT odpowiada za wskazanie projektów do dofinansowania - wybór projektów)

poziom ZIT regionalny i subregionalny obejmuje miasta Włocławek, Grudziądz i Inowrocław z ich obszarami funkcjonalnymi (podstawą wyznaczenia jest powiat ) – sugeruje się wyznaczenie Związku ZIT w odniesieniu do rzeczywistych powiązań funkcjonalnych miasta z jego otoczeniem

poziom ZIT regionalny i subregionalny • Może zostać utworzony z inicjatywy samorządów miast Włocławka, Grudziądza i Inowrocławia, które zawierają porozumienia z jednostkami samorządów terytorialnych funkcjonujących w obszarze ich powiatów ziemskich • Utworzenie i funkcjonowanie jest zgodne z wytycznymi MRR w odniesieniu do funkcjonowania ZIT Wojewódzkiego • Delimitacja - przyjmuje się, że podstawowym terenem działania ewentualnego ZIT Regionalnego/Subregionalnego byłby powiat, jednak optymalnym rozwiązaniem jest wskazanie obszaru miasta z jego otoczeniem funkcjonalnym. • Forma organizacyjno-prawna ZIT musi odpowiadać przyjętym założeniom – wytyczne MRR - porozumienie jako forma organizacyjna dla Związku ZIT • Poziom decentralizacji zadań oraz kompetencji będzie wynikiem porozumienia pomiędzy Związkiem ZIT a Instytucją Zarządzającą RPO (IZ) – wytyczne MRR (strategia dla obszaru - Związek ZIT odpowiada za wskazanie projektów do dofinansowania - wybór projektów)

Przykład delimitacji miejskich obszarów funkcjonalnych wybranych miast województwa wg GUS

poziom ponadlokalny (powiatowy) obejmuje powiaty: aleksandrowski, brodnicki, chełmiński, golubsko-dobrzyński, lipnowski, mogileński, nakielski, radziejowski, rypiński, sępoleński, świecki, tucholski, wąbrzeski, żniński, toruński, bydgoski, włocławski, grudziądzki, inowrocławski

poziom ponadlokalny (powiatowy) • rozumiany jako Obszar Rozwoju Społeczno-Gospodarczego, który powinien obejmować swym zasięgiem każdorazowo jeden powiat • Inicjatorem i koordynatorem przedsięwzięć na tym obszarze jest Starosta Powiatowy, który podejmuje działania na rzecz stworzenia warunków dla współpracy w zakresie rozwoju społeczno-gospodarczego • Współdziałanie Starostwa Powiatowego, pozostałych jednostek terytorialnych oraz partnerów społeczno-gospodarczych z obszaru powiatu odbywa się w ramach porozumienia, którego sygnatariuszami są przedstawiciele powiatu oraz poszczególnych miast i gmin • Powołany zostanie Komitet Monitorujący, w skład którego wejdą przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego będących sygnatariuszami porozumienia o współpracy oraz przedstawiciel Instytucji Zarządzającej RPO • Zasada opracowania strategii i dokonania wyboru projektów

Uc ze lni e y c ń a k z s e Mi JST NGO Pr ze ds ięb io rc y

poziom lokalny (instrument Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność) stan 2007 -2013

poziom lokalny (instrument RLKS) • określony jako Obszar Lokalnej Aktywności, - działa w oparciu o zasadę RLKS – szczegółowe wytyczne w opracowaniu MRR – obecnie zasady określono wstępnie na poziomie projektu Umowy Partnerskiej, • powstaje z inicjatywy partnerów społeczno-gospodarczych oraz mieszkańców, samorządów lokalnych; w tym celu tworzy się Grupa Inicjatywna określająca strukturę, zasięg oraz kierunki działania. W pracach Grupy Inicjatywnej uczestniczy przedstawiciel IZ, • może działać na obszarze objętym innym poziomem realizacji polityki terytorialnej (ustalenia na tym poziomie muszą wpisywać się w ustalenia strategii dla pozostałych poziomów realizacji polityki terytorialnej), • możliwość tworzenia RLKS oraz stosowania tego instrumentu w dzielnicach lub osiedlach w miastach powyżej 20 tys. mieszkańców, • zadania muszą być spójne i skoordynowane, służące rozwiązywaniu zidentyfikowanych problemów danego obszaru, • działania na poziomie lokalnym będą koordynowane w imieniu Zarządu Województwa przez Komitet Regionalny (ustalanie kryteriów wyboru Lokalnych Strategii Rozwoju, nadzór nad wyborem projektów oraz koordynacja działań).

PROGRAMOWANIE • na każdym poziomie podstawą będą strategie rozwoju danego obszaru określające uwarunkowania, specyfikę oraz kierunki i przedsięwzięcia rozwojowe, • horyzont czasowy 2020+ • wynik współpracy wszystkich podmiotów wchodzących w skład obszaru objętego instrumentem • spójność ze Strategią rozwoju województwa 2020+ oraz krajowymi i wspólnotowymi dokumentami strategicznymi oraz programowymi, • w procesie opracowania strategii należy zapewnić ścisłą współpracę z Samorządem Województwa oraz ciałami określonymi w polityce terytorialnej, • strategia przyjęta i podpisana przez wszystkie podmioty wchodzące w skład danego ZIT/Obszaru, • strategia ZIT poziomu wojewódzkiego, regionalnego i subregionalnego - strategia zgodna z wytycznymi MRR • strategia Obszaru Rozwoju Społeczno-Gospodarczego oraz Obszaru Lokalnej Aktywności zgodnie z wytycznymi Samorządu Województwa

STRATEGIA ZIT WOJEWÓDZKI REGIONALNY/SUBREGIONALNY – wg wytycznych MRR Strategia powinna w szczególności : • zawierać podstawę prawną Strategii ZIT, • być spójna z regionalnymi, krajowymi i unijnymi dokumentami strategicznymi oraz planistycznymi, • wskazywać obszar wsparcia Strategii ZIT, • zawierać syntetyczną diagnozę obszaru wsparcia, • wskazywać wymiar terytorialny wsparcia, • wskazywać cele rozwojowe do realizacji w ramach ZIT, • wskazywać priorytety, • określać zasady wyboru projektów oraz listę przedsięwzięć do realizacji w formule ZIT, * (lista rezerwowa) • określać listę strategicznych projektów o charakterze komplementarnym możliwych do realizacji w formule poza ZIT, • pokazywać odniesienie do instrumentów finansowych, • zawierać Strategiczną Ocenę Oddziaływania na Środowisko, gdy zachodzi taka konieczność, • zawierać plan finansowy, • opisywać system wdrażania, • opisywać system monitorowania, • zawierać sprawozdanie z przebiegu prac i zaangażowania partnerów z obszaru funkcjonalnego oraz opisywać sposób, w jaki będą oni włączeni w realizację Strategii ZIT.

STRATEGIA PONADLOKALNA DLA OBSZARU ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO • • • Syntetyczna diagnoza, Terytorialny wymiar wsparcia, Cele rozwojowe, Wskaźniki do osiągnięcia w obszarze, Priorytety inwestycyjne, Tryb i zasady wyboru projektów, Lista przedsięwzięć przewidzianych do realizacji, Instrumenty realizacji, System wdrażania i monitorowania. * Niezbędne jest zachowanie spójności z regionalnymi, krajowymi i unijnymi dokumentami strategicznymi oraz planistycznymi

LOKALNA STRATEGIA ROZWOJU • • Definicja obszaru objętego strategią, Analiza potrzeb i potencjału obszaru w zakresie rozwoju, Opis i hierarchia celów, Wskaźniki do osiągnięcia w obszarze, Plan działań określający proces realizacji strategii, Opis rozwiązań w zakresie zarządzania i monitorowania strategii, Plan finansowy strategii, Opis procesu zaangażowania społeczności lokalnej w opracowanie LSR. * Niezbędne jest zachowanie spójności z regionalnymi, krajowymi i unijnymi dokumentami strategicznymi oraz planistycznymi

ZAŁOŻENIA MONITOROWANIA Cztery płaszczyzny odniesienia monitoringu Poziom monitoringu Cel monitoringu Monitoring ogólnego poziomu rozwoju województwa Ocena poziomu oraz tempa rozwoju województwa na tle innych województw i na tle kraju Monitoring realizacji celów strategicznych Ocena zmian w dziedzinach podlegających interwencji w ramach realizacji celów strategicznych Monitoring szczegółowych procesów rozwoju i struktur województwa Baza wskaźników szczegółowych dla potrzeb polityki regionalnej, planowania rozwoju i bieżącego zarządzania Monitoring realizacji przedsięwzięć zidentyfikowanych w Strategii Ocena stopnia realizacji przedsięwzięć imiennie wskazanych w ramach 8 celów strategicznych

Idea realizacji polityki terytorialnej TERYTORIUM Strategia Rozwoju Obszaru Lokalnej Aktywności Wytyczne merytoryczne i organizacyjne POLITYKA TERYTORIALNA WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO - POMORSKIEGO uwarunkowania problemy MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO - POMORSKIEGO cele Zadania do zrealizowania Pakiety działań zintegrowanych KONTRAKTY REGIONALNE dla poszczególnych terytoriów wskaźniki Zasady koordynacji zadań

Propozycja schematu systemu wdrażania polityki terytorialnej w Kujawsko – Pomorskim Regionalnym Programie Operacyjnym Obszar rozumiany jako struktura funkcjonalna i administracyjna np. Powiat, Miasto, obszary wiejskie IDENTYFIKACJA potrzeb/potencjałów Strategia dla obszaru Kontrakt Regionalny Fundusz Wsparcia Konkurs RPO Z preferencjami Pakiet projektów zintegrowanych dla obszaru Projekty strategiczne RPO Konkurs RPO kryteria dostępu 0/1 Lista indykatywna RPO lub Program Rozwoju określony w Strategii

FUNDUSZ WSPARCIA Założenia: • Gminy objęte Funduszem Wsparcia będą korzystały z preferencji w dostępie do środków wydatkowanych na wspieranie rozwoju w ramach K-P RPO na lata 2014– 2020 • Kryteria objęcia gmin Funduszem Wsparcia, a także ustalenie zasad dostępu do środków finansowych oraz wyboru zadań do realizacji zostaną ustalone w odrębnym dokumencie zatwierdzonym przez Zarząd Województwa • W procesie przygotowania organizacyjno – technicznych aspektów funkcjonowania Funduszu Wsparcia będą uczestniczyć przedstawiciele samorządów lokalnych.

FUNDUSZ WSPARCIA – lata 2011 -2013

POLITYKA TERYTORIALNA POLITYKA MIEJSKA POLITYKA ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

POLITYKA MIEJSKA Obszary działań: 1) Polityka innowacyjnego rozwoju miast: • rozwój miejskiej infrastruktury innowacyjności • tworzenie warunków dla rozwoju miejskiego kapitału ludzkiego i społecznego • wzmacnianie gospodarczego potencjału małych miast i miasteczek 2) Polityka rewitalizacji miasteczek 3) Polityka metropolitalna: • wzmacnianie funkcji o znaczeniu ponadregionalnym w miastach węzłowych • integracja układów transportu publicznego miast Bydgoszczy i Torunia • ochrona środowiska przed intensywną urbanizacją stymulowaną przez miasta Bydgoszcz i Toruń

POLITYKA ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Działania na rzecz modernizacji obszarów wiejskich powinny dotyczyć: • Zapewnienia jak najlepszych warunków rozwoju społecznego (funkcjonowanie usług publicznych) • Rozwoju przedsiębiorczości lokalnej związanej z wykorzystaniem potencjałów endogenicznych • Zapewnienia swobodnej dostępności do dużych rynków pracy i ośrodków realizacji usług regionalnych (np. Bydgoszczy i Torunia) • Zasadniczej poprawy warunków życia ludności wiejskiej

Program pilotażowy dla Kontraktu Regionalnego (KP RPO jako źródło finansowania) Powiat świecki

PROGRAM PILOTAŻOWY Wprowadzenie 1. Charakterystyka obszaru 1. 1 Portret statystyczny 1. 2 Potencjały: np. • dobre osadzenie w sieci komunikacyjnej wysokiej rangi (linie kolejowe, drogi krajowe i autostrada) – z perspektywą poprawy jeśli dojdzie do skutku realizacja S-5 • dobrze rozwinięty i mający znaczenie wizerunkowe dla powiatu przemysł celulozowo-papierniczy • stosunkowo wysoki poziom rozwoju społeczno-gospodarczego 1. 3 Problemy: np. • słaba dostępność Świecia w transporcie publicznym ze znacznej części obszaru powiatu • brak powiązań części gmin ze Świeciem skutkująca ciążeniem do innych miast poza powiatem (dotyczy zwłaszcza gmin Świekatowo, Pruszcz, Dragacz) 1. 4 Zróżnicowanie wewnętrzne – wnioski

PROGRAM PILOTAŻOWY 2. 2 obszar II: Cel tematyczny 6 – Ochrona środowiska naturalnego i wspieranie efektywności wykorzystania zasobów 2. 2. 1 gospodarka odpadami 2. 2. 2 gospodarka wodno-ściekowa 2. 2. 3 ochrona, promocja i rozwój dziedzictwa kulturowego i naturalnego 2. 2. 4 ochrona i promocja zasobów przyrodniczych 2. 2. 5 poprawa stanu środowiska miejskiego, rekultywacja terenów poprzemysłowych 2. 3 obszar III: Cel tematyczny 8 – Wspieranie zatrudnienia i mobilności pracowników 2. 3. 1. równouprawnienie płci oraz godzenie życia zawodowego i prywatnego 2. 4 obszar IV: Cel tematyczny 9 – Wspieranie włączenia społecznego i walka z ubóstwem 2. 4. 1 rewitalizacja społeczno-gospodarcza, w tym rozwój kierowany przez społeczność lokalną 2. 4. 2 aktywna integracja 2. 4. 3 rozwój ekonomii społecznej 2. 5 obszar V : Cel tematyczny 10 – Inwestowanie w edukację, umiejętności i uczenie się przez całe życie 2. 5. 1 innowacyjna edukacja 2. 5. 2 infrastruktura dla rozwoju innowacyjnej edukacji 2. 6 obszary inne niż określone w osi polityka terytorialna – komplementarność np. KPO 3. Oczekiwane wskaźniki Tabela – podsumowanie propozycji z obszarów wraz z priorytetyzacją, np. gotowość do realizacji, wpisanie się we wskaźniki, itp.

Dziękuję za uwagę Departament Planowania Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko – Pomorskiego w Toruniu