ywienie Prawidowe ywienie zaspokaja potrzeby organizmu pod wzgldem

  • Slides: 30
Download presentation
Żywienie

Żywienie

Prawidłowe żywienie zaspokaja potrzeby organizmu pod względem kalorycznym, jakościowym i ilościowym składników odżywczych Równowaga

Prawidłowe żywienie zaspokaja potrzeby organizmu pod względem kalorycznym, jakościowym i ilościowym składników odżywczych Równowaga energetyczna Dobowy bilans energii wprowadzonej = energii zużytej

BILANS ENERGETYCZNY Wydatkowanie energii Dowóz energii Czynniki kontrolujące Genetyczne Dieta Psychiczne socjologiczne, kulturowe PPM

BILANS ENERGETYCZNY Wydatkowanie energii Dowóz energii Czynniki kontrolujące Genetyczne Dieta Psychiczne socjologiczne, kulturowe PPM Aktywność fizyczna SDDP

Bomba kalorymetryczna

Bomba kalorymetryczna

RÓWNOWAŻNIKI ENERGETYCZNE FIZYCZNE BIOLOGICZNE (kcal) BIAŁKA 5, 3 4, 0 WĘGLOWODANY 4, 1 4,

RÓWNOWAŻNIKI ENERGETYCZNE FIZYCZNE BIOLOGICZNE (kcal) BIAŁKA 5, 3 4, 0 WĘGLOWODANY 4, 1 4, 0 TŁUSZCZE 9, 3 9, 0 ETANOL 7, 1 7, 0 1 kcal = 4, 182 k. J

Kalorymetria bezpośrednia

Kalorymetria bezpośrednia

Podstawowa przemiana materii /PPM/ Najmniejsze nasilenie przemian biochemicznych dostarczających organizmowi tylko tyle energii, ile

Podstawowa przemiana materii /PPM/ Najmniejsze nasilenie przemian biochemicznych dostarczających organizmowi tylko tyle energii, ile potrzeba do zachowania go przy życiu w spoczynku – zachowania podstawowych czynności życiowych U dorosłych wynosi ok. 1 kcal/kg m. c/godz 38 -40 kcal/m 2/godz PPM zależy od: wieku, płci, masy ciała, wzrostu, stopnia aktywności poszczególnych narządów, funkcjonowania hormonów (hh. tarczycy, katecholaminy), stanu układu nerwowego, odżywienia, temp. ciała

Całkowita przemiana materii /CPM/ Poziom przemian, który występuje w codziennych warunkach bytowych Czynniki wpływające

Całkowita przemiana materii /CPM/ Poziom przemian, który występuje w codziennych warunkach bytowych Czynniki wpływające na CPM: Ø PPM Ø skład przyjmowanych pokarmów (dieta standardowa - 10%PPM) Swoiście dynamiczne działanie pokarmu (SDDP) – wydatkowanie energii koniecznej do asymilacji składników pokarmowych w organizmie (na 100 dostarczonych kcal): • białka – 30% • tłuszcze – 6% • węglowodany – 5% Ø stopień aktywności fizycznej (wg J. Konturka) • mała – 1, 4 i 1, 5 • umiarkowana – 1, 7 • duża – 2, 0 • klimat, środowisko, – współczynnik aktywności fizycznej

Składniki odżywcze: Ø budulcowe (białka, składniki mineralne, woda) Ø energetyczne (tłuszcze, węglowodany) Ø regulujące

Składniki odżywcze: Ø budulcowe (białka, składniki mineralne, woda) Ø energetyczne (tłuszcze, węglowodany) Ø regulujące (witaminy, składniki mineralne)

Węglowodany Ø Główne pokarmowe źródło energii 55 -60% dobowego zapotrzebowania energetycznego 10% - cukry

Węglowodany Ø Główne pokarmowe źródło energii 55 -60% dobowego zapotrzebowania energetycznego 10% - cukry proste Ø Glukoza – główne źródło energii (komórki nerwowe, erytrocyty, komórki rdzenia nerki) Ø Glikogen - ↓ 1 % zasobów energetycznych organizmu (wątroba - 75 -100 g, mięśnie - 300 -400 g) Ø Konieczne dla syntezy i utleniania tłuszczów Ø Składnik glikolipów, glikoprotein (błony podstawne, mukopolisacharydy, mielina, hormony, receptory) Ø Włókna pokarmowe /zalecane spożycie – 27 -40 g/d/ Ø Nierozpuszczalne w wodzie • • Ø ↑ wydzielanie śliny, soków trawiennych wiąże wodę, poprawia perystaltykę jelit Rozpuszczalne w wodzie • (celuloza, lignina) (pektyny, gumy, śluzy roślinne) wiąże wodę, toksyny, cholesterol

Tłuszcze • źródło witamin rozpuszczalnych w tłuszczach • źródło niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych: Ø

Tłuszcze • źródło witamin rozpuszczalnych w tłuszczach • źródło niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych: Ø omega 6: kwas linolowy kwas arachidonowy, kwas dihomo- linolenowy - źródła: olej słonecznikowy, sojowy, kukurydziany) Ø omega 3: kwas alfa-linolenowy → kwas eikozapentaenowy, kwas dokozaheksaenowy - źródła: ryby, olej sojowy, rzepakowy, bezerukowy, orzechy • skoncentrowane źródło energii (15 -30% dobowego zapotrzebowania energetycznego) • izolacja termiczna, ochrona przed urazami • uczucie sytości (!)

Tłuszcze WNKT: omega 6 (kwas linolowy) i 3 (alfa-linolenowy) • Składniki błon komórkowych i

Tłuszcze WNKT: omega 6 (kwas linolowy) i 3 (alfa-linolenowy) • Składniki błon komórkowych i mitochondrialnych • Kwas linolowy zwiększa estryfikację cholesterolu, a więc obniża zawartość wolnego cholesterolu w hepatocytach – wzrost liczby receptorów dla LDL • Kwas arachidonowy - prekursor prostaglandyn, leukotrienów • Kwas eikozapentaenowy (EPA) hamuje powstawanie w trombocytach tromboksanu A 2 (działanie przeciwzakrzepowe)

Cholesterol • element błon • prekursor kwasów żółciowych, witaminy D, hormonów steroidowych • transport

Cholesterol • element błon • prekursor kwasów żółciowych, witaminy D, hormonów steroidowych • transport kwasów tłuszczowych Wpływ kwasów tłuszczowych na poziom cholesterolu wielonienasycone cholesterol całkowity cholesterol LDL ↓ ↓ ↑ rozwój płytek miażdżycowych jednonienasycone ↓ ↓ nasycone ↑ ↑

BIAŁKA - ROLA Ø Ø Ø źródło niezbędnych aminokwasów elementy strukturalne enzymy, hormony, neuromodulatory,

BIAŁKA - ROLA Ø Ø Ø źródło niezbędnych aminokwasów elementy strukturalne enzymy, hormony, neuromodulatory, neurotransmitery transportery tlenu (hemoglobina) czynniki utrzymujące ciśnienie osmotyczne (albuminy) czynniki utrzymujące równowagę kwasowo-zasadową (albuminy i hemoglobina) Ø czynniki transportujące (albuminy, globuliny) Ø przeciwciała (globuliny) Ø składniki chromatyny (nukleoproteiny) Ø źródło energii (powinny pokrywać 10 -15% dobowego zapotrzebowania energetycznego) Minimum białkowe: 0, 8 – 1 g białka mieszanego / kg masy ciała / dobę - czynniki determinujące zapotrzebowanie: wiek, ciąża, laktacja, profil hormonalny, stan układu nerwowego, choroby, wartość biologiczna przyjmowanego białka

Białka • Białko pełnowartościowe (I grupy) – głównie zwierzęce - zawiera wszystkie niezbędne AA

Białka • Białko pełnowartościowe (I grupy) – głównie zwierzęce - zawiera wszystkie niezbędne AA w ilości i proporcjach zapewniających ich maksymalne wykorzystanie do syntezy białek organizmu oraz zachowania równowagi przemiany azotowej • Białko niepełnowartościowe (II grupy) - roślinne • AA egzogenne - niezbędne: treonina, walina, leucyna, izoleucyna, fenyloalanina, tryptofan, metionina, lizyna, histydyna Ø AA wytwarzane w organizmie z AA egzogennych: § Tyrozyna ( z fenyloalaniny) § Cysteina (z metioniny)

Równowaga przemiany azotowej q RÓWNOWAGA PRZEMIANY AZOTOWEJ ilość azotu wprowadzanego z pokarmem = ilości

Równowaga przemiany azotowej q RÓWNOWAGA PRZEMIANY AZOTOWEJ ilość azotu wprowadzanego z pokarmem = ilości azotu wydalanego z moczem, kałem i potem Ø Dodatni bilans azotowy: - okresy wzrostu i rozwoju (dzieci, kobiety w ciąży) - rekonwalescencja - trening sportowy Ø Ujemny bilans azotowy: - niedobór białka przyjmowanego z pokarmem - zwiększona utrata białka (np. białkomocz) - hipermetabolizm (np. nadczynność tarczycy)

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA 1. Dbaj o różnorodność spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA 1. Dbaj o różnorodność spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej. 3. Produkty zbożowe powinny być dla Ciebie głównym źródłem energii (kalorii). 4. Spożywaj codziennie co najmniej dwie duże szklanki mleka. Mleko można zastąpić jogurtem, kefirem, a częściowo także serem. 5. Mięso spożywaj z umiarem. 6. Spożywaj codziennie dużo warzyw i owoców. 7. Ograniczaj spożycie tłuszczów, w szczególności zwierzęcych, a także produktów zawierających dużo cholesterolu i izomery trans nienasyconych kwasów tłuszczowych. 8. Zachowaj umiar w spożyciu cukru i słodyczy. 9. Ograniczaj spożycie soli. 10. Pij wystarczającą ilość wody. 11. Nie pij alkoholu.

Zapotrzebowanie kaloryczne Ø Ciąża • I trymestr zapotrzebowanie kaloryczne bez zmian • II i

Zapotrzebowanie kaloryczne Ø Ciąża • I trymestr zapotrzebowanie kaloryczne bez zmian • II i III trymestr zapotrzebowanie wzrasta o 300 -500 kcal/dobę (wiek, styl życia, aktywność fizyczna) – 2500 -2700 kcal/dobę Ø Przyrost masy ciała w ciąży o BMI przed ciążą: <19, 8 – 12, 5 -18 kg 19, 8 – 25 – 12, 5 -16 kg 25, 1 -29, 9 – 7 -11, 5 kg >30 - <7 kg

Karmienie • Zapotrzebowanie wzrasta o więcej niż 500 kcal/dobę • 2700 -3000 kcal/dobę

Karmienie • Zapotrzebowanie wzrasta o więcej niż 500 kcal/dobę • 2700 -3000 kcal/dobę

Najczęściej popełniane błędy żywieniowe * * Nieregularne spożywanie posiłków Niejedzenie śniadania Spożywanie głównego posiłku

Najczęściej popełniane błędy żywieniowe * * Nieregularne spożywanie posiłków Niejedzenie śniadania Spożywanie głównego posiłku wieczorem Dieta źle zbilansowana pod względem jakościowym i ilościowym

Najczęściej popełniane błędy żywieniowe * * Codzienne jedzenie słodyczy Spożywanie zbyt małej ilości warzyw

Najczęściej popełniane błędy żywieniowe * * Codzienne jedzenie słodyczy Spożywanie zbyt małej ilości warzyw i płynów Brak kontroli nad jakością spożywanych posiłków Zaniżanie w samoocenie ilości spożywanych pokarmów

Otyłość epidemia XXI wieku

Otyłość epidemia XXI wieku

Metody oceny otyłości BMI = waga (kg) / wzrost (m 2) Niedowaga BMI 18,

Metody oceny otyłości BMI = waga (kg) / wzrost (m 2) Niedowaga BMI 18, 5 Norma BMI = 18, 5 -24, 9 Nadwaga BMI = 25 -29, 9 Otyłość BMI > 30 Otyłość olbrzymia BMI 40

Metody oceny typu otyłości Otyłość brzuszna: >94 (102)cm dla mężczyzn >80 (88)cm dla kobiet

Metody oceny typu otyłości Otyłość brzuszna: >94 (102)cm dla mężczyzn >80 (88)cm dla kobiet

Ile kilogramów powinno się redukować i w jakim czasie ? chudnąć 1 kg tygodniowo

Ile kilogramów powinno się redukować i w jakim czasie ? chudnąć 1 kg tygodniowo jeść � 1000 kcal dziennie Spalenie 7000 kcal oznacza redukcję 1 kg masy ciała (tkanki tłuszczowej lub mięśniowej)

Ilość kcal dziennie w diecie redukującej (1000 kcal) Produkty zbożowe Warzywa Owoce Mleczne Nabiałowe

Ilość kcal dziennie w diecie redukującej (1000 kcal) Produkty zbożowe Warzywa Owoce Mleczne Nabiałowe Mięsne Tłuszcze 260 kcal 200 kcal 190 kcal 120 kcal 90 kcal 40 kcal Ogółem 1000 kcal/dobę

Przybliżona wartość kaloryczna poszczególnych posiłków (1000 kcal) Śniadanie II Obiad Podwieczorek Kolacja 200 kcal

Przybliżona wartość kaloryczna poszczególnych posiłków (1000 kcal) Śniadanie II Obiad Podwieczorek Kolacja 200 kcal 150 kcal 350 kcal 100 kcal 200 kcal

Ø Witaminy • - Podział : rozpuszczalne w wodzie rozpuszczalne w tłuszczach Źródła, rola,

Ø Witaminy • - Podział : rozpuszczalne w wodzie rozpuszczalne w tłuszczach Źródła, rola, objawy niedoboru, toksyczność Ø Makro- i makroelementy