YAZILIM SOFTWARE Bilgisayarda kullanlan her trl programa yazlm

YAZILIM (SOFTWARE) Bilgisayarda kullanılan her türlü programa yazılım denir. Yazılımlar, işletim sistemi yazılımları ve uygulama yazılımları olarak ikiye ayrılır. Genelde programlar kullanılacakları zaman, çevre birimlerinden(disklerden) belleğe(RAM) yüklenir. Bilgisayarın çalışmasını sağlayan yazılım olan işletim sistemi bilgisayar açıldığı zaman otomatik olarak belleğe(RAM) yüklenir. İşletim sistemi olmazsa bilgisayar açılmaz (Donanım olmazsa yazılım çalışmaz, yazılım olmazsa donanım çalışmaz. ) İşletim sistemleri işlemcilere özgü olarak hazırlanır. Uygulama programları da işletim sistemlerine özgü olarak hazırlanır. (Windows 10 uyumlu programlar, xp uyumlu programlar vs. )

YAZILIM (SOFTWARE) İŞLETİM SİSTEMİ YAZILIMLARI İşletim sistemi, bilgisayarın ilk açılma anından kapanana kadar kullanıldığı sürece görev yapan ana yazılımdır. İşletim sistemi; • Ana ve yan belleklerin en verimli biçimde kullanılmasını, • Donanım birimleriyle iletişimi, • Çeşitli uygulama ve hizmet programlarının çalıştırılmasını sağlar. Günümüz kişisel bilgisayarında çoğunlukla Windows, Mac. OS veya Linux işletim sistemleri kullanılır. Örnek: Windows 10, 95, 98, XP, Vista, Pardus, Linux, Unix, Macos vs.

YAZILIM (SOFTWARE) UYGULAMA YAZILIMLARI Uygulama yazılımları belirli konulardaki problemlerin çözümüne yönelik olarak programlama dillerinden biri ile yazılmış programlardır. Hangi işletim sistemine uygun olarak yazılmışsa o işletim sistemi altında çalışırlar. Değişik amaçlara yönelik yüzlerce uygulama programı(paket program) vardır. Örneğin; Office programları(Word, Excel, Powerpoint vs. ), photoshop, winrar, flash, oyunlar, antivirüs programları vs.

YAZILIM (SOFTWARE) PROGRAMLAMA DİLLERİ : İster genel amaçlı isterse özel amaçlı olsun tüm uygulama ve sistem yazılımları programlama dilleriyle yazılır. Bir programlama dili, insanların bilgisayara çeşitli işlemler yaptırmasına olanak sağlayan her türlü simge, karakter ve kurallar grubudur. Programlama dilleri insanlarla bilgisayar arasında çevirmenlik görevi yapar. Programlama dilleri, bilgisayara neyi, ne zaman, nasıl yapacağını belirten deyim ve komutlar içerir. Programlama dilleri zaman içerisinde gelişerek günümüzde çok yetenekli bir duruma gelmiştir. Programlama dillerinin çeşitleri aşağıdaki gibidir: ► Makine dili: Yazılan tüm komutlar 0 ve 1’lerden oluşur. Bütün talimatlar ayrıntılı bir biçimde tanımlanır ve iki tabanlı sayı sistemi kullanılarak kodlama yapılır. ► Assembly dili: Assembly dili komutları daha kolay bir biçimde anlaşılabilecek ve anımsanabilecek olan simgelerle ifade edilir. Bu dillerle yazılan programlar genellikle çok hızlı çalışır ve daha az depolama yüzeyi gerektirir. Bununla birlikte bu dillerle programlama yapmak çok yorucu, sıkıcı ve zaman alıcıdır. ► Yüksek seviyeli diller: Öğrenilmesi daha kolay, program yazılması daha az zaman alan, daha iyi sonuçlar sağlayan programlama dilleridir. Yüksek düzeyli dillerden birinde yazılan bir program makine diline çevrilmek zorundadır. Dönüştürme işini gerçekleştiren programa derleyici (compiler) denir. Basic, Cobol, Fortran ve Pascal dilleri bu dillere birer örnektir. ► Çok yüksek seviyeli diller: Bu dillerdeki temel özellik, kullanıcıların bilgisayara bir şeyin nasıl yapılacağını değil, ne yapılacağını ifade edebilmelerine imkân vermesidir. Visual Basic, Java, Delphi, C++ dilleri bu programlama dillerine birkaç örnektir.

YAZILIM (SOFTWARE) WEB TABANLI PROGRAMLAMA Mozilla ya da Internet Explorer gibi internet tarayıcıları ile, belirli bir internet adresine girerek çalıştırılan programlardır. Sunucu istemci arasında çalışan, -istemci tarafına herhangi bir dosya/uygulama yüklemesi yapmadan- browser tabanlı uygulamalar web tabanlı uygulamalardır. Üstün erişilebilirlik, dünyanın diğer ucunda dahi olsanız tüm müşteri verilerinize, ulaşabilirsiniz. Bilgisayara özel bir program kurulmasına veya bilgisayarın size ait olmasına gerek yoktur. Platform esnekliği sağlar. Her işletim sisteminde (Mac. Osx, Windows, Linux, vs…) ve her browser’da sorunsuzca çalışır. Uyumluluk gibi bir sorun yoktur. Masaüstü yazılımlarına ve herhangi bir güvenlik güncelleştirmesine gerek yoktur, bilgisayara yük bindirmez. Sunucu tarafı güncellenmesi halinde tüm kullanıcılar son sürüm kullanırlar. Çoklu kullanıcı desteği. Birden fazla kullanıcı farklı yetkilendirme ile sistemi kullanabilirler.

YAZILIM (SOFTWARE) WEB TABANLI PROGRAMLAMA Web tabanlı uygulama, yalnızca ağ bağlantısı üzerinden HTTP protokolü kullanılarak erişilebilen, cihazın hafızası yerine internet tarayıcısı yardımıyla çalıştırılabilen uygulamalardır. Web tabanlı uygulamalar bilgisayarınızın depolama belleği üzerinde aktif olarak yer almaz ve internet tarayıcıları yardımıyla kullanılırlar. Buna karşın bazı web tabanlı uygulamalar istemci tabanlı olarak çalışabilir ve ufak bir kod parçanın bilgisayarınıza indirilmesi gerekebilir. Buna karşın asıl işlem sunucu tarafında gerçekleştirildiği için işlemlerin tümü yine karşı tarafta tamamlanacaktır.

YAZILIM (SOFTWARE) WEB TABANLI PROGRAMLAMA Web tabanlı uygulamalar aynı zamanda web uygulamaları, internet yazılımları şeklinde farklı isimlerle de kullanılabilir. Terimin çok fazla varyasyonunun olması nedeniyle sıklıkla bulut tabanlı uygulama kavramı ile de karıştırılabilmektedirler. Oysa web tabanlı uygulamalar haberleşmek için HTTP protokolünden faydalanırlar.

YAZILIM (SOFTWARE) WEB TABANLI UYGULAMA GELİŞTİRME Web tabanlı uygulamalar, yalnızca programlama dilleri yardımıyla oluşturulurlar. Bir web uygulaması geliştirmek için kullanabileceğiniz birçok farklı programlama dili vardır. Her dilin işlevi, yapısı ve kullanım özellikleri ayrı olmasına karşın bir yazılım birçok programlama dili kullanılarak aynı işlevlere sahip olarak meydana getirilebilir. Örneğin PHP ile hazırladığınız bir blog sistemini ASP. NET ile de hazırlayabilirsiniz. Web tabanlı uygulamaları geliştirmek programlama dili öğrenmeyi gerektirir. Programlama dillerine hakim olsanız dahi gelişmiş uygulamalar meydana getirmek için bir ekibe veya dışardan yazılımcı desteğine ihtiyaç duyabilirsiniz. Geliştirmek istediğiniz yazılımın özelliklerine göre farklı programlama dillerinin ve veri tabanı sistemlerinin de kullanılması gerekebilir. Bu da daha çok programlama dili bilmeyi gerektirecektir.

YAZILIM (SOFTWARE) WEB TABANLI UYGULAMA ÖRNEKLERİ İnternet tarayıcınız üzerinden kullandığınız ve HTTP protokolü yardımıyla haberleşmesini sağlayan yazılımların tümü web tabanlı uygulamalara birer örnektir. İnternet dünyasının gelişmesi ve Web 2. 0 düzenine dahil olmasıyla birlikte internette statik sayfa düzeni terk edilmiş ve web uygulamaları kullanılmaya başlanmıştır. Bu bağlamda, bugün internette kullandığımız birçok servisin bir web tabanlı uygulama veya bulut tabanlı uygulamaya örnek olabileceğini söyleyebiliriz. Bilinen en önemli web tabanlı uygulama örnekleri;

YAZILIM (SOFTWARE) Ø Facebook Ø Google Ø e. Bay Ø Amazon Ø You. Tube Ø Word. Press Ø Drupal Ø Skype Web Ø Whats. App Web

YAZILIM (SOFTWARE) LİSANSLI YAZILIM Lisanslı yazılım; Yazılımın kullanım hakkının belirli şartlar çerçevesinde yada belirli bir süre veya süresiz bir şekilde kullanılması için satın alınmış yazılımlara lisanslı yazılım denir. Ne yazık ki Türkiye'de de, Dünya'da da korsa yazılımların önüne geçilememektedir. Bunun önüne geçilmesi için çok çaba harcayan kurumlar mevcuttur bu kurumların başında "Bsa" gelmektedir. Lisanslı yazılım kullanımı işletim sistemi ile başlamakta ve bilgisayarınızda kullandığınız 3. parti yazılımlarla devam etmektedir. Lisanssız yazılım kullanmanın ciddi cezaları bulunmaktadır.

YAZILIM (SOFTWARE) LİSANSLI YAZILIM KULLANMANIN AVANTAJLARI NELERDİR? 1 - Yazılım üreticinden teknik destek alabilirsiniz. 2 - Yazılım'da meydana gelebilecek herhangi bir açığın kapatılması için gerekli update'leri alabilirsiniz. 3 - Cezai yaptırımlarla karşıya kalmazsınız. 4 - Bilgisayarınıza zararlı yazılımlar yüklenmesini de engellemiş olursunuz.

YAZILIM (SOFTWARE) LİSANSLI YAZILIM KULLANMAMANIN SONUÇLARI NELERDİR? Lisanslı yazılım kullanmamanın sonuçlarında başınıza bunlar gelebilir; 2 yıldan 6 yıla kadar “para cezasına çevrilemeyen” hapis cezası, “her lisanssız yazılım başına” 10 -150 bin lira para cezası, 3 yıla kadar meslekten men ve korsan yazılımın yüklü olduğu sistemlere el konulması olarak sıralanabilir.

YAZILIM (SOFTWARE) BEĞENMEDİĞİM YAZILIMLARINDA LİSANSINI ALMAK ZORUNDA MIYIM? Tabi ki de hayır, beğenmediğiniz yazılımların lisansını almak zorunda değilsiniz ama belirtilen demo süresi sonunda yazılımı bilgisayarınızdan kaldırmanız gerekmektedir.

YAZILIM (SOFTWARE) KORSAN YAZILIM Korsan Yazılım, lisanslı ve telif hakkına sahip ücretli yazılımların izinsiz olarak, herhangi bir bedel ödemeden kullanılan haline denir. Bilgisayarımız içerisinde kullandığımız yazılımların hemen tamamı farklı lisans koşullarıyla kullanıcılara sunulmaktadır. Örneğin bazı yazılımlar ücretsiz kullanım ve açık kaynak kodla birlikte yayınlarken bazılarıysa lisans anahtarı karşılığında sunulabilmektedir.

YAZILIM (SOFTWARE) KORSAN YAZILIM KULLANMA Lisans karşılığı sunulan bir yazılımı geçerli bir anahtar haricinde farklı bir yöntemle kullandığımız anda korsan yazılım kullanıcısı olmuş oluruz. Korsan yazılımlar, bir aracı yazılım veya crack dosyası yardımıyla kırılır ve lisans anahtarı olmaksızın herkese dağıtılabilir. Bu durumda lisans haklarının bedeli ödenmediği için ve yasa dışı kullanım gerçekleştirildiğinden dolayı kanunlar hükmünde suç işlemiş sayılırsınız. Korsan yazılımların oluşturulması ve dağıtılmasında rol oynamak bir suç kabul edildiği gibi bilgisayarınız üzerinde korsan bir yazılım kullanmanız da suç niteliğindedir. Özellikle kurumsal kullanıcıların bilgisayarlarında korsan yazılımlara karşı daha büyük bir dikkat sergilemesi gerekiyor. Aksi taktirde yasal olmayan kullanım nedeniyle ciddi boyutlu maddi davalar karşınıza çıkabiliyor.

YAZILIM (SOFTWARE) KORSAN YAZILIM KALDIRMA Bilgisayarınızda yer alan korsan yazılımı kaldırmak için öncelikle hangi yazılımlarınızın korsan olduğunu öğrenmekle işe başlamak zorundasınız. Bu işe de ilk başta kullandığınız işletim sistemi yani Windows’tan başlayabilirsiniz. Eğer bilgisayarınızı Windows ile birlikte satın aldıysanız muhtemelen kasanızın üzerinde veya laptopun alt kısmında yapıştırılmış bir etiket üzerinde lisans anahtarınızı göreceksinizdir. Bu etiketiniz varsa işletim sisteminizin güncelleme menüsüne girerek kullandığınız lisans anahtarıyla buradaki lisans anahtarının uyuşup uyuşmadığını kontrol edin ve gerekiyorsa girilmiş lisans anahtarını kaldırarak kendi lisans anahtarınızı kullanın.

YAZILIM (SOFTWARE) Daha sonra Program Ekle/Kaldır içerisinden bilgisayarınızda yüklü olan yazılımların listesini görüp, bunların ücretli mi yoksa ücretsiz mi olduğunu internet üzerinden basit aramalarla anlayabilirsiniz. Şayet ücretli bir yazılım bilgisayarınızda yer alıyorsa fakat siz herhangi bir lisans anahtarına sahip değilseniz yazılımınız korsan demektir. Ek olarak bir şirkette çalışıyorsanız, sizin bilginiz dışında bu yazılımlar için lisans anahtarı satın alınmış ve bilgisayarınızdaki programlara tanımlanmış olabilir. Böyle durumlarda temsilci masadan (BT) yardım istemeniz daha yerinde olacaktır.

YAZILIM (SOFTWARE) TELİF HAKKI Kişinin her türlü fikri emeği ile meydana getirdiği ürünler üzerinde hukuken sağlanan haklardır. Ülkemizde bilgisayar yazılımları ilim ve edebiyat eseri olarak kabul edilir ve yazılımları çoğaltma hakkı eser sahibine aittir. Bu hak kapsamında programın yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ve depolanması eser sahibinin hakkıdır.

YAZILIM (SOFTWARE) ELEKTRONİK PLATFORM Ø Elektronik Devlet Ø Elektronik Ticaret (e-Ticaret)

BİLGİSAYAR DOSYALARI DOSYA Veriler bilgisayar sistemlerinde dosya (file) adı verilen bilgi kümeleri halinde toplanır. Bu dosyaların isimleri iki bölümden oluşur. İlk bölüm dosyanın adı, diğer bölüm ise dosya uzantısıdır. Bilgisayar 1. doc (docx) Bu uzantıya bakan işletim sistemi o dosyanın hangi program ile açılabileceğini denetler. Dosya oluşturulduğu program aracılığı ile uzantı otomatik eklenir. Eğer birden fazla nokta (. ) varsa uzantı son noktanın ardından gelen kısımdır. Bilgisayar. dersi. txt (Burada uzantı. txt dir. )

BİLGİSAYAR DOSYALARI DOSYA Dosya adında özel karakterler kullanılmaz ( «/? : ; <>)[]# Salt okunur kaydetme sayesinde dosyalar değiştirilmeye karşı korunabilir.

BİLGİSAYAR DOSYALARI KLASÖR Dosyalar için kullanıcılar tarafından oluşturulan kapsayıcılardır. Dosyaların tamamı klasörlerde hatta alt klasörlerde depolanabilir. Dosyaların düzenli olarak tutulabilmesi için iyi bir yoldur. Aranan dosyaların ilerleyen zamanlarda bulunabilmesi için vaz geçilmez bir yöntemdir. Bir klasörün içerisine farklı klasörler de oluşturulabilir. Klasör silinince içeriğinde bulunan tüm dosyalarda silinecektir. Bir klasör içerisinde aynı isimde iki dosya bulunamaz. Ancak dosya uzantıları farklı ise isimlerinin farklı olması sorun teşkil etmez.

VİRÜSLER Bilgisayar ortamına kullanıcının bilgisi/onayı dışında aktarılmış (çoğu zaman onaylayan kullanıcıdır) mevcut kullanıcı dosyalarını, bilgisayardaki yazılım ve/veya işletim sisteminin bütünlüğünü, erişilebilirliğini, gizliliğini tehdit eden yetkisiz kod parçaları ve küçük yazılımlar genel olarak virüs olarak adlandırılırlar. Bilgisayar virüsleri, bir bilgisayardan bir diğerine yayılmak ve bilgisayarın çalışmasına müdahale etmek amacıyla tasarlanmış küçük yazılım programlarıdır. Bilgisayar virüsleri genelde e-posta mesajlarındaki eklerle veya anlık mesajlaşma mesajlarıyla yayılır. Bu nedenle, e-posta eklerini, mesajın kimden geldiğini bilmeden ve böyle bir ek geleceğini bilmediğiniz durumlarda asla açmamanız önemlidir. Virüsler, komik resimler, kutlama kartları veya ses ve görüntü dosyaları gibi ekler halinde kimliklerini gizleyebilirler.

VİRÜSLER Bilgisayar virüsleri ayrıca internet ’ten yapılan karşıdan yüklemeler yoluyla da yayılır. Yasalara aykırı yazılımlarda veya karşıdan yüklemek isteyebileceğiniz diğer dosyalar veya programlarda gizlenebilirler. Bilgisayar virüslerinden kaçınmaya yardımcı olması için bilgisayarınızı en son güncelleştirmelerle ve virüsten koruma araçlarıyla güncel tutmanız en son tehditler hakkında bilgi sahibi olmanız, bilgisayarınızı yönetici olarak değil standart kullanıcı olarak, çalıştırmanız ve internette sörf yaparken, dosyaları indirirken ve ekleri açarken bazı temel kurallara uygun hareket etmeniz gerekir. Bilgisayarınıza virüs bulaşmışsa, virüsün türü ve bilgisayarınıza bulaşmak için kullandığı yöntem, virüsü temizlemek ve daha fazla bulaşmasını önlemek kadar önemlidir. Bilgisayar virüsleri yayılma yöntemine, yapısına ve amacına göre sınıflandırılırlar.

VİRÜS ÇEŞİTLERİ Malicious software: Kötü amaçlı yazılım veya malware, bilgisayar sistemlerine zarar vermek, bilgi çalmak veya kullanıcıları rahatsız etmek gibi amaçlarla hazırlanmış yazılımlara genel olarak verilen ad. Bu yazılımlara örnek olarak virüsler, solucanlar, truva atları, rootkitler verilebilir. Genellikle yazılım (software) olarak tanımlanmalarına rağmen bazen basit kodlar halinde de olabilirler. Bazen scumware (kirli yazılım) olarak da ifade edilen kötücül yazılımlar, hemen her programlama veya betik (script) dili ile yazılabilmekte ve birçok farklı dosya türü içinde taşınabilmektedirler.

VİRÜS ÇEŞİTLERİ Worms (Solucan): Bilgisayarınızda bulunan ağ bağlantısı sayesinde herhangi bir dosyaya gizlenmek zorunda kalmayan virüs her bilgisayara ağ bağlantısı üzerinden çoğalabilir. Trojen Horses (Truva Atı): Bir program ile bilgisayarınıza yüklenen bu virüs arka planda gizli olarak çalışır ve bilgisayarınızı oldukça zorlar. Macro (Makro): Bilgisayar uygulamaları ve bilgisayar programları ile dosyalara bulaşan makrolara sahip virüslerdir. Logic Bomb (Mantık Bombası): Mantık Bombaları, herhangi bir programın içerisine yerleştirilen virüs programlarıdır. Bazı şartların sağlanması durumunda patlayarak yani çalışmaya başlayarak sisteme zarar verirler. Bombalar, tüm dosyaları ve bilgileri silebilir veya sistemi göçertebilir.

VİRÜS ÇEŞİTLERİ Trap doors (Tuzak Kapanları): Tuzak kapısı ya da arka kapı, bir sistemin yazılımını yapan kişi tarafından, yazılımın içine gizli bir şekilde yerleştirilen bir virüs yazılımıdır. Bu programın çalıştığı bilgisayara virüsü yerleştiren kişinin, uzaktan erişim yöntemiyle sistem koruyucularını aşarak sızması mümkündür. Exploit (Sömürme): İşletim Sistemleri ve bazı programların açıklarını bulup bu açıkları kötüye kullanma yöntemine “exploit” deniliyor. Exploit’ler ile sistem şifreleri görülebilir, sistemler hakkında bilgiler elde edilebilinir. Exploitler sistemin olağan olarak çalışmasına engel olurlar ve sisteme dışardan kod göndererek sistemi normal olarak çalıştığına ikna ederler ve genelde de yetkisiz erişim için kullanılmaktadır.

VİRÜS ÇEŞİTLERİ Spyware (Casus): internette dolaşırken, ziyaret edilen siteleri, bu sitelerin içeriklerini sık kullanılan programları internet üzerinden üreticisine gönderir. İnternette dolaşırken tuzak pencerelere tıklandığında bilgisayara kurulur. Adware (Reklam): Sadece kullanıcı ile ilgili bilgileri kullanmazlar aynı zamanda browser ayarlarını değiştirirler. Eğer anlam veremediğiniz reklamlar karşınıza çıkıyorsa ve browserınızın ana sayfası sizin istemediğiniz bir sayfa olarak ayarlanmışsa adware virüsü bulaşmış demektir. de yetkisiz erişim için kullanılmaktadır.

VİRÜS ÇEŞİTLERİ Keylogger (Tuş-kayıt): Keylogger, uzak bilgisayara kendi kurulumunu gerçekleştirdikten sonra genellikle kendini hiç belli etmeden çalışmaya başlar ve kaydettiği verileri programlandığı zaman aralıklarında hacker ’a iletir. Genellikle tüm klavye hareketlerini ara hafızasına alır ve transfer eder. Keylogger basitçe sizin klavyeden yaptığınız her vuruşu kaydeden ve bu kayıtları kişisel bilgilerinizi çalmak isteyen kişilere gönderen programlardır. Bu yolla sizin e-mail şifreniz, kredi kartı numaranız gibi hayati önem taşıyan bilgileriniz çalınabilir. Screenlogger (Ekran-kayıt): Keylogger ile aynı temel mantığa dayanır. Fare ile ekranda bir noktaya tıklamanız ile beraber aynı anda screen logger, adeta ekranın tamamının ya da küçük bir bölümünün (genellikle fare merkezli olarak küçük bir dörtgenin) o anki resmini çekerek bunları internet ortamında sabit bir adrese iletir.

VİRÜS ÇEŞİTLERİ Rootkit (Kök kullanıcı takımı): Rootkit; çalışan süreçleri, dosyaları veya sistem bilgilerini işletim sisteminden gizlemek suretiyle varlığını gizlice sürdüren bir program veya programlar grubudur. Amacı yayılmak değil, bulunduğu sistemde varlığını gizlemektir. Önceleri çok kullanıcılı sistemlerde sıradan kullanıcıların yönetim programlarına ve sistem bilgilerine erişimini gizlemek için geliştirilmiş ve kullanılmış olmasına rağmen, kötü niyetli kullanımına da rastlamak mümkündür. Güvenilir bir kaynaktan geldiğine inanılan bir programın üst düzey yetki ile (root gibi) çalıştırılması zararlı bir rootkit 'in sisteme kurulmasına sebep olur. Benzer şekilde, çok kullanıcılı bir sistemde kernel vs. açıkları kullanılarak sistemde root yetkisi kazanıp rootkit kurulması en yaygın görülen bulaşma şeklidir. Rootkit'in gerçekte hangi dosyaları değiştirdiği, kernel'a hangi modülü yüklediği, dosya sisteminin neresinde kayıtlı olduğu, hangi ağ servisi üzerinde dinleme yaparak uygun komutla harekete geçeceğini tespit etmek güçtür. Yine de, belli zamanlarda en temel komutların ve muhtemel rootkit bulaşma noktalarının öz değerlerinin saklanarak bunların daha sonra kontrol edilmesi gibi metotlar kullanılabilir.

VİRÜS ÇEŞİTLERİ Backdoor (Arka kapı): Backdoor, bir sisteme dışarıdan sızılabilmesi için o sistemde açık oluşturma işlemidir. Genellikle bazı portları açarak kendi üreticisinin ve/veya başka bir yazılımın sisteme sızmasını sağlayan yazılımlardır. Spam (Yığın mesaj): Spam, e-posta, telefon, faks gibi elektronik ortamlarda çok sayıda alıcıya aynı anda gönderilen gereksiz veya uygunsuz iletiler. En yaygın spam türleri reklamlar ve ilanlardır. Elektronik posta (e-posta), internet'in en eski ve halen en vazgeçilmez iletişim araçlarından birisidir. E-posta, fiziksel, alışıla gelmiş posta alımı ya da gönderiminin elektronik olanıdır ve internet üzerinden gerçekleştirilen, düşük maliyetli ve hızlı iletilen bir yapı olduğundan; güvenlik, kimlik denetimi gibi gereklilikler göz önünde bulundurulmamıştır ve bu yüzden e-posta altyapısı günümüzde internet'in en büyük problemlerine sebep teşkil etmektedir. Yığın ileti sadece e-posta ile sınırlı değildir. Diğer şekillerde de kullanıcının karşısına çıkabilmektedir; ICQ, Jabber, MSN gibi hızlı mesajlaşma servislerinde, Usenet haber gruplarında, Web arama motorlarında Web günlüklerinde (bloglarda), Fakslarda, Cep telefonlarında

VİRÜS ÇEŞİTLERİ Telefon çevirici (Dialer): Çevirmeli telefon bağlantısı yapıldığında, sisteme sızıp sizin izniniz olmadan yurtdışı bağlantılı ücretli telefon araması yaparak, telefon faturanız üzerinden para kazanma yöntemidir. Dialere kapılan kullanıcı beklemediği bir telefon faturası ile karşılaşabilir. Bedava mp 3, bedava program, crack linklerinin tıklanması, burayı tıkla veya tamam düğmeleri ile sitedeki java programı çalıştırılarak sisteminizi tuzağın içine çeker. Her ne kadar kapatmaya çalışsanız da tekrar açılmaya davet eder. Browser Hijacking (Tarayıcı ele geçirme): Browser hijacking, bazı web siteleri tarafından, sayfalarının ziyaret sayısını arttırmak, kendi web sitelerindeki reklamların yüksek görüntülenme rakamlarına ulaşmasını sağlamak amacıyla web tarayıcınıza yerleştirilen, başlangıç sayfalarını ve arama sayfalarını değiştirebilen küçük bir program ya da registry ayarıdır. Eğer internet arama sayfalarınız ya da ana sayfanız sizin istemediğiniz bir şekilde değişiyorsa muhtemelen bilgisayarınızda böyle bir casus program yer edinmiştir.

VİRÜS ÇEŞİTLERİ Blended Threat (Karma Tehdit): Bilgisayar güvenliğinde, virüslerin, solucanların, Truva atlarının ve zararlı kodların birlikteliğiyle başlatılan, yayılan ve sürdürülen saldırı. Karma tehditler birçok yerden saldırır, hızla yayılır, zararı çok olabilir ve sistemin zaaf noktalarının çoğundan yararlanır. Denial of service attacks (Hizmeti engelleme saldırısı): Truva atlarının dayandığı temel düşünce kurbanın bilgisayarındaki internet trafiğini bir web sitesine ulaşmasını veya dosya indirmesini engelleyecek şekilde arttırmaktır. Hizmeti engelleme saldırısı truva atlarının bir başka versiyonu mail-bombası truva atlarıdır ki ana amaçları mümkün olabildiğince çok makineye bulaşmak ve belirli eposta adreslerine aynı anda filtrelenmeleri mümkün olmayan çeşitli nesneler ve içerikler ile saldırmaktır.

VİRÜS ÇEŞİTLERİ MBR virüsü: MBR virüsü bilgisayar hafızasına yerleşir ve kendini bir depolama aygıtının bölümleme tablolarının ya da işletim sistemi yükleme programlarının bulunduğu ilk sektörüne (Master boot record) kopyalar. MBR virüsü normal dosyalar yerine depolama aygıtının belli bir bölümüne bulaşır. En kolay kaldırma yöntemi MBR alanının temizlenmesidir. Boot sektör virüsü: Boot sektör virüsü, hard disklerin boot sektörüne yerleşir. Ayrıca yapısı itibariyle bilgisayar hafızasına da yerleşebilir. Bilgisayar açılır açılmaz boot sektöründeki virüs hafızaya yerleşir. Bu tarz virüsleri temizlemesi oldukça zordur.

VİRÜS ÇEŞİTLERİ Multipartite (çok bölümlü virüs): Boot ve dosya / program virüslerinin melezi olarak tanımlanabilir. Program dosyalarına bulaşır ve program açıldığında boot kayıtlarına yerleşir. Bilgisayarın bir dahaki açılışında hafızaya yerleşir ve oradan diskteki diğer programlara da yayılır. Polymorphic virüs: Her bulaşmada kendini değiştirmektedir. Virüs programları bu virüsü önleyebilmek için tahmin yürütme yoluna dayalı teknolojiler kullanıyorlar. Yani tehlikeli sayılabilecek virüslerdendir.

VİRÜS ÇEŞİTLERİ Tracking Cookie: Cookie yani çerezler internette gezdiğiniz siteler vb. ile ilgili veri barındıran basit metin dosyalarıdır ve bilgisayarınızda çerez (cookies) klasöründe bulunurlar. Pek çok site de ziyaretçileri hakkında bilgi almak için çerezleri kullanırlar. Örneğin bir sitede ankette oy kullandığınız ve her kullanıcının bir oy kullanma hakkı var. Bu web sitesi çerez bilgilerinizi kontrol ederek sizin ikinci defa oy kullanmanıza engel olabilir. Ancak çerezleri kötü niyetli kişiler de kullanabilir. Tracking cookie adı verilen bu çerez türü bulaştığı bilgisayarda internette yapılan tüm işlemlerin, gezilen sayfaların kaydını tutar. Hackerlar bu şekilde kredi kartı ve banka hesap bilgilerine ulaşabilirler.

BİLGİSAYAR VİRÜSLERİNDEN NASIL KORUNABİLİRİM? Öncelikle bilgisayarınızda mutlaka bir adet lisanslı ve sürekli güncellenebilen bir anti-virüs programı kullanın. Sizlere Esed Nod 32, Kaspersky, Mcafee ve Norton Antivirüs programlarından birini önerebiliriz. Bu programlar yeni çıkan virüslere karşı sürekli olarak güncellendiği için, bilgisayarınıza virüs bulaşma riskini en aza indirir.

BİLGİSAYAR VİRÜSLERİNDEN NASIL KORUNABİLİRİM? Güvenilir olmayan sitelerden dosya indirirken dikkatli olun, mümkünse güvenilmeyen sitelerden indirme işlemi yapmayın, dosyada virüs olup olmadığını Anti-virüs programınızla denetleyin.

BİLGİSAYAR VİRÜSLERİNDEN NASIL KORUNABİLİRİM? Crackli diye adlandırılan, ücretli bir programı/yazılımı ücretsiz bir şekilde kullanıcıya sunan dosyaları indirmeyin, bu dosyalara talebin çok olması ve yasadışı olmaları sebebi ile içlerinde virüs olma ihtimali fazladır.

BİLGİSAYAR VİRÜSLERİNDEN NASIL KORUNABİLİRİM? Tanımadığınız kişilerden gelen e-postaları açmayın ve posta içerisindeki hiçbir linke tıklamayın.

BİLGİSAYAR VİRÜSLERİNDEN NASIL KORUNABİLİRİM? Tanımadığınız kişilerden, sohbet programları vb… yerlerden dosya alışverişinde bulunmayın.

BİLGİSAYAR VE SAĞLIK Konu için xxxxxxxxxxx linkini tıklayın BİLGİSAYAR TERİMLERİ (ÖZET LİSTE) Konu için xxxxxxxxxxx linkini tıklayın