YAPILARINA GRE EYLEMLER FLLER sayfa191 192 retmen Ayfer









- Slides: 9

YAPILARINA GÖRE EYLEMLER (FİİLLER) sayfa-191 -192 Öğretmen: Ayfer NECİP 11. 05. 2020 VI. Sınıflar

Yapılarına Göre Eylemler(Fiiller) üçe ayrılı: • 1. Basit eylemler (fiiller) sayfa-191 • 2. Tütemiş eylemler (fiiller) sayfa-191 • 3. Birleşik eylemler (Fiiller) sayfa 192

BASİT EYLEMLER (FİİLLER) • Yapım eki almamış, bir tek kelimeden oluşan, yani kök hâlindeki eylemlerdir (fillerdir). Çoğunlukla tek hecelidir. Çok heceliler de vardır. Eylem (fiil) kökünden sonra bir tire işareti getirilerek ifade edilir. • Gel-mek, yaz-mak, oku-mak, sev-mek, kıvırmak, çevir-mek, kavuş-mak. . .

TÜREMİŞ EYLEMLER • İsim veya eylem (fiil) kökleriyle yansımalardan, yapım ekleriyle türetilmiş eylemlerdir (fiillerdir). Bunlara eylem (fiil) gövdesi (tabanı) denir. • Ben-imse-, açık-la, mor-ar, av-la-, ince-l-, çat -la-, pat-la-, gür-le-, şırıl-da-, hav-la-, me-le-fısıl -da-, kov-ala-, baş-la-t, uç-ur-, yat-ı-ş-, ak-ı-t -, düş-ü-r-, sev-in-. . .

Türemiş fiilller ikiye ayrılır: • a) İsim soyu kelimelerden türetilen eylemler (fiiller) • b) Fiil kök ve gövdelerinden türetilen eylemler (fiiller)

a) İsim Soyu Köklerden Eylem (Fiil) Türeten Eklerin Başlıcaları Şunlardır: • e-i-a(l): az-al-mak, düz-el-mek, kör-el-mek, doğru-l-mak, sivri-l-mek, eğri-l-mek, dar-al-mak. . . • Not: Bu ek, "k" ile biten kelimelere gelince "k" düşer: küçü(k)-l-mek, alça(k)-l-mak, yükse(k)-l-mek. . . • -la/-le: ot-la-mak, yem-le-mek, baş-la-mak, yavru-la-mak, tek-rar-la-mak, bayat-la-mak, tuz-la-mak, zayıf-la-mak, bağış-la-mak. . . • Not: Bu ekle, ünlemlerden üf-le-mek, of-la-mak. . . ; ses taklidi için kullanılan kelimelerden gür-le-mek, şar-lamak, zır-la-mak, hav-la-mak, hor-la-mak. . . biçiminde de fiiller türetilir.

• -laş/-leş: haber-leş-mek, mektup-laş-mak, güzel-leş-mek, iyi-leş-mek, ağır-laş-mak. . • -ar/-er/-r: baş-ar-mak, mor-ar-mak, kara-r-mak, yeş(yaş)-er-mek, gö(gök)er-mek, boz-ar-mak. . • -a/-e: yaş-a-mak, kan-a-mak, uz-a-mak, oyun: oyn-amak. . . • -sa/-se: benim-se-mek, su-sa-mak, garip-se-mek. . . • -da/-de: Ses taklidi için kullanılan kelimelerden: gümbür-de-mek, takır-da-mak, hırıl-da-mak, inil -de-mek, şırıl-da-mak, uğul-da-mak. . . • -kir (-kır/-kur/-kür): Yansımalardan fiil türetir: püs-kürmek, hay-kır-mak, fış-kır-mak, hıç-kır-mak

b) Eylemlerden (Fiilden)Eylem ( Fiil) Türeten Eklerin Başlıcaları: • • -(a)la/-(e)le: eş-ele-mek, kov-ala-mak. . -(i): sür-ü-mek, kaz-ı-mak -(i)l: dik-il-mek, yak-ıl-mak, üz-ül-mak. . . -(i)n: sil-in-mek, kaç-ın-mak, gör-ün-mek. . . -(i)ş: gir-iş-mek, kız-ış-mak, böl-üş-mek. . . -(i)t: eri-t-mek, oyna-t-mak, yürü-t-mek. . . -d(i)r: çiz-dir-mek, yaz-dır-mak, ör-dür-mek, açtır-mak, kes-tir-mek. . .

Basit ve Türemiş Eylemler (Fiiller) • https: //www. youtube. com/watch? v=qb_c. LImy. EI&feature=youtu. be