YANIK DONMA VE SICAK ARPMASINDA LK YARDIM ZMR

YANIK, DONMA VE SICAK ÇARPMASINDA İLK YARDIM İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

ÖĞRENİM HEDEFLERİ • • Yanık tiplerini söyleyebilme Yanıklarda ilk yardım uygulayabilme Donmalarda ilk yardım uygulayabilme Sıcak çarpmasında ilkyardım uygulayabilme İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ AKADEMİ AKAD

Yanık Nedir? • Yanık; ateş, buhar, sıcak su, güneş ışınları, elektrik, kimyasal maddeler ve radyasyon gibi etkenlerle temas neticesinde meydana gelen doku harabiyetidir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Kaç çeşit yanık vardır? • • • 1 -Fiziksel yanıklar Isı ile oluşan yanıklar Elektrik nedeni ile oluşan yanıklar Işın ile oluşan yanıklar Sürtünme ile oluşan yanıklar Donma sonucu oluşan yanıklar İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

2 -Kimyasal yanıklar • Asit ve alkali maddelerle oluşan yanıklar İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Yanığın ciddiyetini belirleyen faktörler nelerdir? • • Derinlik Yaygınlık Bölge Enfeksiyon riski Yaş Önceden var olan hastalıklar Solunum yoluyla etkilenme İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Yanıklar nasıl derecelendirilir? 1. derece yanık: Derinin sadece üst tabakası yanmıştır. Deri bütünlüğü bozulmamıştır. • Deride kızarıklık, ağrı, yanık bölgede ödem vardır. • Yaklaşık 48 saatte iyileşir. Örnek: Güneş yanığı. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

2. derece yanık: Deri bütünlüğü bozulmuştur. Deri kızarıktır ve çok ağrılıdır. • Yanan bölgenin etrafında içi su dolu kesecikler (bül) oluşmuştur (haşlama yanıkları). • Kabarcıklar hiçbir şekilde patlatılmamalıdır. • Derinin kendini yenilemesi ile kendine iyileşir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

3. derece yanık: Derinin tüm tabakaları, kaslar, sinirler ve damarlar etkilenmiştir. • Yanığın ağırlığına göre kahverengi ya da siyah görünümde de olabilir. • Sinirler zarar gördüğü için yanığın olduğu bölgede ağrı yoktur. • Üçüncü derece yanıklar çok ciddi ve tehlikeli yanıklardır. Acil olarak tıbbi yardım gerektirir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Yanıklar ne gibi olumsuz etkilere neden olur? • Organ ve sistemlerde işleyiş bozukluğuna yol açabilirler • Ağrı ve sıvı kaybına bağlı şok gelişebilir • Enfeksiyon riski yüksektir İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Isı ile Oluşan Yanıklarda İlk Yardım işlemleri nelerdir? • Kişi hâlâ yanıyorsa paniğe engel olunur, koşması engellenir. • Yanan kişinin üzeri battaniye ya da bir örtü ile kapatılır ve yuvarlanması sağlanarak alev söndürülür. • Yaşam belirtileri (ABC) değerlendirilir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

• Solunum yolunun etkilenip etkilenmediği kontrol edilir. • Yanmış alandaki deriler kaldırılmadan giysiler çıkarılır. Giysiler yapışmış ise çekiştirmeden yapışan yerler kesilir. • Ödem (şişlik) oluşabileceği düşünülerek yüzük, bilezik, saat gibi eşyalar çıkarılır. • Yanık bölge en az 20 dakika soğuk ve tazyiksiz su altında tutulur. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

• Yanık bölge temiz ve nemli bir bezle örtülür. • Bilinci yerinde olan yaralıya ağızdan sıvı (1 litre su -1 çay kaşığı karbonat -1 çay kaşığı tuz karışımı) verilerek sıvı kaybı önlenir. • Tıbbi yardım istenir(112). • Yanık üzerine ilaç ya da yanık merhemi gibi maddeler sürülmez İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

• İçi su dolu kesecikler (bül) varsa patlatılmaz ve yanık bölgeye çıplak elle dokunulmaz. • Hasta/yaralı battaniye ile örtülür • Yanık bölgeler birlikte bandaj yapılmamalıdır. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Kimyasal Yanıklarda İlk Yardım • Temas edilen kimyasal madde toz hâlinde ise fırça ya da kuru bir bezle uzaklaştırılır. • Giysiler cilde değdirilmeden dikkatlice çıkarılarak kimyasal maddenin deriyle teması kesilir. Giysiler yapışmışsa kesilerek çıkarılır. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

• Bölge tazyiksiz, bol suyla en az 15 - 20 dakika yumuşak bir şekilde yıkanır. • Tıbbi yardım istenir(112). İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Elektrik yanıklarında ilk yardım nasıl olmalıdır? • Soğukkanlı ve sakin davranılmalı. • Yaralıya dokunmadan önce elektrik akımı kesilir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

• Akımı kesme imkânı yoksa yalıtkan bir madde kullanarak yaralının elektrikle teması kesilir. • Yaralının bilinci kontrol edilerek ABC’si değerlendirilir. • Yaralıya kesinlikle su ile müdahale edilmez. • Yaralı hareket ettirilmez. • Yanık bölgesi temiz bir bezle örtülür. • Tıbbi yardım istenir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

SICAK ÇARPMASI • Sıcak çarpması; yüksek derece ısı ve nemli ortamda, vücudun ısı dengesini ayarlayamaması sonucu aşırı terleme yoluyla sıvı ve tuz kaybına bağlı olarak ortaya çıkan durumdur. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Sıcak Çarpmasında Belirtiler • • Baş dönmesi, baş ağrısı Hâlsizlik, yorgunluk, Davranış bozukluğu, sinirlilik Önce bol terlemeyle soğuk, soluk ve nemli deri Terleme olmayacak kadar sıvı kaybı neticesinde sıcak ve kuru deri İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

• • Mide krampları, bulantı, kusma Adale krampları Hızlı nabız Hayal görme ve bilinç kaybı İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Sıcak Çarpmasında İlk Yardım • Hasta serin ve havadar bir yere alınır. • Hastanın üzerindeki giysileri çıkartılır. • Bilinci yerinde ise sırtüstü yatırılarak kol ve bacaklar yükseltilir. • Bulantı ve kusması yoksa bilinci açıksa su ve tuz kaybını gidermek için 1 litre su- 1 çay kaşığı karbonat- 1 çay kaşığı tuz karışımı sıvı içirilir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Sıcak çarpmalarında risk grupları var mıdır? Kalp hastaları Tansiyon hastaları Diyabet hastaları Kanser hastaları Normal kilosunun çok altında ve çok üzerinde olanlar • Psikolojik ya da psikiyatrik rahatsızlığı olanlar • • • İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

• • • Böbrek hastaları 5 yaş altı, 65 yaş üzeri kişiler Hamileler Sürekli ve bilinçsiz diyet uygulayanlar Yeterli miktarda su içmeyenler İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Sıcak çarpmasından korunmak için alınması gereken önlemler nelerdir? • Sıcak çarpmasından korunmak için mevsim şartlarına uygun, terletmeyen, açık renkli ve hafif giysiler giyilmelidir. • Yaz mevsiminde güneş ışınlarının dik geldiği saatlerde güneş altında kalınmamalıdır. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

• Özellikle şapka, güneş gözlüğü ve şemsiye gibi güneş ışığından koruyacak aksesuarlar kullanılmalıdır. • Bol miktarda sıvı tüketilmeli ve yeterli miktarda gıda alınmalıdır. • Kapalı mekânların düzenli aralıklarla havalandırılmasına özen gösterilmelidir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

DONMALARDA İLK YARDIM Donma; aşırı soğuk nedeni ile soğuğa maruz kalan bölgeye yeterince kan gitmemesi ve dokularda kanın pıhtılaşması ile dokuda hasar oluşur. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Donuklarda derecelendirme Birinci derece donuklar: Donmanın en hafif şeklidir. Erken müdahale edilirse hızla iyileşir. • Deride soğukluk, solukluk hissi • Uyuşukluk ve halsizlik • Kızarıklık ve iğnelenme hissi oluşur. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

İkinci derece donuklar: Soğuğun sürekli olması ile belirtiler belirginleşir. • Zarar gören bölgede gerginlik hissi olur. • Ödem, şişlik, ağrı ve içi su dolu kabarcıklar (bül) meydana gelir. • Su toplanması iyileşirken siyah kabuklara dönüşür. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Üçüncü derece donuklar: Dokuların geriye dönülmez biçimde hasara uğramasıdır. • Canlı ve sağlıklı deriden kesin hatları ile ayrılan siyah bir bölge oluşur. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Donmalarda İlk Yardım Uygulamaları Nelerdir? • Yaralı, ılık bir ortama alınarak soğukla teması kesilir. • Sakinleştirilir, istirahata alınır ve hareket ettirilmez. • Islak giysiler çıkarılarak kuru giysiler giydirilir. • Bilinç yerinde ise sıcak içecekler verilir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

• Su toplamış yerler patlatılmaz, bu bölgelerin üstü temiz bir bezle örtülür • Donuk bölge ovulmaz, kendine ısınması sağlanır • El ve ayak doğal pozisyonda tutulur • Isınma işleminden sonra hala hissizlik varsa bandaj uygulanır • El ve ayaklar yukarı kaldırılır • Tıbbi yardım istenir. İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ