Wymiar kary nadzwyczajne zagodzenie i obostrzenie kary wybr

Wymiar kary, nadzwyczajne złagodzenie i obostrzenie kary – wybór orzecznictwa Mgr Karolina Piech Katedra Prawa Karnego Materialnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski

§ 1. Sąd wymierza karę według swojego uznania, granicach w przewidzianych przez ustawę, bacząc, by jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. § 2. Wymierzająckarę, sąduwzględniawszczególnościmotywacjęi sposób zachowania się sprawcy, zwłaszcza w razie popełnienia przestępstwa na szkodę osoby nieporadnej ze względu na wiek lub stan zdrowia, popełnienie przestępstwa wspólnie z nieletnim, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu, a zwłaszcza staranie o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie w innej formie społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a także zachowanie się pokrzywdzonego. § 3. Wymierzając karę sąd bierze także pod uwagę pozytywne wyniki przeprowadzonej mediacji pomiędzy pokrzywdzonym a sprawcą albo ugodę pomiędzy nimi osiągniętą w postępowaniu przed sądem lub prokuratorem. Art. 53 Kodeksu karnego

„Ustawa traktuje jako podstawę odwoławczą tylko taką niewspółmierność kary, która ma charakter rażący, a która zachodzić może tylko wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można byłoby przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd I instancji, a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych w art. 53 k. k. Na gruncie art. 438 pkt 4 k. p. k. nie chodzi bowiem o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczasową nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa - "rażąco niewspółmierną", to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować”. Wyrok SA w Gdańsku z 10. 04. 2018. Sygn. akt II AKa 68/18

„Kara oprócz dolegliwości powinna także spełniać cele zapobiegawcze i wychowawcze. Ma za zadanie zapobiegać powrotowi sprawcy do przestępstwa oraz kształtować właściwe postawy w społeczeństwie. Oczywistym przy tym jest, iż wychowanie sprawcy nie jest tożsame z pobłażaniem jemu i koniecznością wymierzenia kary łagodnej, gdyż w określonych sytuacjach to właśnie kara izolacyjna odpowiednio wymierzona spełnia nie tylko rolę odwetu za popełnione przestępstwo, ale jest też czynnikiem wychowawczym, pozwalającym na uzmysłowienie sprawcy nie tylko faktu nieopłacalności łamania prawa, ale i związanych z tym konsekwencji”. Wyrok SA we Wrocławiu z 10. 04. 2018. Sygn. akt II AKa 59/18

„Dyrektywa prewencji indywidualnej oznacza, że sankcja (jej rodzaj i wysokość) powinna być tak dobrana, aby zapobiec popełnianiu w przyszłości przestępstw przez oskarżonego, co może zostać osiągnięte poprzez odstraszanie sprawcy od popełniania przestępstw albo jego wychowanie (resocjalizację). Efekt "odstraszający" kary ma zmaterializować się w umyśle sprawcy, ma wytworzyć przeświadczenie o nieopłacalności popełniania przestępstw w przyszłości, przekonanie o tym, że każde przestępstwo jest karane odpowiednio surowo, a ponowne popełnianie podobnych czynów nieuchronnie prowadzi do istotnego podwyższenia wymiaru kary ponad próg dolnego zagrożenia. Wtedy rodzi się uzasadnione prawdopodobieństwo, że sprawca skazany na karę relatywnie surową powstrzyma się przed ponownym rozmyślnym popełnieniem czynu zabronionego. Idea wychowania (resocjalizacji) przez karę zakłada z kolei takie dostosowanie wysokości i rodzaju kary kryminalnej do indywidualnych potrzeb sprawcy, aby przez sankcję został on "wychowany", tj. zrozumiał naganność swojego zachowania i w przyszłości przestrzegał porządku prawnego. W zakresie prewencji ogólnej, rozumianej pozytywnie chodzi o kształtowanie właściwych ocen i postaw w społeczeństwie, a w szczególności utwierdzenie ogółu w przekonaniu, że sprawcy przestępstw ponoszą odpowiedzialność za swoje czyny, a wymierzona im kara jest zawsze adekwatna do stopnia zawinienia, stopnia społecznej szkodliwości ich czynu. Tylko taka sprawiedliwa kara może bowiem wywierać pozytywny i kształtujący wpływ na zachowania społeczne, budząc jednocześnie ogólną aprobatę dla obowiązującego systemu prawnego”. Wyrok SA we Wrocławiu z 14. 02. 2018. Sygn. akt II AKa 11/18

„Z woli ustawodawcy w przypadku sprawców młodocianych dyrektywa wychowawczego oddziaływania kary uzyskała priorytet w stosunku do innych dyrektyw sądowego wymiaru kary określonych w art. 53 k. k. Wynika to z jednoznacznego brzmienia art. 54 § 1 k. k. , którego sąd nie może pominąć, bez względu na preferowane przez siebie wartości aksjologiczne i racjonalizację karania. Oznacza to, że brak jest w Kodeksie karnym podstaw dla twierdzenia, w myśl którego wymierzając karę wobec sprawców młodocianych można zrezygnować z przestrzegania dyrektywy wychowawczego oddziaływania kary, po to by orzec karę, która swoją dolegliwością odpowiadałby stopniowi społecznej szkodliwości czynu. Priorytet względów wychowawczych w przypadku sprawców młodocianych, określony w art. 54 § 1 k. k. jest regułą kolizyjną, stworzoną właśnie dla przypadków, gdy odwołanie się do poszczególnych dyrektyw racjonalizujących rozstrzygnięcie o sankcji karnej wymiaru kary daje różne rezultaty w zakresie wymiaru kary”. Wyrok SN z 13. 12. 2017. Sygn. akt IV KK 136/17

„Prawomocne skazanie oskarżonego za tożsamy czyn popełniony w późniejszym czasie może podlegać ocenie w zakresie właściwości i warunków osobistych oskarżonego, jego zachowania po popełnieniu osądzanego wlaśnie przestępstwa, czy też celowości zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, jednak jej wymiar musi być adekwatny do stopnia winy oskarżonego i stopnia społecznej szkodliwości czynu podlegającego aktualnemu osądowi”. Wyrok SA w Warszawie z 30. 10. 2017. Sygn. akt II AKa 266/17

„Obowiązujące w Kodeksie karnym dyrektywy sądowego wymiaru kary nie preferują żadnej z nich: stopnia winy, społecznej szkodliwości czynu, prewencji generalnej i indywidualnej. Obowiązkiem sądu jest orzeczenie wymiaru kary w taki sposób, by uzyskać efekt tzw. trafnej reakcji karnej, uwzględniając wszystkie z wyżej wymienionych dyrektyw sądowego wymiaru kary”. Postanowienie SN z 20. 10. 2017. Sygn. akt III KK 381/17

„Przepis art. 31 § 2 k. k. nie zawiera reguł dotyczących wymiaru kary wobec sprawców o znacznie ograniczonej poczytalności, a jedynie przyznaje uprawnienie do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, co wymaga uwzględnienia nie tylko stopnia zawinienia, ale również pozostałych okoliczności, których mowa w art. 53 § 1 k. k. ”. Wyrok SA we Wrocławiu z 18. 10. 2017. Sygn. akt II AKa 274/17

§ 1. Wymierzając karę nieletniemu albo młodocianemu, sąd kieruje się przede wszystkim tym, aby sprawcę wychować. § 2. Wobec sprawcy, który w czasie popełnienia przestępstwa nie ukończył 18 lat, nie orzeka się kary dożywotniego pozbawienia wolności. Art. 54 Kodeksu karnego

„Zgodnie z art. 54 § 1 k. k. wymierzając karę młodocianemu sąd ma obowiązek kierowania się przede wszystkim tym, aby sprawcę przestępstwa wychować. Użyty w wymienionym przepisie zwrot "przede wszystkim" wskazuje na sposób oceny wzajemnych relacji pomiędzy przepisami art. 54 k. k. i art. 53 k. k. oraz nakazuje traktować dyrektywę indywidualno - prewencyjną za pierwszoplanową w odniesieniu do młodocianych, a cel wychowania sprawcy zaliczonego do tej kategorii za priorytetowy. Istotnymi przesłankami przy ustalaniu kary młodocianemu sprawcy powinien być stopień jego zdemoralizowania, tryb życia przed popełnieniem przestępstwa, zachowanie się po jego popełnieniu, motywy i sposób działania. W realiach konkretnej sprawy, czynniki te mogą górować nad innymi w tak znacznym stopniu, że pomimo pierwszeństwa celu wychowawczego, zasadne będzie wymierzenie młodocianemu sprawcy kary w górnych granicach ustawowego zagrożenia”. Wyrok SA we Wrocławiu z 29. 12. 2017. Sygn. akt II AKa 388/17

„Z woli ustawodawcy w przypadku sprawców młodocianych dyrektywa wychowawczego oddziaływania kary uzyskała priorytet w stosunku do innych dyrektyw sądowego wymiaru kary określonych w art. 53 k. k. Wynika to z jednoznacznego brzmienia art. 54 § 1 k. k. , którego sąd nie może pominąć, bez względu na preferowane przez siebie wartości aksjologiczne i racjonalizację karania. Oznacza to, że brak jest w Kodeksie karnym podstaw dla twierdzenia, w myśl którego wymierzając karę wobec sprawców młodocianych można zrezygnować z przestrzegania dyrektywy wychowawczego oddziaływania kary, po to by orzec karę, która swoją dolegliwością odpowiadałby stopniowi społecznej szkodliwości czynu. Priorytet względów wychowawczych w przypadku sprawców młodocianych, określony w art. 54 § 1 k. k. jest regułą kolizyjną, stworzoną właśnie dla przypadków, gdy odwołanie się do poszczególnych dyrektyw racjonalizujących rozstrzygnięcie o sankcji karnej wymiaru kary daje różne rezultaty w zakresie wymiaru kary”. Wyrok SN z 13. 12. 2017. Sygn. akt IV KK 136/17

„Artykuł 54 § 1 k. k. nie eliminuje zasad wymiaru kary określonych w art. 53 k. k. , a jedynie na pierwszym miejscu spośród wymienionych w tym przepisie dyrektyw stawia względy wychowawcze. Zatem "młodocianość" i "względy wychowawcze", nie mają samodzielnego bytu jako podstawa szczególnego kształtowania wymiaru kary (złagodzenia kary), a stanowią jedynie punkt wyjściowy i muszą być zestawione z pozostałymi okolicznościami podmiotowymi i przedmiotowymi mającymi znaczenie dla wymiaru kary. Przy czym istotnymi przesłankami przy ustaleniu kary młodocianemu sprawcy winien być stopień jego zdemoralizowania, tryb życia przed popełnieniem przestępstwa, zachowanie po, motywy i sposób działania. Czynniki te mogą przeważyć tak dalece, że zasadne będzie wymierzenie nawet bardzo młodemu wiekiem sprawcy kary w górnych granicach ustawowego zagrożenia”. Wyrok SA we Wrocławiu z 27. 09. 2017. Sygn. akt II AKa 251/17

„Dyrektywa zawarta w art. 54 § 1 k. k. nie oznacza, iż cel wychowawczy wobec młodocianego sprawcy przestępstwa osiągalny jest wyłącznie poprzez orzeczenie kary wolnościowej”. Wyrok SA we Wrocławiu z 12. 09. 2017. Sygn. akt II AKa 230/17

„Artykuł 54 § 1 k. k. zobowiązuje sąd do miarkowania kary tak, by przede wszystkim spełniła ona swe cele wychowawcze wobec oskarżonego. Zbyt surowe bowiem karanie sprawców młodocianych, zamiast ich wychowywania może przynieść przeciwny skutek w postaci pogłębienia demoralizacji. Jednakże sam młody wiek oskarżonego nie może uzasadniać łagodnego wymiaru kary, lecz znaczenie w tym zakresie winny mieć również stopień społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu przestępstwa oraz jego stopień winy”. Wyrok SA we Wrocławiu z 11. 03. 2016. Sygn. akt II AKa 18/16

„W przypadku młodych sprawców czynów zabronionych nie chodzi o to, by wymierzać kary bezmiernie łagodne czy symboliczne, jedynie o to, by wymiar kary uwzględniał przede wszystkim jako swój cel powstrzymanie procesów demoralizacji i próbę wdrożenia sprawcy do życia w społeczeństwie. Wprawdzie karanie stosunkowo młodych sprawców wskazuje na preferencję postulatów prewencji specjalnej, nie eliminuje to jednak wymagania wymierzenia takiej kary, która odpowiadałaby stopniowi winy sprawcy i stopniowi społecznej szkodliwości czynów mu przypisanych i zdolna byłaby osiągnąć cele w zakresie prewencji indywidualnej, jak i generalnej, rozumianej, jako kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa. Wzgląd zaś na wychowawczą rolę kary nie oznacza bynajmniej łagodnego traktowania takich sprawców, może niekiedy wskazywać na potrzebę dłuższego procesu ich resocjalizacji (w tym orzekanie kar bez stosowania warunkowego zawieszenia ich wykonania), a tym samym orzeczenia surowszej kary pozbawienia wolności dla umożliwienia realizacji tego celu”. Wyrok SA w Gdańsku z 14. 05. 2014. Sygn. akt II AKa 112/14

Okoliczności wpływające na wymiar kary uwzględnia się tylko co do osoby, której dotyczą. Art. 55 Kodeksu karnego

Jakkolwiek ustawowy wymiar kary dla pomocników nie różni się od wymiaru kary dla sprawców, to "nie oznacza to jednak, że sąd nie powinien różnicować wymiaru kary w zależności od stopnia przyczynienia się do dokonania przestępstwa. Indywidualizacja kary w wypadkach przestępstw popełnionych przez większą liczbę osób ma istotne znaczenie z punktu widzenia tzw. wewnętrznej sprawiedliwości orzeczenia i powinna być oparta na zasadach określonych nie tylko w art. 50 k. k. (art. 53 k. k. z 1997 r. ), ale również między innymi w art. 53 k. k. (art. 55 k. k. z 1997 r. ). Wyrok SA w Katowicach z 6. 05. 2009. Sygn. akt II AKa 394/08

Przepisy art. 53, art. 54 § 1 oraz art. 55 stosuje się odpowiednio do orzekania innych środków przewidzianych w tym kodeksie, z wyjątkiem obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Art. 56 Kodeksu karnego

„Od 1 lipca 2015 r. obowiązek naprawienia szkody z art. 46 k. k. stracił penalny charakter, stał się środkiem kompensacyjnym o charakterze cywilnoprawnym, do którego znajduje zastosowanie art. 441 k. c. przewidujący solidarną odpowiedzialność osób z tytułu czynu niedozwolonego, zarazem zaś nowy kształt regulacji art. 56 k. k. wyłączył możliwość odpowiedniego stosowania zasad i dyrektyw wymiaru kary z art. 53 -55 k. k. do ww. obowiązku naprawy szkody, co w zasadzie uniemożliwia na nowych zasadach, w sytuacji niekwestionowania przez stronę swego sprawstwa i ustalonej wysokości szkody, podważania słuszności orzeczenia wobec niej owego obowiązku”. Wyrok SA w Warszawie z 5. 12. 2016. Sygn. akt II AKa 392/16

§ 1. Jeżeli zachodzi kilka niezależnych od siebie podstaw do nadzwyczajnego złagodzenia albo obostrzenia kary, sąd może tylko jeden raz karę nadzwyczajnie złagodzić albo obostrzyć, biorąc pod uwagę łącznie zbiegające się podstawy łagodzenia albo obostrzenia. § 2. Jeżeli zbiegają się podstawy nadzwyczajnego złagodzenia i obostrzenia, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie albo obostrzenie kary. Art. 57 Kodeksu karnego

„W sytuacji gdy sprawca popełnił przestępstwa w warunkach ciągu przestępstw (art. 91 § 1 k. k. ), przy czym co do niektórych z tych przestępstw zachodziły przesłanki przewidziane w art. 60 § 3 k. k. , sąd, orzekając jedną karę na podstawie przepisu, którego znamiona każde z tych przestępstw wyczerpuje, może - na podstawie art. 57 § 2 k. k. - albo zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, albo wymierzyć karę z nadzwyczajnym jej obostrzeniem, albo orzec karę w granicach "zwyczajnego" ustawowego zagrożenia, a przy podejmowaniu decyzji, którą z tych możliwości wybrać i w jakiej wysokości orzec karę, powinien kierować się dyrektywami wymiaru kary określonymi w art. 53 k. k. ”. Wyrok SA we Wrocławiu z 24. 05. 2016. Sygn. akt II AKa 72/16

„Możliwości zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary nie wyłącza fakt działania w warunkach określonych w art. 65 § 1 k. k. , jakkolwiek przepis ten przewiduje obligatoryjne obostrzenie kary. W przypadku bowiem zbiegu podstaw do nadzwyczajnego złagodzenia i obostrzenia kary, do sądu należy decyzja, którą z tych instytucji zastosować”. Wyrok SA w Lublinie z 27. 06. 2012. Sygn. akt II AKa 142/12

„W wypadku zbiegu obligatoryjnej podstawy nadzwyczajnego złagodzenia kary z fakultatywną podstawą nadzwyczajnego obostrzenia represji karnej dopuszczalny jest zawsze wybór dowolnej dyrektywy (art. 57 § 2 k. k. )”. Postanowienie SN z 8. 01. 2016. Sygn. akt II KK 153/09

§ 1. Jeżeli ustawa przewiduje możliwość wyboru rodzaju kary, a przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat, sąd orzeka karę pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy inna kara lub środek karny nie może spełnić celów kary. § 2 a. Kary ograniczenia wolności w postaci obowiązku, o którym mowa w art. 34 § 1 a pkt 1, nie orzeka się, jeżeli stan zdrowia oskarżonego lub jego właściwości i warunki osobiste uzasadniają przekonanie, że oskarżony nie wykona tego obowiązku. Art. 58 Kodeksu karnego

„W art. 58 § 1 k. k. została wyrażona przez ustawodawcę zasada preferencji kar nieizolacyjnych we wszystkich tych wypadkach, w których sąd ma możliwość wyboru rodzaju kary. Dotyczy to przede wszystkim tych wypadków gdzie za przestępstwo przewidziano sankcje alternatywne, ale też zasada ta rozciąga się na te występki - jak w rozpatrywanej sprawie - zagrożone wyłącznie karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat. Tak więc patrząc z punktu widzenia formalnego Sąd I instancji władny był orzec wobec oskarżonego karę rodzajowo łagodniejszą - tj. karę grzywny - od tej przewidzianej za przypisane mu przestępstwo z art. 244 k. k. Rację ma jednak apelujący, iż w realiach sprawy sięgnięcie przez sąd do kary rodzajowo łagodniejszej niż przewidzianej w sankcji za przypisane oskarżonemu przestępstwo razi łagodnym jego potraktowaniem i czyni tak orzeczoną karę jako nie spełniającą wszystkich dyrektyw kary z art. 53 § 1 k. k. , a w szczególności w zakresie prewencji indywidulanej i generalnej”. Wyrok SO w Kielcach z 22. 11. 2013. Sygn. akt IX Ka 1460/13

„Stosowanie kary dożywotniego pozbawienia wolności należy oprzeć na zasadzie odpowiedniej do zasady ultima ratio bezwzględnej kary pozbawienia wolności z art. 58 § 1 k. k. co oznacza, że karę tę należy traktować jako ostateczność i wymierzać wyłącznie w sytuacji, w której żadna z innych przewidzianych alternatywnie za dane przestępstwo kar - nie będzie w stanie spełniać celów kary”. Wyrok SA w Krakowie z 14. 01. 2016. Sygn. akt II AKa 280/15

Jeżeli przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat albo karą łagodniejszego rodzaju i społeczna szkodliwość czynu nie jest znaczna, sąd może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli orzeka jednocześnie środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny, a cele kary zostaną w ten sposób spełnione. Art. 59 Kodeksu karnego

„Zastosowany środek karny musi być na tyle skuteczny, aby w pełni zrealizować cele stawiane zwykle przed karą, wśród których najważniejsze to zadania związane z prewencją, zarówno w jej ujęciu ogólnym (wobec ogółu społeczeństwa), jak i szczególnym (ukierunkowanym na osobę sprawcy). Inaczej mówiąc, zastosowane środki reakcji karnej muszą z jednej strony przemawiać do wyobraźni społecznej, z drugiej zaś sprawić (poprzez swą dolegliwość), że sprawca nie wróci więcej na drogę przestępstwa”. Wyrok SA w Gdańsku z 7. 11. 2017. Sygn. akt II AKa 299/17

„W przypadku alternatywnego zagrożenia karami grzywny, ograniczenia wolności i pozbawienia wolności sięgnięcie do kary pozbawienia wolności winno nastąpić wówczas, gdy sąd nabierze przekonania, iż inne rodzaje kar nie są adekwatne do stopnia zawinienia sprawcy. Na przekonanie to nie powinien mieć wpływu sposób realizowania przez oskarżonego jego prawa do obrony”. Wyrok SN z 11. 04. 2000. Sygn. akt WA 9/00

§ 1. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary w wypadkach przewidzianych w ustawie oraz w stosunku do młodocianego, jeżeli przemawiają za tym względy określone w art. 54 § 1. § 2. Sąd może również zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary szczególnie w uzasadnionych wypadkach, kiedy nawet najniższa kara przewidziana za przestępstwo byłaby niewspółmiernie surowa, w szczególności: 1) jeżeli pokrzywdzony pojednał się ze sprawcą, szkoda została naprawiona albo pokrzywdzony i sprawca uzgodnili sposób naprawienia szkody, 2) ze względu na postawę sprawcy, zwłaszcza gdy czynił starania o naprawienie szkody lub o jej zapobieżenie, 3) jeżeli sprawca przestępstwa nieumyślnego lub jego najbliższy poniósł poważny uszczerbek w związku z popełnionym przestępstwem. § 3. Sądstosujenadzwyczajnezłagodzeniekary, anawetmożewarunkowozawiesićjej wykonanie w stosunku do sprawcy współdziałającego z innymi osobami w popełnieniu przestępstwa, jeżeli ujawni on wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz istotne okoliczności jego popełnienia. § 4. Nawniosekprokuratorasądmożezastosowaćnadzwyczajnezłagodzeniekary, a nawet warunkowo zawiesić jej wykonanie w stosunku do sprawcy przestępstwa, który, niezależnie od wyjaśnień złożonych w swojej sprawie, ujawnił przed organem ścigania i przedstawił istotne okoliczności, nieznane dotychczas temu organowi, przestępstwa zagrożonego karą powyżej 5 lat pozbawienia wolności. § 5. W wypadkach określonych w § 3 i 4 sąd, wymierzając karę pozbawienia wolności do lat 5, może warunkowo zawiesić jej wykonanie na okres próby wynoszący do 10 lat, jeżeli uzna, że pomimo niewykonania kary sprawca nie popełni ponownie przestępstwa; przepisu art. 69 § 1 nie stosuje się, a przepisy art. 71 -76 stosuje się odpowiednio. Art. 60 Kodeksu karnego

§ 6. Nadzwyczajnezłagodzeniekarypoleganawymierzeniukaryponiżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia albo kary łagodniejszego rodzaju według następujących zasad: 1) jeżeli czyn stanowi zbrodnię zagrożoną co najmniej karą 25 lat pozbawienia wolności, sąd wymierza karę pozbawienia wolności nie niższą od 8 lat, 2) jeżeli czyn stanowi inną zbrodnię, sąd wymierza karę pozbawienia wolności nie niższą od jednej trzeciej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, 3) jeżeli czyn stanowi występek, przy czym dolną granicą ustawowego zagrożenia jest kara pozbawienia wolności nie niższa od roku, sąd wymierza grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności, 4) jeżeli czyn stanowi występek, przy czym dolną granicą ustawowego zagrożenia jest kara pozbawienia wolności niższa od roku, sąd wymierza grzywnę albo karę ograniczenia wolności. § 7. Jeżeliczynzagrożonyjestwięcejniżjednązkarwymienionychwart. 32 pkt 1 -3, nadzwyczajne złagodzenie kary polega na odstąpieniu od wymierzenia kary i orzeczeniu środka karnego wymienionego w art. 39 pkt 2 -3, 7 i 8, środka kompensacyjnego lub przepadku; przepisu art. 61 § 2 nie stosuje się. § 8. Nadzwyczajnego złagodzenia kary nie stosuje się do czynów zagrożonych karą pozbawienia wolności powyżej 5 lat, do których ma zastosowanie art. 37 a. Art. 60 Kodeksu karnego

„Z treści przepisu art. 60 § 3 k. k. jednoznacznie wynika, że aby móc liczyć na nadzwyczajne złagodzenie kary, sprawca współdziałający z innymi osobami w popełnieniu przestępstwa musi informacje ich dotyczące oraz istotne okoliczności popełnionego czynu ujawnić nie później niż w toku postępowania przygotowawczego, przed wniesieniem aktu oskarżenia. Wynika to z ratio legis tego unormowania, ale przede wszystkim z wyraźnego wskazania ustawowego, że owo ujawnienie ma nastąpić wobec organu powołanego do ścigania przestępstw. Złożenie zatem przez oskarżonego - w trakcie trwającego wobec niego postępowania sądowego pisemnego zawiadomienia o przestępstwie, nie spełnia ustawowych wymogów przewidzianych w art. 60 § 3 k. k. ”. Wyrok SA w Warszawie z 9. 09. 2018. Sygn. akt II AKa 80/18

„Jako, że przepis art. 60 § 3 k. k. przewiduje obligatoryjne nadzwyczajne złagodzenie kary, to jego niezastosowanie, w sytuacjach w tym przepisie przewidzianych, nie byłoby wyłącznie wymierzeniem kary rażąco niewspółmiernej, ale także naruszeniem prawa materialnego”. Wyrok SA w Katowicach z 6. 04. 2018. Sygn. akt II AKa 1/18

„Zastosowanie instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary, określonej w art. 60 § 2 k. k. , wymaga ustalenia, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, powodujący, że nawet najniższa kara wymierzona za dane przestępstwo byłaby niewspółmiernie surowa. Fakt, iż ustawodawca używa określenia "szczególnie uzasadniony", a nie jedynie "uzasadniony" wypadek, świadczy o wyjątkowości tego rodzaju sytuacji”. Wyrok SA w Lublinie z 28. 03. 2018. Sygn. akt II AKa 34/18

„Kwestia "interesowności" w wykonaniu autora pomówienia stanowi tylko jeden z elementów oceny jego wiarygodności, a chęć uzyskania nadzwyczajnego złagodzenia kary w trybie art. 60 k. k. , nie może być traktowana negatywnie. Kwestionowanie wiarygodności zeznań lub wyjaśnień takiej osoby tylko na tej podstawie, że depozycje te pozostają w sprzeczności z wyjaśnieniami oskarżonego lub że nie znalazły one potwierdzenia w innych dowodach, i jednoczesne podnoszenie, że osoba taka ma interes w obciążaniu innych oskarżanych, gdyż stwarza mu to szansę na uniknięcie lub istotne złagodzenie odpowiedzialności karnej, w swej istocie stanowi kwestionowanie obowiązującej regulacji prawnej”. Wyrok SA w Warszawie z 14. 03. 2018. Sygn. akt II AKa 57/18

„W wypadku, gdy zbrodnia zagrożona jest kumulatywnie karą pozbawienia wolności i grzywny, nadzwyczajne złagodzenie kary, które jest instytucją wyjątkową w stosunku do ogólnych zasad wymiaru kary, odnosi się jedynie do kary pozbawienia wolności, nie dotyczy zaś grzywny, która w tej sytuacji winna być wymierzana na zasadach ogólnych”. Wyrok SA w Gdańsku z 9. 11. 2018. Sygn. akt II AKa 421/17

„Instytucja sformułowana w art. 60 § 3 k. k. ze swej istoty ma charakter nadzwyczajny, a zatem wymaga spełnienia w sposób dogłębny i pewny tych przesłanek, które obligują sąd do jej zastosowania. Tylko jednoznaczne zerwanie lojalności między sprawcami określonego przestępstwa i złożenie wyczerpujących, szczerych i pełnych oraz konsekwentnych wyjaśnień zawierających istotne okoliczności przestępstwa bez ukrywania bądź pomniejszania roli własnej, ale także znaczenia któregokolwiek ze sprawców, wypełnia wymogi art. 60 § 3 k. k. i może być premiowane zastosowaniem nadzwyczajnej instytucji nakazującej złagodzenie wymierzanej kary”. Wyrok SA we Wrocławiu z 21. 09. 2017. Sygn. akt II AKa 244/17

„W art. 60 § 3 k. k. przewidziano obligatoryjne nadzwyczajne złagodzenie kary z możliwością warunkowego zawieszenia jej wykonania. Dotyczy to sprawcy współdziałającego z innymi osobami. Warunkiem zastosowania tej instytucji jest ujawnienie przez sprawcę wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacji dotyczących osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz istotnych okoliczności jego popełnienia. Chodzi zatem o zdemaskowanie osób uczestniczących w przestępstwie oraz ustalenie rozmiaru, charakteru przestępstwa, a także roli poszczególnych osób”. Wyrok SA w Warszawie z 29. 03. 2017. Sygn. akt II AKa 336/16

„Najdalej idącą - w sensie łagodności - postać nadzwyczajnego złagodzenia kary, określoną w art. 60 § 7 k. k. , ustawodawca przewidział dla najlżejszych występków, nie zaś dla zbrodni”. Wyrok SA w Szczecinie z 12. 01. 2017. Sygn. akt II AKa 198/16

§ 1. Sąd może odstąpić od wymierzenia kary w wypadkach przewidzianych w ustawie oraz w wypadku określonym w art. 60 § 3, zwłaszcza gdy rola sprawcy w popełnieniu przestępstwa była podrzędna, a przekazane informacje przyczyniły się do zapobieżenia popełnieniu innego przestępstwa. § 2. Odstępując od wymierzenia kary, sąd może również odstąpić od wymierzenia środka karnego, nawiązki na rzecz Skarbu Państwa oraz przepadku, chociażby jego orzeczenie było obowiązkowe. Art. 61 Kodeksu karnego

„Przewidziana w art. 61 § 1 k. k. możliwość odstąpienia od wymierzenia kary jako gratyfikacja dla delatora, o którym mowa w art. 60 § 3 k. k. , zależy od swobodnego uznania sądu opartego na całokształcie okoliczności sprawy. Względy na społeczne korzyści związane z zapobiegnięciem innym przestępstwom nie wykluczają możliwości stosowania odstąpienia od wymierzenia kary nawet wobec sprawcy kierowniczego, choć byłaby to sytuacja wyjątkowa”. Wyrok SA w Łodzi z 27. 06. 2016. Sygn. akt II AKa 24/16

§ 1. Napoczetorzeczonejkaryzaliczasięokresrzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, zaokrąglając w górę do pełnego dnia, przy czym jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności równa się jednemu dniowi kary pozbawienia wolności, dwóm dniom kary ograniczenia wolności lub dwóm dziennym stawkom grzywny. § 2. Zaliczając okres rzeczywistego pozbawienia wolności na poczet orzeczonej grzywny określonej kwotowo, przyjmuje się, że jeden dzień pozbawienia wolności odpowiada kwocie równej dwukrotności stawki dziennej ustalonej zgodnie z art. 33 § 3. Napoczetorzeczonychśrodkówkarnych, októrychmowaw art. 39 pkt 2 -3, zalicza się okres rzeczywistego stosowania odpowiadających im rodzajowo środków zapobiegawczych. § 4. Napoczetorzeczonegośrodkakarnego, októrymmowawart. 39 pkt 3, zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy lub innego odpowiedniego dokumentu. § 5. dzień Za rozumieniu przyjmuje w 2 i 1 okres się §godzin 24 liczony od chwili rzeczywistego pozbawienia wolności. Art. 63 Kodeksu karnego

„Z wynikającej z art. 63 § 1 k. k. dyrektywy zaliczania na poczet orzeczonej kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie nie można wnosić o możliwości uwzględniania tego samego czasu, jako okresu odbywania kar w różnych sprawach jednocześnie”. Wyrok SA w Lublinie z 20. 11. 2017. Sygn. akt II AKa 60/17

„W związku z domaganiem się przez oskarżonego zaliczenia czasu stosowanego środka zapobiegawczego na poczet wybranej przez niego kary należy wyraźnie podkreślić, że instytucja zaliczenia okresu rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie na poczet orzeczonej kary jest konstrukcją normatywną zawartą w art. 63 § 1 k. k. , a jego treść wskazuje na przesłanki oraz zasady dokonywania zaliczeń, nie pozostawiają sądowi jakiejkolwiek swobody decyzyjnej. Tym samym kwestia ta nie może podlegać jakimkolwiek negocjacjom pomiędzy uczestnikami procesowymi”. Postanowienie SA w Katowicach z 12. 04. 2017. Sygn. akt II AKz 240/17

„W przypadku orzeczenia grzywny obok kary pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono, zaliczenie rzeczywistego okresu pozbawienia wolności w sprawie winno nastąpić na poczet efektywnie wykonywanej grzywny”. Wyrok SA w Szczecinie z 27. 10. 2016. Sygn. akt II AKa 127/16

§ 1. Jeżelisprawcaskazanyzaprzestępstwoumyślnenakarę pozbawienia wolności popełnia w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary umyślne przestępstwo podobne do przestępstwa, za które był już skazany, sąd może wymierzyć karę przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. § 2. Jeżeli sprawca uprzednio skazany w warunkach określonych w § 1, który odbył łącznie co najmniej rok kary pozbawienia wolności i w ciągu 5 lat po odbyciu w całości lub części ostatniej kary popełnia ponownie umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, przestępstwo zgwałcenia, rozboju, kradzieży z włamaniem lub inne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia, sąd wymierza karę pozbawienia wolności przewidzianą za przypisane przestępstwo w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a może ją wymierzyć do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. § 3. Przewidzianew§ 1 lub 2 podwyższeniegórnegoustawowego zagrożenia nie dotyczy zbrodni. Art. 64 Kodeksu karnego

„Obostrzenia wynikające z art. 65 § 1 k. k. w zw. z art. 64 § 2 k. k. są konsekwencją zwiększonej społecznej szkodliwości przestępstw popełnionych w ramach zorganizowanej grupy. Działanie w zorganizowanej grupie zapewnia lepsze warunki do popełniania przestępstw, zwiększa skuteczność przestępczego działania, a także ułatwia uniknięcie odpowiedzialności karnej. Zastosowanie tych obostrzeń jest zatem uzasadnione tylko wówczas, gdy w danym przestępstwie uczestniczą członkowie zorganizowanej grupy w liczbie co najmniej trzech. W przeciwnym razie należy raczej mówić o "ekscesie" niektórych członków względem działalności całej grupy. Istotnym elementem pozwalającym na ustalenie, czy dane przestępstwo ma związek z działalnością grupy, może z pewnością być to, czy zyski z danego przestępstwa były dzielone wyłącznie między osoby, które je popełniły, czy również pewna część została przekazana grupie. Nie można uznać, aby przestępstwo służyło grupie przestępczej jako całości lub było funkcjonalnie związane z działalnością grupy, jeżeli wprawdzie jest tożsame z przedmiotem działalności grupy, lecz zostaje popełnione wyłącznie przez jednego lub dwóch członków tej grupy (z ewentualnym udziałem innych osób) i jednocześnie działają oni wyłącznie na swój własny rachunek”. Wyrok SA w Gdańsku z 30. 03. 2017. Sygn. akt II AKa 4/17

„Ze skazaniem w warunkach recydywy wiązać się mogą bowiem poważne konsekwencje prawne, takie jak np. ewentualne przypisanie w przyszłości działania w warunkach recydywy wielokrotnej z art. 64 § 2 k. k. ”. Wyrok SN z 25. 01. 2017. Sygn. akt V KK 355/16,

„W świetle art. 64 § 2 k. k. przyjęcie multirecydywy jest możliwe, gdy sprawca już poprzednio skazany w warunkach recydywy podstawowej (art. 64 § 1 k. k. ) odbył łącznie co najmniej rok kary pozbawienia wolności i w ciągu 5 lat po odbyciu w całości lub części kary sprawca popełnienia ponownie umyślnie przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu, przestępstwo zgwałcenia, rozboju, kradzieży z włamaniem lub inne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia. Katalog przestępstw, które skutkują zastosowanie multirecydywy ma charakter zamknięty, co oznacza, że obejmuje tylko i wyłącznie czyny enumeratywnie wymienione w art. 64 § 2 k. k. Zgodnie z tym wyszczególnieniem zastosowanie recydywy wielokrotnej będzie możliwe w sytuacji, gdy kolejne, co najmniej trzecie popełnione przez sprawcę przestępstwo jest jednym z tych, które zostały wymienione w art. 64 § 2 k. k. , należy do kategorii czynów przeciwko życiu, zdrowiu, przestępstwem zgwałcenia, rozboju, kradzieży z włamaniem lub innym przestępstwem przeciwko mieniu popełnionym z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia”. Wyrok SN z 14. 07. 2016. Sygn. akt III KK 224/16

„Dyspozycja przepisu art. 64 § 1 k. k. , jako podstawę jego zastosowania, przewiduje skazanie sprawcy w ściśle określonych koniunkcyjnie warunkach. Mianowicie powrót do przestępstwa, w warunkach recydywy specjalnej zwykłej, ma miejsce wówczas, gdy sprawca: 1) został skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności, 2) odbył co najmniej 6 miesięcy tej kary, 3) następne przestępstwo umyślne popełnił w ciągu 5 lat po odbyciu tej kary, 4) nowo popełnione umyślne przestępstwo jest podobne do poprzedniego, za które był już skazany”. Wyrok SN z 5. 05. 2016. Sygn. akt II KK 14/16