www valmirnuredini tk Sistemi bankar Dr Jetmir Likaj

www. valmirnuredini. tk Sistemi bankar Dr. Jetmir Likaj

Kuptimi, definicioni, dhe funksioni i bankave �Per te kualifikuar nje institucion financiar si bank mund te na sherbejne keto kritere: 1. Pjesemarrja e saj ne percaktimin e politikes monetare-kreditore. 2. A eshte vermrimtaria kryesore marrja dhenia e kredive. 3. Mundesia e saj qe te zhvilloj qarkullimin e pagesave. www. valmirnuredini. tk

Llojet e bankave 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Banka qendrore ose emituese Bankat depozitare ose komerciale Bankat afariste Bankat investive Bankat e specializuara ose te degeve Bankat universale Bankat hipotekare Banakt regjionale dhe bankat per zhvillim Bankat multinacionale Arka e kursimit www. valmirnuredini. tk

1. Banka qendrore 1. E drejta e emitimit te parase 2. Zbatimi i politikes monetare kreditore 3. Zbaton me kujdes politiken e likuiditetit nderkombetare 4. Kryen pune ne llogari te shtetit www. valmirnuredini. tk

1. Klasifikimi i punëve bankare � Egzistojnë kritere të ndryshme për klasifikimin e punëve bankare, por kriteret më të rëndesishem, janë: a) Sipas bilancin analitik b) Sipas parimit funksional dhe c) Sipas afatit www. valmirnuredini. tk

a) Sipas bilancin analitik � Ndarja e punëve bankare sipas bilancit analiktik – është bërë varësisht nga pozita e nje pune në bilancin e bankës. � Punët bankare pasive � Punët bankare aktive � Punët bankare neutrale (nderjmetësuese) www. valmirnuredini. tk

b) Sipas parimit funksional � Ndarja e punëve bankare sipas parimit funksional – është e kohës më të re dhe I pergjegjet më së miri afatizimit bankar të sotëm, I cili është gjithnjë e më i ndërlikuar. - Punët e koncentrimit dhe të mobilizimit të mjeteve monetare - Punët e kreditimit - Punët ndërmjetësuese – komisionare - Punët vetjake dhe - Punët administrative – kontrolluese dhe administrative - planifikuese www. valmirnuredini. tk

c) Ndarja e punëve bankare sipas afatit � Kjo ndarje rezulton nga ndarja e mjeteve për riprodhim në mjete fikse dhe mjete qarkulluese, përkatësisht në mjete themelore dhe mjete qarkulluese. - Punët bankare me afat të shkurtër - Punët bankare me afat të gjatë www. valmirnuredini. tk

2. Punët bankare pasive � Punët bankare pasive me afat të shkurtër 1) 2) 3) 4) 5) Emisioni i karmonedhave Mobilizimi dhe mbrojtja e mjeteve afatshkurtër – depozitare me të parë Lëshimi I bonave të arkës (mobilizimi afatsh. i mjeteve të lira) Eskontimi i kambialeve vetjake Marrja hua te bankat tjera a) rieskonti ( eskonton kambialet e vet te nje bank tjeter B. Q. ) b) rilombardi ( lënia peng e letrave me vlerë të nje bank ) c) kreditë postare ( kreditë të cilat ja lejojnë bankat njera tjetres) d) kreditë ndërbankare ( permes llogarive rrjedhëse ) www. valmirnuredini. tk

Punët bankare aktive � Punët bankare aktive me afat të gjatë � Në punët bankare aktive me afat të gjatë hyjnë: 1) 2) 3) Kreditë investive Kreditë hipotekare Kreditë e konsorciumit www. valmirnuredini. tk

4. Parimet e afarimzmit bankar � Në praktikën bankare jan ndërtuar parime të caktuara të afarizmit, për të cilat bankat kujdesen në mënyre të vecantë. 1) 2) Parimi i likujditetit Parimi i solventitetit, i sigurimit dhe I efikasitetit të deponimit të mjeteve Parimi i rentabilitetit 3) www. valmirnuredini. tk

1. Parimi i likuiditetit � Likuiditetin e bankës duhet definuar si aftësi të një banke qe në afat te caktuar t’i kryej të gjitha obligimet e skaduara. � Ne lartesine e rezervave te likuiditetit, të cilën bankat e ndajnë të Banka Qendrrore, ndikojnë: 1) 2) 3) Transaksionet monetare të komitenteve Politika e likuiditetit te bankave Politika monetare e Bankës Qendrrore a) likujditeti primar ( paraja e gatshe dhe llog ne bank) b) likujditeti sekondar ( fondet rezerve te bankave, kredite nga banka qendrore dhe mjetet devizore) c) likujditeti tercial ( kredite nga bankat e vendit dhe te huaja) www. valmirnuredini. tk

2. Parimi i solventitetit, i sigurimit dhe I të deponimit të mjeteve efikasitetit � Solventiteti nënkupton aftësine e debitorit qe t’i kryejë obligimet e skaduara në tërësi. � Josolventitetin e shkaktojnë faktor te shumtë: - Jolikuiditeti - Joharmonizimi i strukturës së afatit të plasmaneve e të mjeteve - Afarizmi me humbje - Përdorimi josolid I mjeteve - Joharmonizimi i prodhimit me kërkesat e tregut, etj. www. valmirnuredini. tk

3. Parimi i rentabilitetit � Parimi i rentabilitetit nënkupton realizimin e fitimit sa më të madh në diferencën e kamatës ose rritjes e fitimit me pjesemarrjen direkte në kapitalin e bartësit të aktivitetit ekonomik. � Në afarizmin bankar, parimi i rantabilitetit nuk guxon t’i kundervihet parimit te likuiditetit. � Parimi i likuiditetit kërkon qe banka të disponoj me shume mjete likuide, kurse parimi i rantabilitetit kerkon shkallën sa me te lartë të punesimit te mjeteve bankare. � Nëse parimit te rentabilitetit i jepet primari absulut, atëher patjeter shfaqet vështiresi likuiditeti, si dhe ndërprerja e pagesave. www. valmirnuredini. tk

5. Politika e normës së kamatës � Normat e kamatës paraqet cmimin e shftytezimit të mjeteve monetare e kreditore në tregun financiar. � Në tregun financiar formohen kamatat e tregut, në bazë të raportit në mes të ofertës dhe kërkesës së kredisë. � Ne literaturën financiare bashkëkohore egzistojnë tri teori lidhur me formimin e normave të kamatës në treg: 1) 2) 3) Teroia e preferencës së likuiditetit Teoria e fondeve kreditore Teroria e inflacionit të pritur www. valmirnuredini. tk

1. Teoria e preferencës së likuiditetit � Sipas kesaj teorie, normat e kamates determinohen nga raporti në mes të ofertës dhe kërkesës së resurseve monetare. � Ajo bazohet në teorinë e Kejnsit mbi motivet transaksione, syceltsore dhe spekulative për mbajtjen e parave. - Vëllimi I parave transaksione varet nga niveli I aktivitetit ekonomik - Vëllimi I parasë sycelësore është konstant dhe nuk varet nga aktiviteti ekonomik. - Vëllimi I parasë spekulateive është invers me nivelin e normes së kamates: ne periudhen e kamatave te larta subjektet ekonomike do te reduktojnë rezervat likuide dhe do te rrisin vëllimin e letrave me vlerë që sjellin kamat. www. valmirnuredini. tk

2. Teoria e fondeve kreditore � Sipas kësaj teorie, niveli I kamates caktohet ne bazë të ofertes dhe kërkesës së kredive. � Oferta e fondeve kreditore caktohet me vëllimin e kursimit të shoëerisë, përqindjen e rritjes së masës monetare dhe vëllimin e rezervave monetare. � Formula e thjeshtuar e fondeve kretidore në këte formë: LFs = S + M – RM ku: LFs = fondet kreditore S = kursimi M = masa monetare RM = rezervat monetare www. valmirnuredini. tk

2. Teoria e fondeve kreditore � Oferta e tërësishme e fondeve kreditore përfshin vëllimin e kërkesës së ekonomisë, të shtetit dhe te popullsisë. LFd = B + G + SG + H ku: LFd = kërkesa e fondeve kreditore G = kërkesa e shtetit B = kërkesa e ekonomisë SG = kërkesa e njësive lokale shtetërore H = kërkesa e popullsisë www. valmirnuredini. tk

3. Teoria e inflacionit � Kjo teori bazohet në ndërrimin e normës së kamatës, varësisht nga tendecat inflatore dhe deflatore të ekonomisë. � Ne kushtet e inflacionit, zvogëlohet niveli I fitimit dhe vëllimin I detyrimeve sipas kryegjësë, ndërsa deflacioni ndikon në rritjen e këtij niveli, prandaj, për t’u ruajtur fitimi I pritur dhe vlera reale e kredive, duhet bërë korrigjimin e normës së kamatës. � Në kushtet e ekuilibrit të tregut dhe të cmimieve stabile, do të kishim ekuilibrin e kamatës nominale ( I ) dhe të kamatës reale ( r ), ndërsa në periudhat e ndërrimit të cmimeve, kamata nominale ( i) do te jetë: i=r+p www. valmirnuredini. tk

www. valmirnuredini. tk 3. Teoria e inflacionit � Pas kamatës nominale kemi edhe kamatën reale, e cila paraqet kamatën nominale të korrigjuar me indeksin e cmimeve me pakicë ( perqindjen e inflacionit) � Kamata reale ( ir ) dhe perqindja e inflacionit ( p ) janë në përpjestim të zhdrrejtë. Nëse inflacioni është i ulët, atëherë kamata nominale dhe reale gati vijne e barazohen, prandaj kamata reale është përafërsisht e barabartë me diferencën në mes të kamatës nominale dhe përqindjes së inflacionit: � ir = in – p � Nëse kamata nominale është 10%, ndërsa përqindja e inflacionit 5%, atëherë kamata reale është rreth 5%.