www dentalmovies com Etiopatogeneza oraz diagnostyka chorb miazgi

www. dentalmovies. com Etiopatogeneza oraz diagnostyka chorób miazgi i tkanek kołowierzchołkowych www. dentalmovies. com

Klasyfikacje sympomatologicznohistopatologiczne • • Twórcy: Gofung, Held, Miller, Wilga i inni Ustalenie rozpoznania histopatologicznego na podstawie wnikliwych badań • • www. dentalmovies. com Błędne rozumowanie Wiele pomyłek diagnostycznych Niezgodność między obrazem klinicznym a histopatologicznym Ortodiagnoza (zgodność rozpoznania klinicznego i histopatologicznego) w niewielkim odsetku przypadków

Podział Wilgi • • • www. dentalmovies. com Oparty na przesłankach histopatologicznych Podział: I. Zapalenia ostre (Pulpitis acuta) • • • 1. Zapalenie ostre surowicze częściowe (Pulpitis acuta serosa partialis) 2. Zapalenie ostre surowicze całkowite (Pulpitits acuta serosa totalis) 3. Zapalenie ostre ropne częściowe (Pulpitis acuta purulenta partialis) 4. Zapalenie ostre ropne całkowite (Pulpitis acuta purulenta totalis) II. Zapalenia przewlekłe (Pulpitis chronica) • • • 1. Zapalenie przewlekłe włókniste (Pulpitis chronica fibrosa) 2. Zapalenie przewlekłe ropne (Pulpitis chronica purulenta) 3. Zapalenie przewlekłe ziarninowe (Pulpitis chronica granulosa)

Klasyfikacje symptomatologicznoterapeutyczne • Podział wg Baume i Fiore-Donno • 1. bezobjawowe zapalenia • • • 2, odwracalne zapalenia • • • Słabo zaznaczone objawy kliniczne Leczenie metodą przykrycia lub amputacji przyżyciowej 3. nieodwracalne zapalenia • • • Miazga w pobliżu dna głębokiego ubytku/obnażona Leczenie metodą przykrycia Miazga w stanie zapalnym Leczenie metodą wyłuszczenia 4. miazga martwa • Antyseptyczne leczenie kanałowe www. dentalmovies. com

Podział wg Seltzer i Bender • Grupa A – miazgę można zachować przy życiu: • • Prawidłowa reakcja miazgi na bodźce termiczne i elektryczne Brak bólu w chwili badania i w wywiadzie / krótkotrwały ból Ubytek próchnicowy różnej głębokości Miazga nieobnażona Prawidłowa barwa zęba Brak zmian radiologicznych w okolicy okołowierzchołkowej Grupa B – miazgę należy usunąć: • • Nieprawidłowa reakcja miazgi na bodźce Długotrwałe bóle o znacznym nasileniu Głęboki ubytek próchnicowy Miazga obnażona Dodatnia reakcja tk. okw. na opukiwanie Zmieniona barwa zęba Nieprawidłowy obraz radiologiczny okolicy przyszczytowej www. dentalmovies. com

Współczesne klasyfikacje www. dentalmovies. com • Wg Ingle i Beveridge • • 1. Pulpopatia ostra początkowa bezobjawowa 2. Pulpopatia ostra objawowa • • • 3. Pulpalgia przewlekła objawowa lub bezobjawowa • • Umiarkowana Zawansowana Zapalenia rozrostowe 4. Martwica

Współczesne klasyfikacje • Wg Cohena i Burnsa • • 1. zapalenie odwracalne bezobjawowe 2. zapalenie nieodwracalne • • Bezobjawowe Rozrostowe objawowe 3. martwica www. dentalmovies. com

Współczesne klasyfikacje • Wg Tronstad • • • 1. miazga zdrowa 2. zapalenie bezobjawowe 3. zapalenie objawowe 4. martwica miazgi Wg Barańskiej-Gachowskiej • 1. zapalenie odwracalne bezobjawowe • • 2. zapalenie odwracalne objawowe 3. zapalenie nieodwracalne • • • Z przypadkowym obnażeniem Z próchnicowym obnażeniem Przy komorze zamkniętej Przy komorze otwartej 4. martwica www. dentalmovies. com

Współczesne klasyfikacje • www. dentalmovies. com Wg Arabskiej-Przedpełskiej • 1. Miazga zdrowa, bez objawów zapalnych – powikłane złamanie korony zęba • 2. Pulpopatie odwracalne (początkowe) • 3. Pulpopatie nieodwracalne • Z miazgą żywą • Z miazgą martwą

Współczesne klasyfikacje – wg Arabskiej. Przedpełskiej www. dentalmovies. com

Miazga zdrowa www. dentalmovies. com • (pulpa salutaris) • Badanie podmiotowe: – Ból w czasie urazu – Zimne powietrze – Zmienna temperatura pokarmów i dotyk silny ból • Badanie przedmiotowe: – Odsłonięta miazga – Reakcja żywotności miazgi prawidłowa/spaczona (miazga w szoku) • Leczenie: – Bezpośrednie przykrycie miazgi preparatami odontotropowymi i odbudowa korony zęba

Choroby miazgi odwracalne • (Pulpopathiae reversibiles) • Przyczyny: – Nieleczona próchnica/ubytki niepróchnicowego pochodzenia – Drażniące działanie bodźców bakteryjnych, termicznych, chemicznych i mechanicznych – =>zmiany patologiczne w miazdze • Badanie podmiotowe: – Wrażliwość na zimno – Ból sprowokowany przemija po ustąpieniu bodźca (przyjmowanie pokarmów) www. dentalmovies. com

Choroby miazgi odwracalne www. dentalmovies. com • Badanie przedmiotowe: – Głęboki ubytek próchn. /niepróchn. pochodzenia – Oddzielony od miazgi warstwą twardej/zdemineralizowanej zębiny – Miazga nie obnażona/przypadkowo/próchn. punktowo odsłonięta – Testy silny ból ze str. miazgi – R. na opukiwanie – ujemna – RTG – prawidłowy obraz okolicy przywierzchołkowej

Choroby miazgi odwracalne www. dentalmovies. com • Występują: – W próchnicy zębów – W chorobach twardych tkanek zębów niepróchnicowego pochodzenia – W przypadkowym obnażeniu miazgi (denudatio pulpae accidentalis) – W przypadkowym zranieniu miazgi (vulneratio pulpae accidentalis) – W próchnicowym obnażeniu miazgi (denudatio pulpae cariosa)

Choroby miazgi odwracalne www. dentalmovies. com • Leczenie: – Doszczętne usunięcie zębiny próchnicowej – Biologiczne leczenie miazgi metodą przykrycia pośredniego (bezpośrednie w przypadkowym obnażeniu) – Na dnie zdemineralizowana zębina preparat odontotropowy stałe wypełnienie (leczenie dwuetapowe) – Obnażona miazga (ubytek próchnicowy) – zakażona przyżyciowe wyłuszczenie miazgi

www. dentalmovies. com Pulpopatie nieodwracalne z miazgą martwą • Martwica miazgi – Częściowa – Całkowita • Zgorzel miazgi – Częściowa – Całkowita

Martwica częściowa miazgi www. dentalmovies. com • (necrosis pulpae partialis) • Najczęściej – miazga komorowa • Zęby wielokorzeniowe – jeden kanał (przez kieszonkę patologiczną/ próchnica korzenia)

Martwica całkowita miazgi www. dentalmovies. com • (necrosis pulpae totalis) • Cała miazga koronowa i korzeniowa • Przyczyny: – Nieleczony proces próchnicowy – Uraz mechaniczny – Działania jatrogenne (leki, materiały wypełniające) • Badanie podmiotowe: – Brak dolegliwości (czasem ból przy gorących pokarmach) – Uraz – Zmiana barwy zęba

Martwica całkowita miazgi www. dentalmovies. com • Badanie przedmiotowe: – – – – Uszkodzenie zęba – uraz/rozległe wypełnienie Ciemniejsza barwa zęba, szkliwo bardziej matowe Brak reakcji na chlorek etylu/prąd (dodatnia – martwica częściowa) Ból przy zgłebnikowaniu ostrze dotyka tkanki żywej U osób starszych reakcja na bodźce zmniejsza się/zanikia W zębach pokrytych koronami – terapanacja (badanie żywotności) Rtg – brak zmian w tk. okw.

Zgorzel miazgi • (gangrena pulpae) • Gnilny rozpad • Gram-ujemne beztlenowce: – – Bacteroides Peptostreptococcus Eubacterium Actinomyces www. dentalmovies. com

Zgorzel częściowa miazgi • (gangrena pulpae partialis) • Przyczyny: – Proces zapalny z rozległymi ogniskami martwicy – Rozpad zgorzelinowy • Badanie podmiotowe: – Bóle samoistne/brak dolegliwości – Możliwy ból przy nagryzaniu www. dentalmovies. com

Zgorzel częściowa miazgi www. dentalmovies. com • Badanie przedmiotowe: – Głęboki ubytek – zniszczone sklepienie komory – W komorze płynna zawartość o barwie brunatnej i gnilnym zapachu – Zgłebnikowanie niebolesne – Nakłucie zapalnie zmienionej miazgi - ból – Badanie żywotności – dodatnie/ujemne – RTG – brak zmian w tk. okw.

Zgorzel częściowa miazgi www. dentalmovies. com • Leczenie: – Antyseptyczne leczenie kanałowe – Usunięcie w znieczuleniu bolesnej, zapalnie zmienionej miazgi – Brak możliwości prawidłowego opracowania kanałów: • • Resekcja Hemisekcja Radisekcja Ekstrakcja zęba

Zgorzel całkowita miazgi www. dentalmovies. com • (gangraena pulpae totalis) • Objawy ze strony tk. okw. (bez objawów przy komorze otwartej) • Obejmuje miazgę koronową i korzeniową • Gangraena pulpae – stan miazgi, nie rozpoznanie • Autorzy anglojęzyczni: brak zgorzeli; wszystkie przypadki to martwica • Tronstad: martwica skrzepowa i rozpływna

www. dentalmovies. com Choroby tkanek okołowierzchołkowych a – ubytek próchnicowy b – kieszonka patologiczna c – kanał komorowo-ozębnowy d – kanały boczne f – otwór wierzchołkowy

www. dentalmovies. com Choroby tkanek okołowierzchołkowych

Ostre surowicze zapalenie tkanek okołowierzchołkowych • • (periodontitis acuta serosa) Przyczyna: • • zgryz urazowy Objawy: • • Ból przy nagryzaniu Wywiad: • Niedawna odbudowa zęba bez ustalenia prawidłowego zwarcia www. dentalmovies. com

Ostre surowicze zapalenie tkanek okołowierzchołkowych • Badanie przedmiotowe: • • • Często nowe wypełnienie Prawidłowa reakcja na bodźce termiczne i elektryczne Często na rtg brak zmian Ból zmaga się przy opukiwaniu Leczenie: • • • Dopasowanie zęba w zwarciu Eliminacja przedwczesnego kontaktu Wizyta kontrolna – sprawdzenie ustąpienia objawów, prawidłowej reakcji miazgi www. dentalmovies. com

Ostre surowicze zapalenie tkanek okołowierzchołkowych • www. dentalmovies. com Przyczyna: • • Ostre nieodwracalne zapalenia/martwica miazgi Czynniki mech. , chem. , term. jako urazy jatrogenne Urazy zębów Badanie podmiotowe: • • • Ból samoistny po raz pierwszy – „ból świeży” o ćmiącym charakterze, o niewielkim natężeniu z okresami remisji Uczucie „wysadzania zęba” = „wydłużenia zęba” Pacj. bez trudu wskazuje ząb przyczynowy

Ostre surowicze zapalenie tkanek okołowierzchołkowych • www. dentalmovies. com Badanie przedmiotowe: • • • Najczęściej głęboki ubytek próchnicowy sięgający do miazgi/rozległe wypełnienie Brak reakcji miazgi na bodźce termiczne i elektryczne Czasem zaczerwienienie błony śluzowej na wysokości wierzchołka zęba przyczynowego, nieznaczna bolesność tego miejsca przy dotyku Węzeł chłonny bolesny przy dotyku, miękki, nieprzesuwalny względem podłoża Ból zęba na opukiwanie (najbardziej charakterystyczny objaw) Rozchwianie zęba (najczęściej I stopnia)

Ostre surowicze zapalenie tkanek okołowierzchołkowych • Badanie przedmiotowe: • • 7 -14 dni nie stwierdza się zmian w obrazie rtg Czasem jedynie poszerzenie szpary ozębnej Rtg potrzebne do wykluczenia innego rozpoznania np. przewlekłego zaostrzonego zapalenia tk. okw. Leczenie: • • Martwica antyseptyczne leczenie kanałowe Uraz miazga żywa wyłączenie zęba ze zgryzu kontrola żywotności miazgi www. dentalmovies. com

Ostre ropne zapalenie tkanek okołowierzchołkowych • • • www. dentalmovies. com Periodontitis acuta purulenta Najczęściej – zejście ostrego surowiczego zapalenia Infekcja wysięk ropny ucisk na tk. okw. resorpcja przy udziale mediatorów zapalnych Ropa przez kość pod okostną pod śluzówkę/na powierzchnię skóry Anatomiczne usytuowanie wierzchołka korzenia względem mm. twarzy miejsce przedostawania się wysięku (najczęściej przedsionek jamy ustnej)

Ostre ropne zapalenie tkanek okołowierzchołkowych • www. dentalmovies. com Rzadkie powikłanie: • • Szerzenie ropy poprzez splot skrzydłowy (żylny) zakrzepowe zapalenie żył w zatoce jamistej uszkodzenie przepływu w naczyniach mózgu W zębach żuchwy – najpoważniejsze szerzenie infekcji • • zęby przedtrzonowe/trzonowe od strony językowej pod m. żuchwowo-gnykowym przestrzeń pozagardłowa Podział ostrego zap. tk. okw. : • • • Ropień okołowierzchołkowy Ropień podokostnowy Ropień podśluzówkowy

Ropień okołowierzchołkowy o Abscessus periapicalis o Badanie podmiotowe: • Ból przy dotyku i nagryzaniu • Samoistne bóle o charakterze pulsującym, promieniującym , nasilające się w nocy www. dentalmovies. com

Ropień okołowierzchołkowy o Badanie przedmiotowe: • RTG – poszerzenie szpary ozębnej (resorpcja blaszki kostnej wyrostka zębodołowego i cementu korzenia przez wysięk ropny) • Ubytek drążący do miazgi/ząb po urazie • Tkliwy, bolesny na opukiwanie • Często rozchwiany • Nie reaguje na bodźce termiczne • Zaczerwienie i bolesność przy dotyku okolicy wierzchołka korzenia zęba www. dentalmovies. com

Ropień okołowierzchołkowy o Leczenie: • Antyseptyczne leczenie kanałowe • Trepanacja (przejście poza otwór wierzchołkowy narzędziem jeśli wysięk nie wydostaje się do komory) • Obfity wysięk (na jedną dobę – nie zamknięty ubytek tzw, leczenie otwarte www. dentalmovies. com

Ropień podokostnowy o Abscessus subperiostalis o Badanie podmiotowe: • Ból samoistny o charakterze promieniującym o bardzo dużym nasileniu, bez remisji i intermisji, nasilający się w pozycji leżącej • Ciepło nasila ból, zimno łagodzi • Dotknięcie zęba ból • Objawy ogólne: złe samopoczucie, wzrost temperatury www. dentalmovies. com

Ropień podokostnowy o Badanie przedmiotowe: • Dotyk zęba przyczynowego ból • Bł. śluz. w rzucie wierzchołka korzenia zaczerwieniona, bolesna przy dotyku • Wyczuwalne wygórowanie • Rozchwianie II/III stopnia • Odpowiednie ww. chłonne wyczuwalne, miękkie i bolesne • RTG – poszerzenie szpary ozębnej www. dentalmovies. com

Ropień podokostnowy o Leczenie: • Antyseptyczne leczenie kanałowe • Trepanacja, nacięcie ropnia • Wyłączenie zęba ze zgryzu • Antybiotykoterapia przy nasileniu objawów ogólnych • Trudności w lecz. endo. lecz. zach. -chir. lub ekstrakcja zęba www. dentalmovies. com

Ropień podśluzówkowy o Abscessus submucosus: o Badanie podmiotowe: • Zmniejszenie bólu zęba przyczynowego • Obrzęk o Badanie przedmiotowe • Bł. śluz. w rzucie korzenia zaczerwieniona, bolesna przy dotyku • Na wyrostku zębodołowym wyraźne, miękkie, bolesne, chełbotliwe, wygórowanie www. dentalmovies. com

Ropień podśluzówkowy o Badanie przedmiotowe • Obrzęk (zależy od miejsca): policzki okolica podoczodołowa wargi broda szyja dno jamy ustnej okolica podżuchwowa • Samoistna perforacja bł. śluz. • Objawy bólowe ustępują www. dentalmovies. com

Ropień podśluzówkowy o Leczenie: • Nacięcie ropnia • Natychmiastowa trepanacja • Dalsze leczenie antyseptyczne • Brak możliwości lecz. endo. inna metoda www. dentalmovies. com

www. dentalmovies. com Przewlekłe zapalenia tkanek okołowierzchołkowych

Przewlekłe włókniste zapalenie tkanek okołowierzchołkowych • • Periodontitis periapicalis chronica fibrosa Najłagodniejsza postać przewlekłego zapalenia tk. okw. W zębach: z żywą, chorobowo zmienioną/usuniętą miazgą Przyczyny: silny uraz ozębnej, nieprawidłowe wypełnienia, uzupełnienie protetyczne, leczenie ortodontyczne o Badanie podmiotowe: • brak objawów subiektywnych www. dentalmovies. com

Przewlekłe włókniste zapalenie tkanek okołowierzchołkowych www. dentalmovies. com o Badanie przedmiotowe: • Korona przebarwiona (martwica, zgorzel, wcześniejsze lecz. endo. ) • Brak reakcji na bodźce termiczne i mechaniczne • Wyjątek – zęby z żywą miazgą po silnym lub przewlekłym urazie • Ww. nieznacznie powiększone , niebolesne, przesuwalne względem skóry i podłoża (nie w każdym przypadku) • RTG – nierównomierne poszerzenie ozębnej (dilatatio spatii periodontii) • Resorpcja blaszki zbitej zębodołu z jednoczesnym nawarstwianiem cementu korzeniowego

Przewlekłe włókniste zapalenie tkanek okołowierzchołkowych www. dentalmovies. com o Leczenie: • Zęby z żywą miazgą – usunięcie przyczyny (urazy zgryzowego) • Martwica/zgorzel antyseptyczne lecz. endo. • Zęby przeleczone endo. kontrola RTG • Powiększanie się zmian ponowne leczenie

Przewlekłe ziarninowe zapalenie tkanek okołowierzchołkowych • www. dentalmovies. com Periodontitis periapicalis chronica granulosa o Badanie podmiotowe: • Brak objawów bólowych o Badanie przedmiotowe: • Przebarwieni korony • Głęboki ubytek/rozległe wypełnienie • R. miazgi na bodźce term. , mech. , elektr. – ujemna • Znaczna wielkość ziarniniaka (powierzchowne położenie) wyczuwalne palpacyjnie elastyczne wygórowanie objaw Smrekera (drżenia korzeniowego) dodatni

Przewlekłe ziarninowe zapalenie tkanek okołowierzchołkowych o • • • o • www. dentalmovies. com Badanie radiologiczne: Ognisko przejaśnienia o śr. od kilku do kilkunastu mm; mniej/bardziej odgraniczone od otoczenia Młoda ziarnina – brak wyraźnej granicy Dojrzała ziarnina – ostro odgraniczona od kości torebką łącznotkankową W środku przejaśnienia ubeleczkowanie kostne jest zatarte, pojawia się dopiero na obwodzie ogniska zapalnego i bez wyraźnej granicy przechodzi w prawidłową tk. kostną Często na obwodzie ogniska zapalnego – otoczka osteosklerotyczna Leczenie: Antyseptyczne lecz. endo. , zach. -chir. /chir.

Torbiel okołowierzchołkowa = torbiel korzeniowa www. dentalmovies. com • Cystis periapicali = cystis radicularis o • • Badanie podmiotowe: Brak objawów bólowych Badanie przedmiotowe: Korona zęba przebarwiona Głęboki ubytek /rozległe wypełnienie Brak r. na bodźce term. , elektr. (zgorzel miazgi) Po nakłuciu jamy torbieli od strony kanału obfity jasno bursztynowy wysięk Małe i średnie torbiele brak dodatkowych objawów Duże zniszczenie kości, zniekształcenie powłok zewnętrznych, rozsuwanie korzeni Ww. chłonne powiększone, twarde, niebolesne, przesuwalne względem skóry i podłoża • • •

Torbiel okołowierzchołkowa = torbiel korzeniowa o • • • www. dentalmovies. com Badanie rtg: Kulisty ubytek kostny z obwódką osteosklerotyczną Leczenie: Antyseptyczne leczenie endo. (torbiele kieszonkowe) Resekcja (torbiele prawdziwe) – poza lecz. endo. Bardzo duże torbiele lecz. dwuetapowe – prewencja przed złamaniem kości I etap – odbarczenie jamy torbieli – zabieg fenestracji Po okresie 6 do 12 m-cy lub dłużej zabieg chirurgicznego wyłuszczenia torbieli

Przewlekłe ropne zapalenie tkanek okołowierzchołkowych www. dentalmovies. com • Periodontitis apicalis chronica purulenta o • • • Badanie podmiotowe: Bezobjawowo Czasem na pow. wyr. zębowego wygórowanie z wysiękiem ropnym Nieznaczny ból samoistny w okresie zaostrzenia podczas zamknięcia przetoki

Przewlekłe ropne zapalenie tkanek okołowierzchołkowych o • • • www. dentalmovies. com Badanie przedmiotowe: Korona przebarwiona Rozległe wypełnienie/głęboki ubytek Głuchy odglos opukowy i objaw drżenia korzeniowego (objaw Smrekera) Brak r. na bodźce Czasem zwiększona ruchomość zęba Przetoka (fistula interna/externa/cutanea); czynna/ bierna wysięk ropny/krwisto-ropny Rtg z ćwiekiem gutaperkowym w przetoce Ww. chłonne powiększone, twarde, niebolesne, przesuwalne względem skór y i podłoża Często – resorpcja zewnętrzna

Przewlekłe ropne zapalenie tkanek okołowierzchołkowych o • Leczenie: : Antyseptyczne lecz. endo. , zach. -chir. , /chir. www. dentalmovies. com

Przewlekłe zaostrzone zapalenie tkanek okołowierzchołkowych o o o o o www. dentalmovies. com Periodontitis periapicalis chronica exacerbata Zaostrzenie przewlekłego ziarninowego zapalenia/torbieli powstanie ropnia (ropień nawracający – abscessus recidivus) Tworzy się co pewien czas na nowo – ropień feniksa (Phoenix abcess) Badanie podmiotowe: Ból przy nagryzaniu Bóle samoistne o średnim natężeniu silne bóle, ciągłe Obrzęk Złe samopoczucie Podwyższona temp. ciała Wcześniejsze epizody bólu

Przewlekłe zaostrzone zapalenie tkanek okołowierzchołkowych o Badanie przedmiotowe: o Ból przy dotyku i podczas opukiwania o Ww. chłonne powiększone, bolesne przy dotyku o RTG – stwierdzenie jednej z postaci zap. przewlekłego o Leczenie: o Faza ostra leczona jak zap. ostre o Metody lecz. przewlekłych zap. tk. okw. www. dentalmovies. com

Piśmiennictwo: • Współczesna endodoncja w praktyce pod red. B. Arabskiej. Przedpełskiej i H. Pawlickiej wyd. 1 www. dentalmovies. com