Wat zijn vrijheidsbeperkende maatregelen 1 Vrijheidsbeperkende maatregelen zijn

Wat zijn vrijheidsbeperkende maatregelen? 1

Vrijheidsbeperkende maatregelen zijn … “Alle maatregelen die de vrijheid van cliënten beperken”. Bijvoorbeeld: • Fysieke vrijheidsbeperking (Zweedse band, tafelblad). • Medicatie die het gedrag beïnvloed (psychofarmaca). • Domotica (sensor, uitluistersysteem, camera, deurverklikker). • Individuele afspraken (afspraken over roken, tijdsafspraken). • Groepsafspraken en huisregels (bepaalde kasten op slot, bedtijden). 2

Vrijheidsbeperkende maatregelen moeten met de cliënt(vertegenwoordiger) zijn afgesproken en vastgelegd in het zorgdossier. Bij noodsituatie evalueren na 2 weken anders binnen 3 maanden daarna iedere 6 maanden 3

Negatieve gevolgen (1) Vrijheidsbeperkende maatregelen, zoals Zweedse banden, gaan in tegen de fundamentele rechten van de mens en hebben negatieve gevolgen voor het lichamelijk en geestelijk welbevinden. Mogelijke gevolgen zijn: • Meer onrust (verzet). • Meer kans op decubitus. • Minder beweging > verlies van spiermassa > valrisico neemt hierdoor toe. 4

Negatieve gevolgen (2) • Meer psychofarmaca: meer bijwerkingen. • Letsel. Doden door ‘ophanging’ in de Zweedse band door onjuist gebruik. • Psychische klachten als angst en depressie. • Lichamelijke passiviteit leidt tot achteruitgang van het denkvermogen, het slaap-waakritme en stemming van cliënten. 5

In het wetsvoorstel Zorg en Dwang staan kwaliteitscriteria voor gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen: • De situatie is geanalyseerd. • De maatregel/het alternatief is vastgesteld na overleg met cliënt/omgeving/specifieke deskundigen. • Er is aantoonbaar gezocht naar alternatieven. • Er zijn acties ondernomen om herhaling te voorkomen; de maatregel/het alternatief wordt geëvalueerd. • Er is een rapportage en verantwoording vastgelegd in het zorg- en ondersteuningsplan 6

Valrisico Vrijheidsbeperkende maatregelen niet toepassen bij valrisico, omdat: • Vastbinden van cliënten verhoogt het valrisico! • Verminderen van heupgordels leidt niet tot meer valpartijen met ernstig letsel. • Risico op ernstig letsel wordt overschat. • Er zijn menselijker maatregelen om vallen te voorkomen (bijv. gevaarlijke situaties in kaart brengen en deze aanpassen). 7