WarmiskoMazurski Orodek Doskonalenia Nauczycieli w Olsztynie Filia w

Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Olsztynie Filia w Olecku 19 -400 Olecko, ul. Kopernika 6 tel. (87) 777 05 05 Planowanie procesów edukacyjnych Prowadzący: Zuzanna Hołubowicz www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Zuzanna Hołubowicz holubowicz@wmodn. olsztyn. pl www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Chwila refleksji Kiedy robisz coś ciągle tak samo, a chcesz osiągać lepsze rezultaty to znaczy, że myślisz magicznie. Kiedy w wyniku ciągle takich samych zachowań oczekujesz pojawienia się efektów, to znaczy, że wpadasz w pułapkę „działań pozorowanych” Małgorzata Taraszkiewicz

„Kiedy wędkarz idzie na ryby to bierze taką przynętę, która smakuje rybie – a nie wędkarzowi”. Kamiński

Procesy edukacyjne to planowanie pracy dydaktycznej, wychowawczej, opiekuńczej. To plany pracy nauczycieli realizujących zadania statutowe: nauczycieli poszczególnych przedmiotów (plany dydaktyczne), wychowawców klasowych, pedagoga… www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Często zadawane przez nauczycieli pytania Po co mamy to robić? Komu to znów potrzebne? I co z tego wynika? Dlaczego ktoś znowu coś wymyślił, a my musimy to robić? Kogo możemy prosić o pomoc? Gdzie są jakieś konkretne informacje na ten temat? Gdzie znajdziemy gotowe rozwiązania? www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Wymagania edukacyjne to oczekiwane przez nauczyciela osiągnięcia ucznia, formułowane przez niego w oparciu o podstawę programową i realizowany program. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

ZMIANY W POLSKIEJ EDUKACJI 2013 r. Drwal sprzedał drewno 2010 za 100 r. zł. Pokolorujdrewno drwala. Drwal sprzedał za 100 2000 r. zł. W tym celu musiał wyciąćsprzedał kilka starych drzew. Podzielcie się na grupy na i Drwal drewno za 100 zł. Wycięcie drzewa krótkie przedstawienie, w którym 1980 r. tej kwoty, to odegrajcie drewno kosztowało go 4/5 czyli 80 zł. postarajcie się przedstawić, w zł. tejliczbę sytuacji się Drwal sprzedał drewno zajak 100 Wycięcie drzewa zarobił 20 zł. Zakreśl 20. czuły biedne leśne i rośliny. Przekonajcie widza, na to zwierzątka drewno kosztowało go 4/5 tej kwoty czyli 80 1950 r. jak bardzo niekorzystne dla środowiska jest wycinanie zł. Ile zarobił drwal? Drwal sprzedał drewno za 100 zł. Wycięcie drzewa na to starych drzew. drewno kosztowało go 4/5 tej kwoty. Ile zarobił drwal? www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

KTO I KIEDY ? Nauczyciel Podstawa programowa Program nauczania Planowanie procesów edukacyjnych www. wmodn. olsztyn. pl/olecko Kontrola osiągnięć uczniów

KTO I KIEDY ? DYREKTOR Kontrola i dopuszczanie programów Monitorowanie wyników osiągnięć uczniów Okresowa kontrola dokumentacji planowania i zapisów w dzienniku Obserwacja zajęć prowadzonych przez nauczyciela w tym np. hospitacja diagnozująca www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

KROK 1 Podstawowym dokumentem określającym zakres . treści nauczania, umiejętności oraz wymagań jest podstawa programowa. Na jej bazie tworzone są programy nauczania, przygotowywane zewnętrzne egzaminy, a także podręczniki. Obejmuje również uczniów upośledzeniem w stopniu lekkim! www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

SPĘDZA SEN Z POWIEK NAUCZYCIELOWI, 1. CO Zalecenia podstawy programowej i ich realizacja KTÓRY–PLANUJE PROCES EDUKACJI? w praktyce Rozporządzenie z dnia 14 lutego 2017 r. W sprawie podstawy programowej. Dostosowanie programu nauczania do potrzeb i możliwości uczniów oraz wymagań prawa – Ponadto art. 293 ustawy Przepisy Wprowadzające - Prawo Oświatowe mówi: „W latach szkolnych 2017/2018– 2020/2021 nauczyciel lub zespół nauczycieli przedstawia dyrektorowi szkoły podstawowej program nauczania do danych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego dla klas VII i VIII. ” 1. Pisanie planów wynikowych, miesięcznych, rocznych www. wmodn. olsztyn. pl/olecko z uwzględnieniem podstawy i właściwe wpisy do

JAK WYGLĄDA PROCES PLANOWANIA? Krok 4 Zapisy w dzienniku Krok 3 Rozkłady materiału, plany wynikowe, miesięczne Krok 2 PROGRAM Krok 1 PODSTAWA PROGRAMOWA www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

KROK 1 Podstawa Programowa określa cele i treści nauczania, umiejętności uczniów oraz zadania wychowawcze placówki czyli wiadomości i umiejętności, które dziecko zdobywa w szkole podstawowej opisane są, zgodnie z ideą europejskich ram kwalifikacji, w języku efektów kształcenia 1). 1) Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (2008/C 111/01) www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

KROK 1 główne kierunki oraz cele kształcenia w danej dziedzinie sformułowane są w język wymagań ogólnych treści nauczania oraz oczekiwane umiejętności sformułowane są w języku wymagań szczegółowych Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (2008/C 111/01). www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Co musi być w programie? Jakie elementy podlegają w programie modyfikacji? Co musi zmodyfikować nauczyciel? www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Program nauczania zawiera: a. szczegółowe cele kształcenia i wychowania, tzw. cele edukacyjne, uszczegółowienie podstawy programowej b. treści zgodne z treściami nauczania zawartymi w podstawie programowej kształcenia ogólnego, c. sposoby osiągania celów kształcenia i wychowania z uwzględnieniem możliwości i indywidualizacji pracy w zależności od potrzeb i możliwości uczniów oraz warunków dydaktycznych www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

d. opis założonych osiągnięć ucznia, a w przypadku programu nauczania ogólnego uwzględniającego dotychczasową podstawę programową kształcenia ogólnego - opis założonych osiągnięć ucznia z uwzględnieniem standardów wymagań będących podstawą przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów, określonych w przepisach w sprawie standardów wymagań będących podstawą przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów, www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Model uczenia i nauczania Czego chcę, aby uczniowie się nauczyli? W jaki sposób mogę pomóc uczniom nauczyć się? Jak się dowiem, czego nauczyli się uczniowie?

Co powinien wiedzieć nauczyciel zanim rozpocznie lekcję? • Jaki jest cel/cele lekcji? • Jakie - zgodnie z podstawą programową - treści nauczania będą realizowane na lekcji? • Jakie - zgodnie z podstawą programową – osiągnięcia uczniów są planowane? www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Co powinien wiedzieć nauczyciel zanim rozpocznie lekcję? • Jaki nowy materiał zawiera lekcja? • Jakie są główne fazy/etapy lekcji? • Jakich metod i środków użyjesz do realizacji celów lekcji? www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Procesy edukacyjne w szkole wymagają współpracy nauczycieli podczas ich planowania, realizacji i dokonywania systematycznych analiz, które pomagają w ich doskonaleniu. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Potencjał to umiejętność korzystania z nowych kompetencji i zachowań, których wymagają nowe sytuacje i wyzwania przed którymi staje współczesny nauczyciel. • • Silne strony Słabe strony Obszary do rozwoju Rekomendowane działania www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Kluczowe obszary rozwoju uczniów • • • Nabywanie wiedzy Orientacja w świecie wartości Rozwój umiejętności interpersonalnych Rozwój umiejętności społecznych Rozwój zdolności samopoznania i kierowania własnym rozwojem www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Osiąganie przez szkołę stawianych przed sobą i uczniami celów edukacyjnych odbywa się przez planowanie, organizowanie i realizację procesów edukacyjnych. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Proces Jako systematyczny sposób postępowania Jako ciąg działań, które mają prowadzić do celu Jako sekwencja zachodzących zmian, wywołujących trwałe przekształcenia www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Proces zakłada uporządkowane działania w czasie, których rezultatem jest osiągnięcie zaplanowanej zmiany. Szkoła jest instytucją zorientowaną na wieloletnia pracę z uczniem w konkretnym celu. Jeśli działania nauczycieli i innych pracowników szkoły są działaniami celowymi i systematycznymi to mamy do czynienia z procesem edukacyjnym. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

W szkole toczy się jeden proces edukacyjny, który składa się z wielu elementów wzajemnie ze sobą powiązanych i oddziaływujących na siebie: Proces nauczania Oceniania Uczenia się Motywowania www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Realizatorzy procesu edukacyjnego Dyrektor Wychowawcy Nauczyciele Współpraca = sukces edukacyjny Pracownicy administracji i obsługi www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Istota wymagania • Priorytetem pracy szkoły musi być uczenie się i nauczanie, dlatego wszystkie procesy edukacyjne powinny być zorganizowane w sposób sprzyjający uczeniu się. Uczenie się uczniów zależy w dużym stopniu od organizacji procesu nauczania, który powinien być prowadzony zgodnie z dorobkiem wiedzy na temat uczenia się. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Istota wymagania • Proces kształcenia zależy od kilku czynników związanych z organizacją pracy – środowisko uczenia się powinno być atrakcyjne, powinno wprowadzać porządek i zachęcać uczniów do samokontroli. Nauczanie w szkołach efektywnych zawsze jest celowe, ma jasno określone zadania, jest dobrze zorganizowane, przygotowane i odbywa się w odpowiednim tempie, ilość czasu spędzanego na uczeniu się jest zaplanowana i kontrolowana, a stawiane pytania naprawdę angażują uczniów, także w doskonalenie zajęć prowadzonych w szkole. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Istota wymagania • Duży wpływ na proces uczenia się ma dostarczanie uczniom informacji o postępie, jaki się dokonuje w ich rozwoju intelektualnym, społecznym i osobistym. W ten sposób tworzy się pozytywny szkolny etos, w którym jest oczywiste, że warto się uczyć, że uczenie się jest interesujące. Wymaganie to podkreśla znaczenie nauki dla doskonalenia procesów edukacyjnych. Zachęca do odnoszenia się do najnowszych wniosków z badań (na przykład nad tym, jak ludzie się uczą czy jak funkcjonuje mózg), do planowania i organizowania procesów edukacyjnych. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Co mieści się w wymaganiu? Wymaganie podkreśla postulat, aby to, co się dzieje w szkole, służyło uczeniu się. Są temu podporządkowane wszystkie składniki tego wymagania – metody pracy, indywidualne podejście, atmosfera. Ważna jest definicja uczenia się przyjęta w wymaganiu – określa warunki konieczne do uczenia się, podkreśla podmiotowość, refleksyjność i świadomość uczniów, po to by stawali się oni współautorami decyzji dotyczących uczenia się. Istotna też jest otwartość i elastyczność nauczyciela. Nastawienie w wiedzy na przyszłość, nie na przeszłość – stąd wynika priorytet samego procesu uczenia się. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Jakie wyzwania stawia przed szkołą wymaganie? Pierwsze i najważniejsze wynika z użycia formuły „uczenie się”, zamiast „nauczanie”. Oznacza to upodmiotowienie ucznia, który nie „jest uczony”, lecz systematycznie przysposabiany do uczenia siebie i w tym wysiłku uzyskuje wsparcie od nauczyciela. Wsparcie to obejmuje wiedzę o tym, jak się uczyć, pomoc w planowaniu i organizacji procesu uczenia się, pomoc w sytuacjach trudnych, udzielanie informacji zwrotnych oraz budowanie motywacji. W konsekwencji pierwszorzędny charakter okazują się mieć kompetencje pedagogiczne i psychologiczne nauczyciela, a nie mistrzostwo w dyscyplinie naukowej, w której się specjalizuje. Nauczyciel historii nie jest historykiem na etacie nauczyciela, lecz pedagogiem, który pomaga uczniom samodzielnie poznawać dzieje – łatwy dostęp do olbrzymich repozytoriów wiedzy w świecie współczesnym czyni zbędnym nauczyciela, który jest „przedłużeniem biblioteki”, a wzmaga zapotrzebowanie na tych, którzy umiejętnie opiekują się młodymi poszukiwaczami. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Jakie wyzwania stawia przed szkołą wymaganie? Drugie wyzwanie kryje się w formule „uczniowie uczą się od siebie nawzajem”. W myśl tego wskazania lekcje organizowane są w taki sposób, aby uczniowie pracując w grupach korzystali nawzajem ze swoich talentów i wiedzy, brali odpowiedzialność za pomoc kolegom, a także rozwijali społeczną umiejętność zgodnej i twórczej kooperacji. I tu także niemałym problemem może być umiejętne wycofanie się nauczyciela, oddanie pola uczniom, a zarazem wcześniejsze, staranne i przemyślane przygotowanie owego pola tak, aby uczniowie maksymalnie mogli wykorzystać swój potencjał. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Jakie wyzwania stawia przed szkołą wymaganie? Wyzwanie trzecie to powracający raz postulat integracji treści realizowanych na poszczególnych zajęciach. Nie idzie tu tylko o prostą korelację, ale o takie zorganizowanie procesu edukacyjnego w zespole klasowym, aby nauczyciele przedmiotowi: • realizowali uzgodnione strategie pracy z klasą i poszczególnymi uczniami, • nie konkurowali ze sobą o czas ucznia, • wspólnie podejmowali odpowiedzialność za kształtowanie podstawowych umiejętności, • wykorzystywali podczas swoich zajęć wiedzę zdobytą przez uczniów na lekcjach kolegów, • dbali o kształtowanie holistycznego obrazu świata bez kawałkowania wedle akademickich podziałów. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Pytania kluczowe n-li …. . • Jakie procesy edukacyjne przebiegają w naszej szkole w efekcie współpracy nauczycieli? (Rodzaje współpracy w sprawach edukacyjnych) • Jak przebiega współpraca? • Jaka część nauczycieli jest w tę współpracę zaangażowana? • Co w naszej szkole sprzyja, a co przeszkadza współdziałaniu nauczycieli? www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

ZAWAŁ !!! www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Współpraca daje okazję wymiany myśli i przekazywania informacji, sprzyja sukcesowi. 2 1 www. wmodn. olsztyn. pl/olecko 3

„Potrzebna jest cała wioska, by wychować jedno dziecko”. Przysłowie afrykańskie

Wnioski Cele procesu edukacyjnego nie ograniczają się do nauczania określonego przedmiotu(wiedzy i umiejętności z nim związanych), w związku z tym wiele celów edukacyjnych wykracza poza nie i jest wspólnych dla wszystkich nauczycieli uczących w danej klasie. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Wnioski Obok potrzeby ciągłego doskonalenia standardów indywidualnej pracy nauczycieli , należy zwrócić uwagę na doskonalenie standardów współdziałania(pracy zespołowej nauczycieli)podczas wszystkich etapów procesu edukacyjnego. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Wnioski Tworzenie standardów współdziałania nauczycieli może zostać oparte na doświadczeniach , dobrych praktykach i refleksji płynącej z rozwiązań wypracowanych przez zespoły nauczycieli , instytucje edukacyjne. www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Chwila refleksji Gdy nie jesteś pewien dokąd zmierzasz , łatwo wylądujesz gdzieś indziej i nawet się o tym nie dowiesz” Jeśli planujesz, że nie będziesz planować to planujesz, że nic nie będziesz robić!

Literatura 1. T. Gordon, Wychowanie bez porażek szefów, liderów, przywódców, Wyd. PAX W-wa 1996 2. Raport dla UNESCO Międzynarodowej Komisji ds. Edukacji dla XXI wieku w Edukacja jest w niej ukryty skarb, Jacques Delors 3. Diagnoza społeczna 2009. Warunki i jakość życia Polaków, red. J. Czpiński, T. Panek, Rada Monitoringu Społecznego, WSFi. Z W-wa 4. W. Okoń, Mały słownik pedagogiczny, Wyd. ŻAK, W-wa 2007 5. A. Pawlicki , Zobaczyć możliwości. Uwagi o ewaluacji uczniowskiej samorządności, Wyd. Fundacja Batorego 2012 r , W-wa www. wmodn. olsztyn. pl/olecko

Zuzanna Hołubowicz Dziękuję za uwagę holubowicz@wmodn. olsztyn. pl www. wmodn. olsztyn. pl/olecko