VTAMNLERI VTAMNLER Suda znen BKompleks olmayan Yada znen

VİTAMİNLER-I

VİTAMİNLER Suda çözünen B-Kompleks olmayan Yağda çözünen A vitamini B-Kompleks C vitamini Enerji metabolizması Tiamin Riboflavin Niasin Biyotin Pantotenik asit D vitamini Hematopoetik Folik asit B 12 vitamini Diğerleri Pridoksin Pridoksal Pridoksamin E vitamini K vitamini

Vitaminler • Latince yaşamsal anlamına gelen “vital” ve “amin” kelimelerinden türemiştir. • Yaşamın sürdürülmesinde elzemdir. • Günümüzde insan sağlığı için gerekli olduğu bilinen 13 adet vitamin saptanmıştır.

Vitaminlerin Ortak Özellikleri • Vitaminler yapıları, karbon, hidrojen, oksijen ile nitrojen ve diğer elementlerden oluşan düşük molekül ağırlıklı organik bileşiklerdir. • Hücre içinde gerçekleşen biyokimyasal reaksiyonlarda işlevleri vardır. • Enerji metabolizmasındaki yolakların çalışabilmesi için vitaminlere ihtiyaç vardır.

Vitaminlerin Ortak Özellikleri • Aynı vitaminin farklı kimyasal formları vardır. • Vücutta farklı formların farklı işlevleri vardır. • Besinlerin yapısında bulunan vitaminler kolayca yıkılır ve fonksiyonlarını yitirir. • Vitaminler ısı, ışık, oksidasyon, asit ve alkali ortamlara farklı derecelerde hassasiyet gösterir.

Vitaminlerin Ortak Özellikleri • Bazı vitaminler antioksidan özellik gösterirler. – En önemli antioksidanlar A, C ve E vitaminleridir.

Suda Çözünen Vitaminler • Açıkta hidrofilik gruplar içerikleri için suda eriyebilirler. • Vücuttan atımında safra ile böbrekler rol oynar. • Suda eridikleri ve lipofilik özellik göstermedikleri için depolanmazlar (B 12 vit hariç). Bu yüzden eksiklikleri sık gözlenir.

Yağda Çözünen Vitaminler (A, D, E, K) • Apolar, hidrofob , izopren türevleri • Vücutta yeterli sentez yok • Besinlerle alınmalı • Safra tuzları ile emülsifiye olurlar • Lipidlerle emilir (yağ emilimi normal olmalı) • Steatorede (lipid malabsorbsiyonu) → emillim • Kanda transport→ lipoproteinler ve bağlayıcı proteinlerle • Depolanma → karaciğer ve yağ içeren dokularda

Bazı Tanımlar Vitamerler Ø Aynı özgün vitamin aktivitesine sahip, kimyasal açıdan benzer maddelerden herbiri Örnek 1; B 6 vitamerleri →Piridoksin, piridoksal, piridoksamin Örnek 2; B 3 vitamerleri →Nikotinik asid , nikotinamid Provitaminler Ø Vitaminlerin inaktif prekürsörleridir. Ø Organizmanın dokularında biyolojik olarak aktif vitamin formlarına dönüşürler.

Vitaminlerin Klinik Önemi • Kısmi vitamin eksikliği hipovitaminoz • Tam vitamin eksikliği avitaminoz • Bir vitamin eksikliği monohipovitaminoz • Birden fazla vitamin eksikliği polihipovitaminoz • Vitaminler dokularda aşırı depolanması sonucu klinik ve biyokimyasal değişikliklere neden olur. Buna hipervitaminoz denir.

Hipovitaminoz Nedenleri Egzojen Faktörler Endojen Faktörler Hipervitaminoz Nedenleri • Besinlerle veya ilaçlarla fazla miktarda yağda çözünen vitamin alımı sonucunda gelişebilir.

Vitamin Eksikliğinde Laboratuvar

Vitamin Eksikliğini Test Eden Kimyasal Metotlar i. Vitaminin veya metabolitinin konsantrasyonunun plazma, eritrosit veya lökositte tayini ii. İdrarda atılan vitamin veya majör metabolitinin miktarının ölçümü iii. Vitamin eksikliği nedeniyle oluşan ara metabolizma aksaklıklarının araştırılması

Vitamin Eksikliğinde Laboratuvar • Kan konsantrasyonları • İdrarla atım • Diğer yetersizlikler

Vitamin Eksikliği Nedenleri 1. Günlük yetersiz alınım: 2. Yetersiz emilim

Vitamin Eksikliği Nedenleri 3 - Yetersiz Kullanım 4 - İhtiyacın Artması

Vitamin Eksikliği Nedenleri 5 - Atılımın Artması 6 - İlaca Bağlı Eksiklik