Vizantijsko carstvo od 4 6 veka Justinijanova obnova

Vizantijsko carstvo od 4 -6. veka, Justinijanova obnova

• Za razliku od zapadnog, Istočno rimsko carstvo je nastavilo da postoji još 1000 godina • Dugovečnosti Istočnog carstva objašnjava se njegovim neprestanim prilagodjavanjem izmenjenoj situaciji u okruženju • Njen zakonski i administrativni sistem je zadržao mnoga rimska obeležja, zato se ona može smatrati nastavkom Rimskog carstva • Medjutim, ona je vremenom doživela značajne promene i postepeno prerasla u hrišćansko carstvo i državu grčkog porekla

• Vizantija izrasta iz rimskog carstva reformama careva Dioklecijana i Konstantina, kao odgovor na krizu III veka • U istoriografiji se vizantijska istorija deli na tri razdoblja • Rana (kasnorimska), 4 -7. vek • Srednja 7 -11. vek • Pozna 12 -15. vek

• Ranovizantijski period dostigao je vrhunac za vreme vladavine cara Justinijana (527 -565), dok prava srednjevekovna Vizantija počinje sa vladavinom cara Iraklija (610 -641), tada je u Vizantiji prevladao grčki jezik • Iraklije je izvršio važne reforme u vojsci i porazio Persiju • Naziv Vizantija, uveden je tek u 16. veku, uveo ga je nemački vizantolog Jeronim Volf, koji je prvi utvrdio da postoji razlika izmedju Rimskog carstva do 3. veka i carstva 4. veka i kasnije

Osnove carstva Neposredni naslednik Rimskog carstva Osnove carstva su: Rimsko državno uredjenje Helenistička kultura Hrišćanstvo Postoji neposredna bliskost crkve i države, zato su verske krize istovremeno i političke krize • Zahvaljujući hrišćanskim ideolozima, vremenom se ustalila teorija, po kojoj je vizantijski car božiji izaslanik na zemlji i stoji na vrhu zamišljene piramide srednjevekovnih vladara • • •

• Vizantijski carevi su polagali pravo na univerzalnu vlast nad čitavom vaseljenom, mada je bilo vladara koji su joj to pravo osporavali (Karlo Veliki, bugarski car Simeon, Oton I, osnivač Svetog rimskog carstva) • Vizantija je vekovima bila čuvar antičkog nasledja, ona nema svog istorijskog naslednika(mada je carska Rusija na to pretendovala) • Na čelu Vizantije nalazio se car (vasilevs)

• Car je bio vrhovni zapovednik vojske, zakonodavac, branilac hrišćanske vere i crkve • Purpurna boja (ljubičastocrvena) bila je obeležje carske vlasti u Vizantiji • Samo je car imao pravo da nosi odelo purpurne boje

Stanovništvo • Vizantija je u pravom smislu bila kosmopolitska država, njeno stanovništvo činili su različiti narodi: Grci, Sloveni, Jevreji, Jermeni • Medjutim, grčka kultura i grčka kultura su bili objedinjavaljući faktor • Vizantinci su sebe nazivali Romejima, a svoju državu carstvom Romeja • U ranovizantijskom periodu latinski jezik je bio zvanični, dok je grčki bio u upotrebi kao većinski jezik Istočnog rimskog carstva • Od 7. veka grčki jezik je prevladao, dok je latinski bio postepeno zaboravljen

• Zbog svog položaja, Vizantija je morala često da ratuje na dva fronta: zapadnom i istočnom • Na istoku su pretnje bile: Persija, zatim Arabljani, a zatim Turci, najpre Seldžuci a zatim Osmanlije • Na zapadu su to u početku bila varvarska germanska plemena (Vizigoti, Ostrogoti, Vandali, Langobardi), zatim Franci, Normani, zatim italijanske trgovačke i pomorske gradske republike: Venecija i Djenova

• Konstantin je utemeljio novi novčani sistem, čiju je jedinicu činio zlatni solidus • Ovaj zlatnik je punih 7 vekova čuvao svoju vrednost • Grčki naziv za vizantijski zlatnik je nomizma • Kada je Vizantija, sredinom 11. veka, zapala u krizu, njen zlatnik je počeo da gubi vrednost i značaj • Tada vodeću ulogu preuzima venecijanski zlatnik

Vladavina cara Justinijana (527 -565) • Pokušao je da obnovi nekadašnje Rimsko carstvo • Uništio je Ostrogotsku kraljevinu u Italiji 555. god. , državu Vandala u severnoj Africi 534. god. i osvojio jug Španije od Vizigota 553554. god. • Zbog ovih osvajanja smatralo se da je Sredozemlje ponovo postalo “rimsko jezero”

Justinijan (483 -565)

• Izvan carstva ostale su Galija, najveći deo Španije, Britanija • Balkansko poluostrvo, u vreme Justinijana, preplavili su Sloveni i Avari • Vizantija ekonomski nije mogla da podnese ova osvajanja

Justinijanova osvajanja

Sveta Sofija (532 -537)

• Justinijanova vladavina je vreme velike gradnje (čuvena crkva Sv. Sofije u Carigradu i crkva San Vitale u Raveni) • Naložio je da se prikupe svi pravni propisi iz perioda klasičnog rimskog prava, svi pravni spisi prethodnih imperatora, kojima je dodao svoje nove propise • Tako je nastao “Zbornik gradjanskog prava (Corpus Iuris Civilis) • Nametao je hrišćanstvo prema pravilima vaseljenskih sabora, zatvorio je sve paganske škole u Atini (Platonovu Akademiju)