Vezt rndsia e tyre pr ushqim Veza sht

Vezët- rëndësia e tyre për ushqim • Veza është një produkt me vlera të larta ushqimore në saje tëpërmbajtje së lartë të: Ø Proteinave me të gjitha aminoacidet e pa zavensushme për organizmin Ø Përmbajtjes së yndyrës Ø Vitaminave në sasinë e duhur Ø Kriprave minerale

Ndërtimi i vezës-e verdha e vezës • Veza është e ndërtuar nga. Ø E verdha Ø E bardha Ø Lëvozhga v E verdha e vezës-mbështillet nga një cipë shumë e hollë e cila mbanë formën e vezës o Ndahet në dy pjesë ü Vetilusin e bardhë me diskun germinativ e cila ka formën e një pike të bardhë ü Vetilusin ushqyes e cila është e pasur me lëndë ushqyese dhe përfaqëson pjesën më të madhe të vezës

• E verdha e vezës është pjesa më e pasur e saj me lëndë ushqyese e biologjike ajo përmban: ü Proteina(ovovitelina, ovolivetina, fosforitina) ü Lëndët minerale: (Fe, P, S, Zn, Co, Cu etj) ü Materjet ngjyrosëse si: karatinoie dhe ksantofile të cilat i japin ngjyrën e verdhë ü Fermente si: amilazë, proteinazë, oksidazë

• E verdha e vezës është më e lehtë se e bardha prandaj gjatë ruajtjes ndodhë që e verdha të ngritet lartë të ngjitet për lëvozhgen dhe prishet më shpejt për kët vezët gjatë ruajtjes duhet të rrotullohen.

E bardha e vezës • E bardha është e mbështjellë me një membran gjysëm lëshuese e cila pengon kalimin e lëndëve të ngurta dhe lejon kalimin minimal të ujit dhe gazrave • Përbën një masë të tejdukshme thuajse pa ngjyrë me një nuancë të lehtë jeshile • Permbanë tri shtresa : Ø E jashtme e cila është e lëngshme Ø Shtresa e mesme e cila është e dendur Ø Shtresa e mbrendshme e cila është kompakte dhe e mbanë të verdhën.

§ Tek vezet e vjetra shtresa e mbrendshme nuk dallohet, e verdha zmadhohet dhe bashkohet me të badhën § E bardha përmban pak lëndë ushqyese • Ka më shumë albumina shumë pakë yndyra • Nga lëndët minerale ka. Na, Cl, K • Ka reaksion alkalin p. H 7 -7, 8 • Ka fermente si. Proteinazë, okidaz amilazë dhe veti bekteriocide

• Lëvozhga e vezën mbështjell tërë dhe përbëhet nga dy shtresa: ü Shtersa e mbrendshme që ka ndertim kristalik ü Shtersa e jashtme ka ndertim amorf me treshësi 0. 33 -1. 58 mm • Trashësia e guacës mvaret nga ushqimi, mungesa e Ca sjell vezë me guacë shumë të hollë

Lëvozhga • Lëvozhga është e ndërtuar nga pore nëpër të cilat mund të dpërtojn mikroorganizmat kjo është përbërë nga një shtresë e hollë që e mbronë vezën ga avullimi i tepërt. • Lëvozhga përbëhet kryesisht nga 1. Karbonati i kalciumiumit me 94% 2. Nga mikroelelmentet si: As, J, Pb, Mn, Mb etej me 0. 1 mg 3. Si dhe kalogjen.

Ndryshimet në vezë gjatë ruajtjes • Veza është një produkt e cila duhet të mbahet në kushte të përshtatshme për ruajtje e transport sepse shumë lehtë mund të prishet e kjo shfeqet me ndryshimet siq janë: ü Humbja në peshë që shkaktohet nga temperatura dhe lagështia e ajrit të pa përshtatshme , sa më madhe temperatura aq me e lartë është thatësia ajrit e me kët edhe avullimi i lagështiës nga veza është më i madhë, avullimi më i madhë ndodhë në muajin e parë të ruajtjes

• Si rezultat zmadhohet dhoma e ajrit që ëhtë një nga trguesit kryesor të freskisë së vezës. tek vezët e freskëta lartësia e dhomës së ajrit është 12 mm, ndersa te vezët 6 -7 kjo hapsir arrinë në 45 mm • Në madhësin e dhomes së ajrit ndikon edhe transprti jo i rregullt • Ndryshimet mikrobiologjike në mbrendesi të vezës mund të hyjnë mikroorganizma si baktere e myqe të cilët shpejtojn kohën e prishjes së tyre

• Vezët e prekura me myqe e baktere evidentohen me ovoskop , dhe duken me ngjyra të turbullt uebullta e të ndryshme • Myqet më të shpeshta janë: asperlikus mycor, clastridium, penicilium • , bacterjet : sallmonella, campyllobacter • Prova e feskisë së vezës bëhet duke e zhytur vezën në solucion kripe: vezët e frekëta qëndrojnë në fundë të enës, mesatarisht të freskëta në mes ndersa jo të freskëta qëndrojnë (notojnë) mbi sipërfaqe për shkakë se është rritur dhoma e ajrit dhe kanë humbur në peshë

Pyeje 1) Cila ëhtë rëndëia e vezës si ushqim? 2) Cili është ndërtimi i vezës? 3) Përshkruani rëndësin dhe përmbajtjen e të verdhës së vezës? 4) Përshkruni të verdhën e vezës? 5) Cili është roli i lëvozhgës së vezës? 6) Cilat janë ndryshimet që pëson veza nga ruajtja jo e mirë 7) Si rritet dhoma e ajrit tek vezët dhe çfar tregon nese kjo rritet? 8) Si përcaktohet freskia e vezës?