Verhaalanalyse H 4 Comenius College Laagland 1 Literatuur

Verhaalanalyse H 4 – Comenius College Laagland

1. Literatuur en lezer 1. 1 Lezer • Lezen ‘De minzame moordenaar’ • Waarom lees je? • Effect • Leesmotivatie: plezier, ontspanning, ontsnappen aan werkelijkheid, herkenning, leren, nieuwsgierigheid • Wie ben je als lezer? • Smaakontwikkeling • Wat verwacht je als lezer? • Verwachtingen • Je hebt erover gehoord of gelezen • Genre • Titel, boekomslag, achterflap

1. 2 Literaire teksten • Literatuur: proza, poëzie, toneel • Roman, novelle, kort verhaal • Fictie / non-fictie • Eenduidigheid en meerduidigheid • Zakelijke teksten zijn eenduidig • Literaire teksten zijn meerduidig en hebben open plekken • Open plekken • Lezen fragment pag. 15 • Open plekken roepen vragen op • Informatieachterstand • Vermoedens, suggesties, verwachtingen • Gedrag van personages • Titel • Gesloten einde, open einde

‘Een bord met spaghetti’ – Adriaan van Dis • Adriaan van Dis bij Jinek • Lezen fragment • Spanning en open plekken

‘Het woeden der gehele wereld’ – Maarten ‘t Hart ‘De Cock en de halsstarrige zakkenroller’ - Baantjer • Het woeden der gehele wereld • Baantjer • Lezen fragmenten • Fictie, non-fictie, literatuur, lectuur, proza en poëzie

2. Het lezen van verhalen 2. 1 Waarover wordt verteld? • Samen lezen ‘Nachtmerrie’ • Waarover wordt verteld? • Chronologische volgorde gebeurtenissen • Personages • Tijd en ruimte (de setting) • Personages • • Hoofdpersoon – heeft doel – ontwikkeling Bijpersoon – helper of tegenstander Directe en indirecte manier Beoordeling: psychologisch of op normen en waarden • Genre • Detective, liefdesverhaal, avonturenverhaal, sciencefiction etc. • Tijd en ruimte • Setting, historische tijd

2. 2 Hoe wordt verteld? • Tijd • Verteltijd: tijd die nodig is om tekst te lezen, aantal pagina’s • Vertelde tijd: tijd die de gebeurtenissen in chronologische volgorde in beslag nemen. • Verhouding • Volgorde • • • Chronologisch, niet-chronologisch Vooruitwijzing, terugwijzing Samenhang Flashback, flashforward Functie – verklaringen • Motieven • Verhaalmotief: situaties, waarnemingen, gebeurtenissen, gevoelens • Leidmotief: woord of concreet voorwerp • Betekenisvol • Verhaallijnen • Samenhangende reeks gebeurtenissen

‘Ergens aan zee’ – Jos vande. Loo • Lezen fragment • Tijd en structuur

2. 3 Wie vertelt? • Schrijver en verteller • Schrijver – echt mens, staat buiten verhaal • Schrijver kiest vertelinstantie (verteller) - onbetrouwbaar • Vertelinstantie is aspect van het verhaal, maakt deel uit van de verhaalwerkelijkheid • Vertelinstanties • Is de vertelinstantie merkbaar aanwezig? • Is de vertelinstantie een personage of niet? • Merkbaar aanwezig • Geen personage: auctoriale/alwetende vertelinstantie – kent meerdere personages, kan commentaar op gebeurtenissen geven • Wel personage: ik-vertelinstantie – veel informatie over gevoelens, gedachten meervoudige vertelinstantie – meerdere ik-vertellers • Niet merkbaar aanwezig • Personale vertelinstantie • Lezen fragment ‘De aanslag’, pag. 28, auctoriale vertelinstantie • Lezen fragment ‘De donkere kamer van Damokles’, pag. 32, personale vertelinstantie

‘Tirza’- Arnon Grunberg • Tirza • Lezen fragment • Personages

‘Hersenschimmen’ – J. Bernlef • Vlogboek • Lezen fragment • Perspectief

2. 4 Aanwijzingen van de schrijver • Titel • Verband tussen titel en verhaal • Titelverklaring, letterlijk en figuurlijk • Ondertitel • Geeft vaak een aanwijzing over het verhaal • Voorbeeld: ‘Leeuwenstrijd. Een familieportret. ’ • Motto • • Citaat uit boek, liedje, gedicht Leesaanwijzing Verband Let op: opdracht is geen motto (Voor Anna)

‘De overgave’ – Arthur Japin • Interview • Lezen fragment • Interpretatie en thematiek

7. Literatuur, maker en maatschappij 7. 1 De literaire auteur • Lezen fragment ‘Franklin’ op p. 65 • Schrijvers • Autobiografisch materiaal • Verzonnen, gebeurtenissen die hij heeft gezien of waarover hij heeft gelezen. • Culturele motieven: onderwerpen die in meerdere teksten van verschillend auteurs voorkomen – strijd goed en kwaad, ouder en kind, zoektocht naar identiteit • Intertekstualiteit: reactie op werk van andere schrijver of bekend verhaal • Harry Mulisch, ‘Twee vrouwen’ p. 67 • Literatuuropvattingen • Schrijvers hebben een mening over wat literatuur is. • Maatschappijkritisch, literair werk benadrukken, werkelijkheid overstijgen • Mens en wereldbeeld: visie van schrijver op de mens en de plaats van de mens in de maatschappij en de wereld om heen.

7. 2 De literaire achtergronden • Literaire uitgeverijen • • Fungeert als poortwachter Schrijvers met aanzien i. v. m. winstverwachting Bestsellers – 10. 000 of meer exemplaren Reclame, belang publiciteit en media-aandacht • Literaire kritiek • • Literaire recensie, waardeoordeel Belang Samenvatting, verband andere boeken, analyse, waardeoordeel Literatuuropvatting • Literaire prijzen • Voor oeuvre: P. C. Hooftprijs • Voor boek: AKO Literatuurprijs, Librisprijs – per jaar • Maatschappelijke erkenning en status • Lectuur, geen artistieke erkenning, weinig maatschappelijk aanzien • Eenvoudig taalgebruik, doorzichtige opbouw, voorspelbaarheid, happy end • Literatuur, wel artistieke erkenning en maatschappelijk aanzien • Doorbreken verwachtingen en diepgang, nodigt uit tot nadenken • Canon, boeken die op een bepaald moment in een maatschappij als belangrijk gelden

‘Hart van steen’ – Renate Dorrestein • Boektrailer • Fragment DWDD • Lezen fragment ‘Literaire kritiek’