Vallen en syncope bij ouderen Prof Dr Johan

Vallen en syncope bij ouderen Prof. Dr Johan Flamaing Dienst Geriatrie UZ Leuven Divisie Gerontologie en Geriatrie KU Leuven

Epidemiologie van vallen • Bij thuiswonende ouderen: • 28% - 35% van 65 -plussers valt minstens 1 keer per jaar • 32% - 42% bij 75 -plussers • 15% - 50% valt 2 of meerdere keren per jaar (Masud & Morris, Ageing 2001)

Epidemiologie van vallen • Oudere heeft tot 10 keer meer kans om op spoed te belanden tgv een val dan tgv een verkeersongeval • Onderschatting problematiek! • Val zonder letsel wordt vaak niet gemeld • confrontatie door toegenomen fragiliteit • vrees voor opname in rusthuis (Tideiskaar, Geriatrics 1989; Baldwin et al. , J Gerontol Nursing 1993) • Slechts 20% van de valincidenten wordt gemeld bij de huisarts • Zelden wordt de oudere met verhoogd risico tijdig opgespoord

Gevolgen vallen Medisch vlak • Fysieke impact (40% - 60%): • klein letsel: 30% - 50% • verstuiking, snijwonde, weefselbeschadiging • ernstig letsel: 10% - 15% • breuken: 5% - 10%; heup: 1% - 2%; letsel van weke delen en hoofdtrauma: 5% • Toegenomen kans op overlijden: • onvrijwillig letsel = 5 de doodsoorzaak bij 75 -plussers • valaccidenten = belangrijkste oorzaak van onvrijwillig letsel • heupfractuur: 25% - 33% sterfterisico binnen het jaar, maar panel on falls prevention et al. , JAGS 2001; Masud & Morris, Ageing 2001; Tinetti, NEJM 2003) tevens(AGS een blijvende overmortaliteit in de daaropvolgende jaren (frailty)

Gevolgen vallen Psychosociaal vlak • Angst om opnieuw te vallen bij 32%-63% • 25% geeft toe dat ze nadien hun activiteiten “aangepast” hebben • Verminderde levenskwaliteit • Verhoogd risico op sociale isolatie en depressie • Verhoogde kans op opname in een residentiële setting

Gevolgen vallen Economisch-financieel vlak Toegenomen middelenbesteding • opname in woon- en zorgcentrum is 3 x groter voor vallers • ziekenhuisopname t. g. v. vallen neemt 6 x toe vanaf 65 jaar • valletsels = duurste categorie van alle trauma’s bij ouderen • Globale kost in Nederland per jaar gespendeerd aan ouderen die tgv een val op spoed belanden bedraagt: 506 miljoen euro • heupfractuurpatiënten kennen bijkomende kost van € 13065 in jaar volgend op fractuur i. v. m. ouderen zonder heupfractuur (Englander et al. , J Forensic Sci 1996; Masud & Morris, Ageing 2001; Haentjens et al. , Disabil Rehabil 2005; Meerding et al. , Eur J Public Health 2006)

Geriatrisch syndroom

Multifactorieel probleem • Valincident = resultaat van een samenspel van • Intrinsieke factoren • Extrinsieke factoren • Multifactorieel probleem multidisciplinaire oplossing

Strategieën voor valpreventie l Primaire valpreventie lpersonen met laag valrisico l Secundaire valpreventie lpersonen met verhoogd valrisico l Preventie van breuken lkwetsbare ouderen lgedocumenteerde osteoporose

Secundaire valpreventie l Multifactoriële evaluatie gevolgd door multidisciplinaire interventies gericht op de geïdentificeerde risicofactoren hoogst bewezen vorm van effectiviteit ¡ reductie in valincidenten van 25% tot 39% l weinig bewezen effect op incidentie van ernstige verwondingen ¡ niet aangetoond welke componenten het meest effectief zijn ¡ de ernst van het risicoprofiel van de oudere persoon heeft geen invloed op de effectiviteit l cave ouderen met ernstige cognitieve problemen (vb. dementie) (Gillespie et al. , Cochrane 2003; Tinetti, NEJM 2003; Chang et al. , BMJ 2004; Kannus et al. , Lancet 2005)

Case Finding + Valanamese en klinisch onderzoek (AGS panel on falls prevention et al. , 2001; Tinetti, 2003; NICE guideline 2004; NVKG richtlijn 2004)

Uniforme Aanpak: Overzicht

ALGORITME ASSESSMENT Periodic case-finding by GP lls fa t n e rr Consultation post fall R ecu Onl No Fall JAGS 2001; 49: 664 -72 No intervention y on e fa ll No problem Evalution of gait and balance “Get Up and Go Test” Gait/balance problem Fall evaluation Assessment Multifactorial intervention

Syncope bij ouderen Pietro Longhi 1744

Incidentie syncope volgens leeftijd en geslacht NEJM 2002; 347: 878 -885

Syncope bij ouderen, eigen aanpak • Synergie • leeftijds- en ziektegebonden beperkingen • 80% patienten met syncope > 65 jaar • Atypische presentatie => etio niet altijd duidelijk • CV ouderdomsgebonden veranderingen • • • Baroreceptor en autonome reflexen Diastolisce dysfunctie Verminderde adrenerge respons Water en zout huishouding – ondervulling RA peil • Comorbiditeit ( x 3, 5) • Medicatie (x 3)

Oorzaken van syncope

Oorzaken syncope in 231 geriatrische patiënten (65+) JAGS 2006; 54: 1531 -1536

Oorzaken syncope 242 oudere patienen (65+) met dementie (AD, VD, LBD, mixed) JAGS 2016; 64: 1567 -1573

Prognose syncope NEJM 2002; 347: 878 -885

Wie met syncope dringend doorsturen ? • Alarmsymptomen dyspnee, RS pijn, gekend hartlijden, oedemen en tekenen hartfalen persisterende hypotensie langdurend, recidief, verwardheid , neurologische symptomen (schokken, U verlies, uitval…) • syncope in lighouding, tijdens inspanning, ongeval • ECG • • VT, breed QRS, bradycardie, ↑ QT,

Besluit • Vallen bij ouderen • Impact - onderschatting • Screening • Valevaluatie • Syncope • Ouderen • Anamnese en KO • Alarmsymptomen

www. valpreventie. be