ULS 234 ULUSLARARASI POLTKAII Atay Akdeveliolu Ankara Siyasal

ULS 234 ULUSLARARASI POLİTİKA-II Atay Akdevelioğlu Ankara Ü. Siyasal Bilgiler F.

IV. HAFTA ULUSLARARASI POLİTİKADA İKTİSADİ EŞİTSİZLİK Zorunlu Okuma: Andrew Heywood, ‘‘ 15. Bölüm: Fakirlik ve Kalkınma’’, Küresel Siyaset, çev. N. Uslu ve H. Özdemir, Ankara, Adres Yayınları, 2013, s. 421 -454.

Uluslararası Politikada İktisadi Eşitsizlik Kavramlar v Kalkınma: Ekonomik büyüme, gelişme, artma ya da düzelme olgusudur. v Mutlak fakirlik: Fiziki ve manevi varlığın ikisini birden koruyacak derecede yeterli olmayan kaynaklara; özellikle de gıda, giysi ve barınağa sahip olma derecesi veya gelir düzeyi bağlamında ortaya konan fakirlik standardıdır. v Göreli fakirlik: İnsanların ait oldukları toplumda alışageldik türden olan hayat şartlarından kolaylıklardan mahrum olması anlamında belirlenen fakirlik standardıdır. v Satın alma gücü paritesi: Uluslararası dolar temelinde göreli yaşam maliyetleri ve değişik ülkelerin enflasyon oranları dikkate alınarak satın alma gücüyle ilgili yapılan hesaplamadır.

Uluslararası Politikada İktisadi Eşitsizlik Kavramlar v Pozitif özgürlük: Kendini gerçekleştirme ve insani yetenekleri geliştirme bağlamında tanımlanan özgürlüktür. Bir şey olma veya bir şey yapma özgürlüğüdür. v Gayri safi milli hasıla: Bir ekonomide üretilen bütün malların ve hizmetlerin toplam değeridir. Ulusal geliri ölçeme araçlarından biridir. v Modernleşme teorisi: Batılı toplumların, geleneksel endüstri öncesi tarım toplumlarından, modern endüstriyel ve kitlesel tüketim toplumlarına dönüşmelerinin ortaya koyduğu gibi, kalkınmanın çizgisel nitelikte sadece bir yolunun olduğunu iddia eden teoridir.

Uluslararası Politikada İktisadi Eşitsizlik Kavramlar v Fakirlik döngüsü: Sağlık, sivil yapı, siyasi ve ekonomik performans vs. alanlarda ortaya koydukları etkilerle fakirliğin kendine yenilenen bir olgu haline dönüşmesine neden olan şartlar bütünüdür. v Damlama: Serbest piyasa politikalarının uygulanmasının sadece zenginlere değil, zaman içinde ekonomik büyümedeki artış ve hayat standartlarındaki yükselme çerçevesinde fakirlere de fayda sağlayacağı iddia eden teoridir. v İthal ikameci: Ülke içindeki endüstrilerin, en azından bebeklik dönemlerinde dış rekabetten korunmasını öngören ekonomik stratejidir.

Uluslararası Politikada İktisadi Eşitsizlik Kavramlar v Borç krizi: Bir ülkenin ekonomik gelirlerinin, faizlerin yeniden ödenmesini sağlayamayacak kadar yetersiz olması nedeniyle borçlarını düzenleyememesi durumudur. v Koşulluluk: Genellikle IMF ve Dünya Bankası tarafından ortaya konan yeni kredilerle ilgili anlaşma yapılmadan veya yeni krediler verilmeden önce ekonomik politikaların gelecekteki yönü konusunda bazı şartların yerine getirilmesi gerektiği fikridir. v Tobin vergisi: James Tobin tarafında önerilen, döviz alış verişlerinde uygulanan bir işle vergisidir. v Yeşil devrim: Tarım verimliliğini ciddi biçimde artırmak için zirai ilaçların ve yüksek verimli tohumların kullanılmasıdır.

Uluslararası Politikada İktisadi Eşitsizlik Kavramlar v Yozlaşma: Genellikle rüşvet ve suiistimal içerecek şekilde kişisel çıkarlar peşinde koşulması nedeniyle sıradan ya da kamusal sorumlulukların yerine getirilmemesidir. v Gıda dampingi: Piyasa paylarını korumak veya küresel fiyatları desteklemek amacıyla, fazlalık oluşturan gıda maddelerinin fakir ülkelere parasız veya çok ucuza verilmesidir. v Borç hafifletme: Dış borcun silinmesine veya sürdürülebilir düzeye indirilmesine yönelik anlaşmalardır. v Adil ticaret: Fakirliğin azaltılmasıyla ilgili olarak, fakir ülkelerdeki satıcıların ve üreticilerin çıkarlarını dikkate alan ve sadece ekonomik değil, aynı zamanda ahlaki kriterlerin de karşılanmasını öngören ticarettir.

Uluslararası Politikada İktisadi Eşitsizlik Kavramlar v Uluslararası yardım: Malların veya hizmetlerin alıcı ülkeye veya onun halkına fayda sağlama niyeti çerçevesinde bir ülkeden diğerine transfer edilmesidir. Bir alt türü olan insani yardım, acil ve temel ihtiyaçlar çerçevesinde sağlanır; kalkınma yardımı ise, uzun vadeli projeler çerçevesinde verilir. İnsani yardım tartışmalı bir kavramdır çünkü ulusal çıkar temelli olan eylemleri, fedakarlık güdüsü çerçevesinde yapılmış gibi gösterir. Oysa yardımlar genellikle koşullar eklenmiş şekilde gelmektedir ve her zaman insani bir nitelik taşımamaktadır. v Dünya sistemler teorisi: Kapitalizmin son beş yüzyıldır yayılmasının, Merkez-Çevre-Yarı Çevre olarak adlandırılan birbirine kenetlenmiş üç parçadan oluşan bir küresel ekonomik sistem ortaya çıkardığını iddia eden neo -Marksist yaklaşımdır.

Uluslararası Politikada İktisadi Eşitsizlik Sorular v Zengin ve fakiri birbirinden ayıran şey nedir? v Fakirlik neden artan bir şekilde insani kalkınma çerçevesinde ölçülmektedir? v ‘‘Büyüme olarak kalkınma’’ modelinin avantaj ve dezavantajları nelerdir? v Kuzey-Güney ayırımı nedir? Neden hâlâ bu ayrımın geçerliliği tartışılmaktadır? v Küresel eşitsizlikle ilgili olarak neden bu kadar çok anlaşmazlık vardır? v Küreselleşmenin yaygınlaşması, artan fakirlikten sorumlu tutulabilir mi? v Resmi kalkınma politikaları neden gelişmekte olan ekonomilerin yapısını uyumlaştırmayı hedeflemektedir?

Uluslararası Politikada İktisadi Eşitsizlik Sorular v Milenyum kalkınma hedefleri sadece bir gözboyama mıdır? v Uluslararası yardım, küresel ekonomideki dengesizlikleri gidermekte midir? v Gelişmekte olan dünyanın borçlarını silme, ahlaki ve ekonomik açıdan bir anlam ifade etmekte midir?