ULOGA Izbacuju se svi tetni produkti metabolitikih procesa

ULOGA • Izbacuju se svi štetni produkti metabolitičkih procesa u organizmu • To su voda, ugljen dioksid, amonijak, urea, mokraćna kiselena i njene soli, razgrađene materije iz ćelijskog metabolizma, štetni sastojci hrane koji se nisu mogli iskoristiti • Izčlučivanjem soli reguliše se osmotski pritisak unutrašnje sredine organizma

GRADJA • • Bubrezi Mokraćovodi Mokraćna bešika Mokraćna cijev - uretra

BUBREZI • Parni organi • Nalaze ispod dijafragme, sa obje strane kičme • Pasuljastog su oblika, sa izdubljenim stranama • Teški oko 150 grama • Krvlju su snabdjeveni preko bubrežne arterije a venska krv se odvodi bubrežnom venom

• Razlikujemo tri zone : 1. spolja je omotač - opna od vezivnog tkiva 2. bubrežna kora sa Malpigijevim tjelašcima i bubrežni kanalići 3. bubrežna srž – tu je smještene bubrežne čašice i bubrežna karlica

Osnovna jedinica je Malpigijevo tjelašce sa kanalićima – nefron Nefron počinje u buberežnoj kori Malpigijevim tjelašcem u čijoj građi razlikujemo Bomanovu čahuru i bubrežni kanalić koji se krivudavo kreće kroz koru bubrega zatim silazi u srž ponovo prelazi u koru gdje vijuga poslije čega se uliva u sabirni kanalići su skupljeni u obliku Malpigijevih piramida i ulijevaju se u bubrežne čašice a one u bubrežnu karlicu.

• • Splet krvnih sudova ili Malpigijevo klupče sadrži dovodni sud, koji se odvaja od bubrežne arterije i odvodni sud koji se po izlasku iz Bomanove čahure grana u sistem kapilara oko bubrežnih kanalića. Ovaj sistem ima važnu ulogu u formiranju mokraće Iz njega slivanjem manjih sudova u veće postaju vene koje se ulijevaju u bubrežnu venu Na bubrežnu karlicu nastavljaju se mokraćovodi

MOKRAĆOVODI • • • To su parni cijevasti organi , koji sprovode mokraću iz bubrega u mokraćnu bešiku Dužine 24 -34 cm Polaze od bubrežne karlice, spušta se niz retroperitonealni prostor trbušne šupljine, gdje se završava ulijevanjem u mokraćnu bešiku. Razlikujemo trbušni i karlićni dio mokraćovoda Mokraćovodi prolaze kroz zid bešike ukoso. Prilikom rastezanja zida mokraćne bešike, nabor njene sluznice djeluje kao valvula i sprečava vraćanje (refluks) urina ka ureterima i eventualno širenje infekcije iz bešike prema bubrezima.

MOKRAĆNA BEŠIKA Neparan kesasti organ , koji služi kao rezervoar mokraće ili urina • Smještena je u donjem dijelu trbušne duplje , oko karličnog pojasa, ispred analnog crijeva kod muškaraca ili ispred materice kod žena • Ima oblik kruške gdje se razlikuje vrh, tijelo i baza • Ima tri sloja : sluznicu, mišićni i spoljašnjo vezivni sloj. • Zid joj je elastičan i tako može da primi veću količinu urina, Zapremina iznosi oko 350 cm 3 Kod muškaraca može da iznosi i do 700 kod žena oko 650 cm 3 •

MOKRAĆNA CIJEV – URETRA • • • To je cijev koja izlazi iz mokraćne bešike u polne organe i izbacuje mokraću vani, kod muškaraca služi i za izbacivanje sjemene tečnosti Kod žena, mokraćna cijev je duga oko 3 -5 cm i završava u vaginalnom otvoru. Zbog te kratke dužine mokraćne cijevi, žene su podložnije urinarnim infekcijama nego muškarci. Kod muškaraca, mokraćna cijev je duga oko 20 cm i završava na vrhu penisa. Unutrašnjost mokraćne cijevi posjeduje spiralne nabore (kao u cijevi pištolja), koji omogućavaju brži protok urina i spreme. Dužina mokraćne cijevi kod muškaraca otežava kateterizaciju.

MOKRAĆA – URIN • • • To je tečna otpadna materija, koja je proizvod rada bubrega i prečišćavanja krvi Osim vode u mokraći nalazi se urea, kreatinin, hipurna kiselina, soli mokraće, amonijak, materije iz jetre, hloridi, fosfati, karbonati, sulfati , toksini Boja urina je žukasto ćilibarska, boja slame, različite hranjive supstance mogu da izmjenu boju i strukturu urina, prisustvo patogenih bakterija ili krvnih ćelije govori o nekom oboljenju U početku mokraća nema miris, dok se ne oslobodi amonijaka, ako je prisutan miris amonijaka to je znak urinarnih infekcija Čovjek dnevno izluči od 1200 do 1500 cm 3 mokraće

MEHANIZAM STVARANJE MOKRAĆE • • U formiranju mokraće učestvuju Malpigijeva tjelašca i bubrežni kanalići U tjelašcima se filtrira krvna plazma kroz zidove krvnih sudova i tako nastaje ultrafiltart Jedinjenja sitnih molekula prolaze kroz zidove kapilara u Malpigijevim sudovima , dok krupni molekuli ( bjelnčevine i krvna tjelašca ) ne prolaze kroz zidove kapilara. Ta mokraća naziva se primarnom. Primarna mokraća sadrži sve sastojke koji se u krvnoj plazmi nalaze u obliku pravih rastvora Iz Malpigijevih tjelašaca primarna mokraća prelazi u bubrežne kanaliće , gdje se vrši koncentrovanje mokraće , dolazi do upijanja nekih materija iz sastava primarne mokraće u krv ( glukoza ) Mokaraća koja na taj način nastaje u bubrežnim kanalićima uliva se preko sabirnih cjevčica u bubrežne čašice iz njih u bubrežnu karlicu pa iz nje u mokraćovode i na kraju u mokraćnu bešiku.

IZLUČIVANJE MOKRAĆE • • • Izlučivanje se vrši preko mokraćne bešike , koja ima elastične zidove pa može da primi veću količinu urina Pražnjenje mokraćne bešike vrši se preko odvodnog kanala koji zatvaraju 2 mišića Jedan mišić je izgrađen iz glatkih a drugi iz poprečno prugastih vlakana Mokraćna bešika je snabdjevena vlaknima simpatičkog i parasimpatičnog sistema Nadražaji preko simpatičkog sistema izazivaju zadržavanje mokraće , dok parasimpatički sistem je odgovoran za pražnjenje Kada se nakupi dovoljna količina urina u mokraćnoj bešici , dolazi do zatezanja njenog zida i tada se osjeća potreba za mokrenjem. Pored ovog načina izlučivanja , imamo izlučivanje i putem kože. Znojne kožne žlijezde izlučuju znoj koji je sličan po sastavu urina Lojne žlijezde nalaze se uz dlaku i luče loj koji podmazuju dlaku i štoto kožu od bakterija i isušivanja.

PATALOŠKA STANJA URINARNOG SISTEMA • • • Podležan je raznim bakterijskim infekcijama Poznate infekcije urinarnog trakta jeste infekcija sa bakterijom Ešerihijom Infeklcije mogu da izazovu različita pataloška stanja- različite upale mokraćne bešike, koje ako se ne liječe izazivaju upalu bubrega Nepravilan rad bubrega dovodi do ispuštanja štetnih materija u krv, dolazi do oboljenja, pri čemu se mora vršiti dijaliza ili vještačko prečišćavanje krvi Infekcije urinarnog trakta kod muškaraca mogu se prošitiri i na polne organe ( prostatu, sjemenovode) Bubrežni kamenci su česta pojava koja mogu da naprave velike probleme ako se zaglave u mokraćovodima