TYATRO Tiyatro nedir Tiyatro bir sahnede seyirciler nnde

TİYATRO

Tiyatro nedir? • Tiyatro, bir sahnede, seyirciler önünde oyuncuların sergilemesi amacıyla hazırlanmış gösterilerdir. Farklı bir şekilde duyguların ve olayların hareket ve konuşmalarla anlatılmasıdır.

• Tiyatro sözcüğü Yunanca'da "seyirlik yeri" anlamına gelen theatron'dan türetilmiş, dilimize İtalyanca'daki teatro sözcüğünden geçmiştir.

• Tiyatro da başka sanatlar gibi dinsel törenlerden doğmuş, sonra dinden bağımsızlaşarak sanatlaşmıştır. • Kökeninde, ilkel insanın doğa olaylarını kendi bedensel hareketleriyle simgesel olarak temsil etme çabaları yatar.

Türk Tiyatrosu • Geleneksel Türk Tiyatrosu o Karagöz ve Hacivat o Orta Oyunu o Meddah o Köy Seyirlik Oyunu

Türk Tiyatrosu • Modern Türk Tiyatrosu o Komedi o Trajedi o Dram

Karagöz ve Hacivat: • Taklide ve karşılıklı konuşmaya dayanan, iki boyutlu tasvirlerle bir perdede oynatılan gölge oyunudur. • Karagöz oynatıcısına kurgusal ya da hayalbaz denir. • Oyunda konuşmaların değişmesi baş hareketleriyle yapılır.

Karagöz ve Hacivat Karakterler: Karagöz: Hiçbir zaman düzgün bir işi olmayan, eğitim almamış bir karakterdir. Halkın sağduyusunu temsil etmektedir. Meraklı, patavatsız ve açık saçık konuşur. Bazen hile yaparak diğerlerini kandırmaya çalışır. Hacivat: Kurnaz, içten pazarlıklı bir tiptir. Eğitim almış olduğu bellidir ve her konuda iyi kötü bilgi sahibidir. Karagöz’e göre daha kültürlü, aklı başında ve güvenilir bir tiptir.

• Çelebi, Tiryaki, Beberuhi, Kayserili, Kastamonulu, Laz, Kürt, Acem, Arnavut, Rumelili, Yahudi, Ermeni, Çerkez, Tuzsuz, Zenneler, Çengi diğer karakterlerdir.

Bölümleri: 1. Mukkaddime (Giriş) 2. Muhavere (Atışma) 3. Fasıl (Oyun) 4. Bitiş

Orta Oyunu: • Ana karakterleri Kavuklu ve Pişekâr olan, açık alanda halkın ortasında oynanan Türk halk tiyatrosudur. • Önceleri meydan oyunu, kol oyunu gibi adlarla anılan orta oyunu son biçimini 19. yüzyılda almıştır. • Orta oyunu, etrafı kalabalıklarla çevrili, palanga adı verilen geniş bir alana kurulmuş, bir metne bağlı kalınmadan oynanan bir oyundur.

Meddah: • Tek bir oyuncunun çeşitli kılıklara girerek bir oyunu canlandırmasıdır. • Meddah (Kıssahan), aynı zamanda bir topluluk önünde çeşitli hikâyeler anlatan ve taklit sanatı yapan kişiye de denir. • Meddahın anlatısını, günlük yaşamdaki olaylar, masallar, destanlar, öyküler ve efsaneler oluşturur.

Köy Seyirlik Oyunu: • Kırsal kesimde, dar bir çevrede yaşayan insanların kendi aralarında belli zamanlarda oynadıkları sözlü ya da sözsüz oyunlardır. • Bu oyunlarda taklit en önemli özelliktir ve bir eylemin veya rolün taklidi söz konusudur. • Belli bir metne bağlı kalmadan doğaçlama oluşturulur.

Modern Türk Tiyatrosu • Türk Edebiyatında Batılı anlamda tiyatro Tanzimat dönemiyle birlikte başlar. • 1859’da Şinasi tarafından yazılan ve ilk tiyatro eseri kabul edilen “Şair Evlenmesi”dir. • Yine bu dönemde Abdülhak Hamit ve Namık Kemal gibi usta sanatçılar ise çok başarılı kabul edilmeyen dram türünde eserler vermişlerdir.

• Bu dönemde Ahmet Vefik Paşa, gerek Moliere’den yaptığı çeviri ve uyarlamalar gerekse Bursa’da vali iken yaptırdığı tiyatro binasıyla ülkemizde tiyatro sanatının gelişmesine önemli katkılarda bulunmuştur. • Daha sonra Meşrutiyet döneminde de tiyatromuz Batı’nın taklidi olarak kalmış, asıl olarak kendini 1925’lerden sonra bulmuştur.

• Batılı anlamda Türk tiyatrosunun kurucusunun Muhsin Ertuğrul (1892 -1979) olduğu kabul edilmektedir. • Cumhuriyet Dönemi oyun yazarlarının birkaçının isimleri şöyle sıralanabilir: • Aka Gündüz, Aziz Nesin, Tarık Buğra, Haldun Taner, Turan Oflazoğlu, Melih Cevdet Anday, Sabahattin Kudret Aksal, Murathan Mungan. . .

Modern Tiyatro Türleri • Komedi • Trajedi • Dram

Komedi • İnsanların ve olayların gülünç yönlerini ortaya koymak, izleyenleri güldürmek ve düşündürmek amacıyla yazılmış tiyatro eseridir. • Birbirini izleyen diyalog ve koro bölümlerinden oluşur.

Trajedi • Seyirciye, hayatın acıklı yönlerini göstermek, ahlak, erdemi anlatmak için yazılmış manzum eserlerdir. • Oyunda korolara yer verilir.

Dram • Hayatı olduğu gibi acıklı ve gülünç yönleriyle sahnede göstermek için yazılan tiyatro eseridir. • Üç birlik kuralına uyma zorunluluğu yoktur.

Modern Tiyatro Terimleri: • Aktör: Erkek tiyatro sanatçısı. • Aktrist: Kadın tiyatro sanatçısı. • Dekor: Tiyatroda sahneyi eserin konusuna göre döşeyip hazırlamada kullanılan eşyanın genel adıdır. • Diyalog: Oyun, roman, öykü gibi eserlerde iki veya daha çok kimsenin konuşması, konuşmaya dayanılarak yazılmış eser.

Modern Tiyatro Terimleri: • Doğaçlama: Oyuncunun, konuya bağlı fakat metne bağlı kalmadan, içinden geldiği gibi konuşması ve davranması. • Epizot: Yunan trajedisinin öğelerini oluşturan diyaloglu bölümlerin her biri. Bu bölümler modern tiyatroda perde adıyla bilinir. • Jest: Tiyatro sahnesinde, sanatçıların bütün el, kol, ayak ve beden hareketleri.

Modern Tiyatro Terimleri: • Koro: Hayvanların, ağaçların ya da başka varlıkların yerine sembol olarak kullanılan kadınlı erkekli şarkı grubu. • Kostüm: Tiyatroda sanatçıların oyuna uygun giydikleri kıyafet. • Kurgu: Bir eserin dil, biçim ve içerik olarak farklı ya da aynı cinsten parçalarını bir araya getirme.

Modern Tiyatro Terimleri: • Mimik: Bir duygu ve düşüncenin kaş, göz, ağız ve yüz hareketleriyle anlatılması. • Perde: Tiyatro eserinin bölümlerinin her birine perde denir. Bu bölümler sahnedeki perdenin açılmasıyla başlayıp kapanmasıyla biter. • Reji: Sinema, tiyatro, radyo ve televizyon oyunlarında oyunu yönetme. • Rejisör: Tiyatro ve sinema oyunlarında oyuncuların rollerini dağıtıp oyunu düzenleyen , metni yorum, dekor, müzik gibi ögeler arasında birlik sağlamaya çalışan sanatçı, yönetmen.

Modern Tiyatro Terimleri: • Replik: Sahne oyunlarında konuşanların birbirine söyledikleri sözlerden her biri. • Rol: Sahne sanatlarında oyuncuların eser kişilerini sahnede canlandırması. • Sahne: 1. Perdelerin içinde kişilerin oyuna girip çıkmasıyla oluşan küçük bölümler. 2. Eserin oynandığı yer. • Suflör: Tiyatroda, kuliste durarak, oyunculara sözlerini fısıltıyla söyleyip hatırlatan yardımcı.