TURIZM VE PIYASALAR2 OLIGOPOL PIYASASI VE TURIZM Birbirine

TURIZM VE PIYASALAR-2

OLIGOPOL PIYASASI VE TURIZM Birbirine etki edebilecek kadar az sayıda firmanın çok sayıda alıcı ile karşıya geldiği piyasa türüne oligopol piyasası denir. Oligopol piyasası tam rekabet ile monopol arasında yer almaktadır. Gerçek hayatta fazla görülen bir piyasa türüdür. Oligopolist firmalar tarafından üretilecek mallar standartlaşmış olabileceği gibi farkılaştırılmış da olabilir. Demir - çelik üretimi standartlaştırılmış üretimdir. Otomobil, sigara gibi mallar farklılaştırılmış üretimdir. Bu piyasalar ülkemizde oligopol piyasasına örnek oluştururlar. Çünkü birkaç dev firmanın hakim olduğu piyasalardır. Oligopol piyasasında az sayıda (birkaç) satıcı ve çok alıcı olması, firmaların homojen veya farklılaştırılmış mal satmaları ve piyasaya girişi kısıtlayan engellerin olması oligopol piyasasının özellikleridir.

Oligopollerin Sınıflandırılması Oligopoller ana hatlarıyla ürün farklılaştırılmasının olup olmamasına göre, gizli anlaşmalarla ya da ihtiyari işbirlikleriyle oluşup oluşmadıklarına göre iki sınıfta sınıflandırılabilirler. Ürün farklılaştırmasının olup olmamasına bağlı olarak oligopol saf oligopol ve farklılaştırılmış oligopol olmak üzere de ikiye ayrılabilir. Saf oligopolde firmaların ürünleri homojendir. Çimento, demir-çelik, alüminyum sanayileri bunlara örnek olarak verilebilir. Saf oligopolde firmalar birbirlerine bağımlıdırlar.

Farklılaştırılmış oligopolde firmaların ürünleri homojen değildir. Yani mallar birinden farklıdır. Farklılaştırmanın derecesinin artması firmalar arasında karşılıklı bağımlılığın azalmasına neden olur. En fazla farklılaştırılmış oligopolle karşılaşmaktayız. Otomobil üreten az sayıda firma farklılaştırılmış oligopole örnektir. Oligopoller gizli anlaşmalarla veya ihtiyari işbirlikleriyle oluşabilirler. Gizli anlaşmalarla oluşan oligopolde rakip firmalar doğrudan görüşüp, anlaşabilirler. Ancak çoğu kez ihtiyari işbirlikleriyle ortaya çıkan oligopollere rastlamaktayız. Buna göre her firma kendi hareketine tepki olarak rakibinin tepkisini dikkate alır ve ona göre politikasını belirler.

Oligopolde Piyasa Dengesi Oligopol piyasasında firmalar arasında karşılıklı bağımlılığın olması fiyatın belirlenmesini karmaşık hale getirmektedir. Dirsekli Talep Modeli: Buna göre eğer piyasada bir firma fiyatlarını düşürürse rakipleri de aynı şekilde fiyatlarını düşürürler. Ancak firma fiyatları arttırdığında rakipleri bu kez fiyatlarını yükseltmezler. Bu nedenle oligopolcü için piyasa fiyatının üzerinde daha az esnek olan piyasa talep eğrisi, bu fiyatın altında ise çok esnek olan firma talep eğrisi geçerlidir. Yani talep eğrisi, piyasa fiyatı düzeyinde dirsek yapar.

Fiyat Önderliği Teorisi: Bazı oligopoller fiyatları belirlerken işbirliği yaparlar. Böyle işbirliğinde piyasada lider durumunda olan firma fiyatı belirler. Diğer firmalar saptanan bu fiyatı izlerler.

Oligopol Piyasasının Turizm ile İlişkilendirilmesi Turizm, oligopol piyasasının özelliklerinin en yoğun yaşandığı üretim alanlarından birisidir. Özellikle dikey ve yatay bütünleşmelere sık rastlanmaktadır. Otellerin kendi aralarında birleşerek piyasaya yön verme çalışmaları yatay bütünleşme örneğidir. Havayolları, otel ve acentenin bir grup altında toplanması ise dikey bütünleşmeye örnektir.

KAYNAKÇA: Ankuzem modül.