TROMBOCITOZA Prof dr Lidija Dokmanovi Trombociti Nastaju fragmentacijom

TROMBOCITOZA Prof. dr Lidija Dokmanović

Trombociti • Nastaju fragmentacijom citoplazme megakariocitanisu ćelije • 2 -4μm (20% dijametra eritrocita) • Vek 8 -9 dana 1 MK: 1000 -3000 trombocita Dnevna produkcija: 1 x 1011

Regulacija produkcije trombocita • Glavni stimulator: – trombopoetin (TPO) – koncentracija TPO ne korelira inverzno sa masom trombocita • Ostali stimulatori: – Eritropoetin – Proinflamatorni i drugi citokini: IL-6, GM-CSF*, IL-3, IL-11, LIF*, IL-1β – Bakterijski lipopolisaharidi GM-CSF: faktor rasta granulocita i monocita; LIF: leukemija inhibitorni faktor

Funkcija trombocita • Formiranje trombocitnog ugruška u hemostazi – adhezija – aktivacija – agregacija – kohezija ili stvaranje ugruška • Fagocitoza • Deponovanje i transport supstanci

Trombocitoza - trombocitemija • Normalne vrednosti: 150 -450 x 109/L • Podela trombocitoze: – Blaga: 500 -700 x 109/L (72 -86%) – Umerena: 700 -1000 x 109/L (6 -8%) – Izražena: >1000 x 109/L (0, 5 -3%)

Trombocitoza - trombocitemija • Normalne vrednosti: 150 -450 x 109/L • Podela trombocitoze: – Blaga: 500 -700 x 109/L (72 -86%) – Umerena: 700 -1000 x 109/L (6 -8%) – Izražena: >1000 x 109/L (0, 5 -3%) • Šta nas plaši?

Trombocitoza - trombocitemija • Normalne vrednosti: 150 -450 x 109/L • Podela trombocitoze: – Blaga: 500 -700 x 109/L (72 -86%) – Umerena: 700 -1000 x 109/L (6 -8%) – Izražena: >1000 x 109/L (0, 5 -3%) • Šta nas plaši? Tromboza

Funkcija trombocita • Formiranje trombocitnog ugruška u hemostazi – aktivacija – adhezija – agregacija – kohezija ili stvaranje ugruška

Čime nas još plaše: No Symptoms, but Raised Platelets -- Red Flag for Cancer? "Thrombocytosis is a risk marker of cancer in adults; 11. 6% and 6. 2% cancer incidence in males and females, respectively, is worthy of further investigation for underlying malignancy. " Bailey S et al: Clinical relevance of thrombocytosis in primary care: a prospective cohort study of cancer incidence using English electronic medical records and cancer registry data Br J Gen Pract 22 May 2017.

Etiološki tipovi trombocitoze • Primarna – vrsta mijeloproliferativnog oboljenja – tendencija ka krvarenju ili trombozi • Sekundarna – rezultat ekscesivne megakariocitopoeze i trombocitopoeze u sklopu raznih hematoloških i nehematoloških bolesti • Lažna – automatizovani brojač krvnih slika uvrsti fragmente leukocita i eritrocita ili mikrosferocite u trombocite

Sekundarna trombocitoza • Daleko najčešći vid trombocitoze – 6 -15% među hospitalizovanom decom* – 600/milion u opštoj populaciji – najčešća kod dece uzrasta do 2 g • Uzroci: – Infekcija/ hronična inflamacija – Hematološke i onkološke bolesti – Ostalo *Dame C, Sutor AH. Br J Haematol 2005

Infektivni/inflamatorni uzroci sekundarne trombocitoze respiratorne infekcije i otitis media (60 -80%) gastrointestinalne infekcije (~10%) urinarne infekcije i nefrotski sindrom bakterijemija i sepsa septični artritis i osteomijelitis meningitis teški dermatitis hronična inflamacija i vaskulitis (RA, Kawasaki sindrom, Henoch-Schönlein purpura, IBD) • oštećenje tkiva (postoperativno, opekotine, traume i frakture) • •

Hematološki i onkološki uzroci sekundarne trombocitoze • sideropenijska anemija i krvarenje • stanje nakon splenektomije i kongenitalna asplenija • hemolizne anemije • ribaund fenomen nakon ITP • kancer (tumori jetre, mekotkivni sarkomi, osteosarkom. . . )

Ostali uzroci sekundarne trombocitoze • mala porođajna masa i prematuritet • lekovi: niskomolekulari heparin, faktor rasta neutrofila kod NN • porodična urtikarija pigmentoza

Simptomi i znaci u dece sa sekundarnom trombocitozom • Najčešće postoji neka infekcija/inflamacija • U retkim slučajevina nema jasne prateće bolesti • Bez ikakvih trombotskih ili hemoragijskih simptoma *** • Nake trombocitoza doprinela šlogu

Terapija sekundarne trombocitoze • Nije potrebna • Kawasaki-jeve bolest-aspirin? * *Hsieh KS: Treatment of acute Kawasaki disease: aspirin's role in the febrile stage revisited. Pediatrics. 2004; 114(6): e 689.

Primarna trombocitoza ekstremno retka: 1/10 miliona* 2/3 dece ima >1000 x 109/L trombocita kod starije dece klonalna bolest u kojoj megakariociti imaju povećanu senzitivnost na trombopoetin • 20% pedijatrijskih bolesnika ima JAK 2 V 617 F mutaciju • 30% dece ima krvarenje ili trombozu • terapija hidroksiurea, anagrelid, aspirin • • *Hofman R. Hematology, 2013

Diferencijalna dijagnoza primarne i sekundarne trombocitoze Kriterijumi Primarna Sekundarna Godišnja incidenca 1/milion dece >600/milion Prosečni uzrast 11 g <2 g Trajanje Meseci i godine Nedelje i meseci Splenomegalija Česta Retka Temperatura Ne Često Krvarenje ili tromboza Da Ne Laboratorijske abnormalnosti U 20% produženi VK, PT i PTT; antifosfolipidna AT CRP i proinflamatorni citokini Morfologija trombocita Veliki ili mali, dismorfični Veliki Funkcija trombocita Poremećena Normalna Koštana srž Povećan broj megakariocita dismorfični Povećan broj megakariocita normalne morfologije Patogenetski mehanizam Klonalna bolest sa hiperreaktivnošću na TPO Povećana produkcija TPO ili megakariocitnih faktora rasta (IL-6)

ZAKLJUČCI • Trombocitoza je prisutna u do oko 15% hospitalizovane dece • Daleko najčešće je reaktivna • Najčešće prolazi nakon par meseci osim kod splenektomije, hronične hemolizne anemije, vaskulitisa i bolesti vezivnog tkiva • Nema komplikacija • Nema potrebe za lečenjem • Primarna trombocitoza je u dece izuzetno retka

HVALA! Kontaktirajte nas: Služba za hematologiju i onkologiju 011 20 60 690