Trkiyenin Petrol ve Doal Gaz Politikalarnda BOTAn Rol

Türkiye’nin Petrol ve Doğal Gaz Politikalarında BOTAŞ’ın Rolü Mehmet KONUK BOTAŞ Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdür V. 05. 11. 2015 1

Türkiye’nin Enerji Politika ve Stratejilerinde Ön Plana Çıkan Önemli Başlıklar Yerli, yenilenebilir ve nükleer enerji kaynakları Kaynak ve güzargah çeşitliliği Yeterli altyapı Enerji verimliliği Enerji piyasalarında serbestleşme ve yatırım ortamının geliştirilmesi • Enerjinin rekabetçi bir yapıda kolay ulaşılabilir olması • Doğal gaz ticaret merkezi olunması • Enerji alanında küresel işbirliklerinin geliştirilmesi • • • Enterkonneksiyon • Arama ve üretim faaliyetleri 2

BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A. Ş. Türkiye’nin Dünya Enerji Piyasasındaki Yeri Son 10 yılda, doğal gaz ve elektrik talebinin en fazla arttığı 2. ülke Türkiye’dir. Dünya Birincil Enerji Tüketiminde 20. Dünya Petrol Tüketiminde En Fazla Doğal Gaz İthalatı Yapan 7. Avrupa Ülkeleri Petrol Tüketiminde 7. Dünyada En Fazla Doğal Gaz Tüketen 16. Avrupa’da En Fazla Doğal Gaz Tüketen 4. 27. ülkeyiz. 2014 yılında * BP Statistical Review of World Energy-June 2015 3 3

BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A. Ş. Kaynaklar Bazında Doğal Gaz İthalatı %8 %3 %3 %12 %18 %55 Rusya İran Azerbaycan Cezayir Nijerya Spot LNG 4

Petrol ve Doğal Gaz Boru Hatları Rusya (Balkan) Anlaşma T: 1998 Teslimat T: 1998 Bitiş T: 2021 Miktar: 14 milyar m 3/yıl Kapasite: 42 milyon m 3/gün M. Ereğlisi (LNG) 6 milyar m 3/yıl 22 milyon m 3/gün Giriş Noktaları K. Marmara – Değirmenköy (Depolama Tesisi) 20 milyon m 3/gün PEMI Edirne (Yerli Üretim) Kapasite: 0, 9 milyon m 3/gün Ham Petrol Boru Hatları Çıkış Noktası Üretim Noktaları TPAO Akçakoca – Çayağzı (Yerli Üretim) 2, 1 milyon m 3/gün Rusya (Mavi Akım) Anlaşma T: 1997 Teslimat T: 2003 Bitiş T: 2025 Miktar: 16 milyar m 3/yıl Kapasite: 47, 3 milyon m 3/gün Depo Noktaları Azerbaycan Faz I Anlaşma T: 2001 Teslimat T: 2007 Bitiş T: 2021 Miktar: 6, 6 milyar m 3/yıl Kapasite: 19, 0 milyon m 3/gün Bakü- Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Devreye Alınma T: 2006 Kapasite: 50 mton/yıl Uzunluk: 448 km Yunanistan Anlaşma T: 2003 Teslimat T: 2007 Bitiş T: 2021 Miktar: 750 milyon m 3/yıl Kapasite: 2, 4 milyon m 3/gün Egegaz Aliağa (LNG) Kapasite: 16, 1 milyon m 3/gün Irak- Türkiye Ham Petrol Boru Hattı I. Hat Devreye Alınma T: 1976 I. Hat Devreye Alınma T: 1987 Kapasite: 70, 9 mton/yıl I. Hat Uzunluk: 986 km II. Hat Uzunluk: 986 km İran Anlaşma T: 1996 Teslimat T: 2001 Bitiş T: 2026 Miktar: 10 milyar m 3/yıl Kapasite: 28, 5 milyon m 3/gün 5

BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A. Ş. Türkiye’de Doğal Gaz Tüketim Trendi 60 Talep Depolama Kapasitesi / Talep Oranı %30 50 %25 Doğal Gaz Talep Artışı Milyar Sm 3 BBO: Talep Y %7, 77 40 %20 30 %15 20 10 22. 3 27. 3 31. 0 35. 4 36. 9 35. 2 37. 4 43. 7 45. 2 45. 9 48. 7 50. 8 %10 %5 2. 66 2. 66 0 %0 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 *YBBO: Yıllık Bileşik Büyüme Oranı 6

BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A. Ş. Türkiye Doğal Gaz Talep Tahmini 2020 2023 2030 2035 Mevcut tüketiciler 51, 8 54, 4 57, 1 59, 5 Muhtemel ilave tüketiciler 6, 2 8, 1 9, 8 Toplam yurt içi talep 57, 9 62, 5 66, 9 69, 3 İhracat + dahili kullanım 1, 1 Genel toplam 59, 0 63, 6 68, 0 70, 4 (milyar Sm 3) 7

BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A. Ş. Türkiye Doğal Gaz Tüketiminin Sektörel Dağılımı 28% 49% 23% Elektrik Konut Sanayi 8 8

BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A. Ş. Elektrik Üretim Gücünün Kaynak Bazında Dağılımı 2% 1% Üretim 2014 5% 3% 11% 48% 30% Kurulu Güç 2014 Kurulu Güç Üretim 1% 8% : 69. 519, 8 MW : 252 Milyar k. Wh 24% 31% 10% 21% 5% 0% Hidrolik (Barajlı) Doğal Gaz Hidrolik Akarsu Termik (Diğer) Rüzgar Jeotermal Güneş Kömür 9

BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A. Ş. Bölgesel Enerji Görünümü (2014) Avrupa Birliği Doğal Gaz Üretimi : 132, 3 bcm Doğal Gaz Tüketimi : 386, 9 bcm Petrol Üretimi : 67 mton Petrol Tüketimi : 592, 5 mton Avrasya* Doğal Gaz Üretimi Doğal Gaz Tüketimi Petrol Üretimi Petrol Tüketimi : 741, 5 bcm : 500, 6 bcm : 2. 069 mton : 162, 1 mton Dünya Doğal Gaz Rezervinin %74’ü Dünya Petrol Rezervinin Orta Doğu Doğal Gaz Üretimi Doğal Gaz Tüketimi Petrol Üretimi Petrol Tüketimi Kaynak: BP Statistics 2015 * Kazkistan, Rusya, Özbekistan, Azerbaycan, Türkmenistan : 661, 9 bcm : 513, 2 bcm : 1. 397, 5 mton : 431, 7 mton %57’si 10

BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A. Ş. Avrupa’ya Doğal Gaz Taşıma Güzergâhları Norveç 1. 922 bcm* ~17, 6 yıl* Rusya 32. 643 bcm* ~56, 4 yıl* AB 1, 492 bcm* ~11, 2 yıl* Kafkasya 18. 645 bcm* TANAP+TAP K. Afrika 6. 010 bcm* ~62, 9 yıl* Kaynak: BP Statistics 2015 ~216, 3 yıl* Ortadoğu 79. 813 bcm* ~132, 8 yıl* *Kaynak Ülke Rezervleri ve Ömürleri 11

BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A. Ş. Rusya Federasyonu Gazı (Türk Akımı) Hazar Geçişli Kazak Gazı Mavi Akım -I Şah Deniz BTE TAP Güney Kafkasya DGBH TANAP BOTAŞ LNG Hazar Geçişli Türkmen Gazı Aliağa LNG Irak (ITGEP) Arap DGBH İran Mısır Gazı Arap DGBH 12

BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A. Ş. n i n ' e y i i k f r Tü ede H GEÇİŞ ÜLKESİ GAZ TİCARET MERKEZİ (HUB) + GEÇİŞ ÜLKESİ Enerji Siyaset • Yasal Düzenlemeler • Uluslararası İşbirlikleri ve Komşu Ülkeler ile Enterkonneksiyonlar • Kapasiteler İçin Altyapı Yatırımları • Depolama Faaliyetleri • Arz ve Güzergah Çeşitliliği • Sürdürülebilir Rekabet Avantajı • Küresel ve Bölgesel İstikrar Finansal ve teknik fizibilite çalışmaları, enerji diplomasisi ile desteklenmelidir 13

BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A. Ş. Teşekkür Ederim 14