Trkiye 20 2 milyon hektar geniliinde bir orman
Türkiye 20, 2 milyon hektar genişliğinde bir orman varlığına sahiptir. Bu ülke alanının yaklaşık %26’sına karşılık gelir. Fakat bu oran ülkemiz koşulları için yeterli olmayıp, %30 -35 civarında bir orman varlığına sahip olmamız gerekiyor. Diğer taraftan sahip olduğumuz bu orman varlığının %56’sından fazlası iyi durumda olmayıp, bozuk bir yapıya sahiptir. Batı Avrupa ülkelerinde ormanın dağılımı : Finlandiya %69 İsveç %53 Avusturya %38 Yugoslavya %36 Fransa %20 İtalya %20
v. Ormanlar dünyanın akciğerleridir. vÖrneğin bir kayın ağacı 1 saatte 2, 35 kg CO 2 tüketmekte, 1, 72 kg O 2 üretmektedir. vÜretilen bu O 2 yaklaşık 20 kişinin 1 saatlik O 2 ihtiyacına eşittir. Yine 100 yaşındaki bir kayın ağacı 40 kişinin 1 saatte çıkarttığı CO 2 absorbe etmektedir. v. Radyoaktif kükürt ile yapılan denemeler 0, 1 mg SO 2 içeren hava kütlesinin 25 km’den daha az hızla bir orman örtüsünden geçerken, SO 2 ‘den tümüyle arındığını göstermektedir. v 1 ha genişliğinde Kayın ormanı 68 ton toz, partikül v. b katı maddeleri tutmaktadır. v 50 m genişliğinde bir park veya orman şeridi trafik gürültüsünü 20 -30 d. B ölçüsünde azaltmaktadır. v 1 m 3 orman toprağındaki kökleri eklediğimizde 100 km’ye uzuyor.
yangın Önce gelincikleri yolduk, Nar ağaçlarını tuttuk kurşuna, Ardından andızları devirdik, Aptallık, bilinçsizlik, bir hiç uğruna, Sonra sıra ormanlara geldi, Yüz binlerce dönüm ateş yaktık, Sivas’a kadar gidip bulduk, Dikili tek ağaç bırakmadık. Şimdi damlarda yanıp söner, İsli lambalar gibi insan gözleri, Daha çok atılacak, it gibi sokaklara, Delik deşik insan ölüleri. • Cahit Külebi
Toprağın taşınmasını önleyen bitki örtüsünün insanlar tarafından yok edilmesi sonucu koruyucu örtüden yoksun kalan toprağın su ve rüzgar etkisiyle azalması ve taşınması olayıdır. Yeryüzünde en yaygın ve en yoğun bir şekilde görülen ve büyük toprak kayıplarına neden olan erozyon ve su erozyonudur. Su erozyonu başlıca 3’e ayrılır; Yüzeysel erozyon Selçik yarıntısı erozyonu Oyuntu erozyonu
Genellikle bitki örtüsünde yoksun eğimli yamaçlarda görülen oluklar halindeki erozyondur. 2 -3 cm’den 25 -30 cm’e kadar olurlar. Yamaç üzerinde bir elin parmakları gibi göründüğünden parmak erozyonu da denir.
Oluk erozyonundan daha derin ve büyüktür. Vadi ve vadicikler şeklindedir. Bu tip arazilere bandland : kötü arazi de denir. Arazi iyice parçalanmış, kullanılamaz hale gelmiştir.
%10 EĞİMDE, KUMLU BALÇIKTAN OLUŞAN 18 cm KALINLIĞINDA BİR TOPRAĞIN EROZYONLA AKIP-GİTMESİ İÇİN ORMAN ‘da 500. 000 yıl ÇAYIR’da 3. 225 yıl BİTKİ NÖBETİN’de 70 yıl PAMUK’da 32 yıl ÇIPLAK durumda 15 yıl %16 EĞİMDE, TOZ BALÇIKTAN OLUŞAN 18 cm KALINLIĞINDA BİR TOPRAĞIN EROZYONLA AKIP-GİTMESİ İÇİN ÇAYIR ‘da 10. 000 yıl MISIR-ARPA-YONCA nöbetinde 36 yıl MISIR ‘da 9 yıl ÇIPLAK durumda 5 yıl Yeterli olmaktadır. 18 cm KALINLIĞINDA BİR TOPRAĞIN OLUŞMASI İÇİN İSE: 1400 -7000 YILA İHTİYAÇ VARDIR
Ø Dünyada belli başlı akarsuların taşıdığı toprak miktarı ile, su ve diğer akarsularla her yıl deniz ve göllere taşınmakta olan toprağın toplam miktarları aşağıdaki tablolarda verilmektedir. Ø Çizelge 7’de görüldüğü gibi, Çin ‘de sarı ırmak ve Hindistan’da Ganj nehirleri dünyanın en çok toprak taşıyan akarsularıdır. Ø Dünyanın en çok su taşıyan akarsuyu Amazon olmasına rağmen bu havza ormanlarla kaplı olduğu için çok daha az toprak taşıdığı görülmektedir. Ø Aynı şekilde Avrupa’nın Ren nehri ile Fransa’nın Sen nehri de, havzanın ormanlık, verimli çayırlarla kaplı ve arazi kullanımının da düzenli olmasına bağlı olarak 0, 5 -1, 2 milyon ton/yıl gibi çok düşük miktarlarda toprak taşımaktadır.
AKARSULARIN İSMİ Dünyanın belli başlı akarsuları İle denizlere taşınan toprak miktarı YILLIK ORTALAMA TAŞINAN TOPRAK MİKTARI ( milyon ton ) Sarı ırmak (Çin) 2080 Brahmaputra (Bangladeş) 800 Ganj (Hindistan) 1600 İndus (Pakistan) 480 Amazon (Brezilya) 400 Mississipi (K. Amerika) 344 Nil (Mısır) 122 Kongo (Kongo) 71, 3 Volga (Rusya) 21, 7 Sen (Fransa) 1, 2 Ren (Hollanda) 0, 5
KITALAR YILDA TON/KM 2 KITA TOPLAMI ( Milyon ton ) Kuzey Amerika 95 1960 Güney Amerika 62 1200 Afrika 26, 5 540 Asya 588 15910 Avustralya 44 230 Avrupa 35 320 Dünyada ortalama 141, 7 20160 Dünyadan ve kıtalardan akarsularla deniz ve göllere birim alandan ve toplam olarak taşınan toprak miktarı.
Erozyon sonucu Türkiye den ve Avrupa, Afrika, ve Avustralya kıtalarından kaybedilen topraklar ve alan karşılaştırması. Erozyon ( Milyon ton ) Alan ( bin km 2 )
TÜRKİYE’DE EROZYON Ülkemizde her yıl en az 500 milyon toprak denizlere ve göllere gitmektedir. giden bu toprak, kalınlığı 10 cm olan Kıbrıs adasının genişliğine denktir. Akarsu havzası ve ölçüm istasyonu Yıllık ortalama taşınan toprak ( Ton/km 2 ) Yıllık toplam taşınan toprak ( Milyon Ton ) Karasu. Keban 525 33, 5 Tortum 2500 2, 5 Fırat, dutluca 1167 108, 2 Peri suyu 919 146, 0 Dicle 1085 6, 8 Kızılırmak 923 44, 9 Yeşil ırmak 1521 54, 9 Kelkit 1977 42, 9 Ceyhan 922 19, 6 Seyhan 563 7, 8 Göksu 648 6, 8 B. Menderes 519 12, 4 Gediz 582 5, 8 Sakarya 651 8, 1 Dalaman 266 0, 9 İyi dere 219 0, 5 Türkiye Ortalama 600 500
TÜRKİYE’DE EROZYON Türkiye ‘de toprak aşınımı ve taşınımının(erozyon) dereceleri ve dağılımı Aşınma derecesi Kapladığı alan ( Hektar ) % 0 ( Yok ) 5, 166, 627 6, 64 1 ( Hafif ) 5, 611, 892 7, 22 2 (Orta ) 15, 592, 750 20, 04 3 ( Şiddetli ) 28, 334, 933 36, 42 4 ( Çok şiddetli ) 17, 366, 463 22, 32 R ( Rüzgar aşındırması ) 506, 309 0, 65 ÇK (Çıplak kayalık ) 3, 77 2, 930, 933
TÜRKİYE’DE EROZYON Ülkemizde her yıl en az 500 milyon toprak denizlere ve göllere gitmektedir. giden bu toprak kalınlığı 10 cm olan Kıbrıs adasının genişliğine denktir. Barajın adı Barajın su tutmaya başladığı tarih Sediment ölçümleri sonucu barajın tahmin edilen ekonomik ömrü Yıl / Tarih olarak Toplam yıl olarak Altınapa 1965 1984(-) 19 Bayındır 1964 1992(-) 28 Buldan 1966 2036 72 Çayören 1970 2047 77 Cıp 1965 2005(? ) 40 Çubuk-1 1935 2010(? ) 75 Demirköprü 1957 1998(? ) 41 Hirfanlı 1957 1990(-) 33 Karamanlı 1972 1985(-) 13 Kartalkaya 1970 1989(-) 19 Kemer 1957 1979(-) 22 Kesikköprü 1964 2030 66 Selevir 1963 1990(-) 27 Seyhan 1955 2025 70 Sürgü 1967 2002(? ) 35 Yalvaç 1971 1998(? ) 27
- Slides: 33