Transmetimi sinjalit Prdoren dy teknika pr t transmetuar

Transmetimi sinjalit Përdoren dy teknika për të transmetuar sinjale të enkoduar nëpër kabllo : • Transmetim baseband (me brez bazë) • Transmetim broadband (me brez të gjerë)

Transmetimi Baseband • Sistemi Baseband transferon te dhenat binare duke perdorur nje sinjali dixhital në një kanal të vetëm. • Transmetohet një sinjal i vetëm të dhënash, duke perdorur te gjithë gjerësinë e brezit të kabllit.

• Ne transmetimin baseband komunikimi eshte i dyanshem. • Sinjalet merren dhe dergohen ne te dyja drejtimet, por jo ne te njejten kohe.

• Per te derguar sinjale te shumte ne nje linje te vetme perdoren teknika te multipleksimit ne kohe (Time Division Multiplexing). • Multipleksimi ne kohe ndan nje kanal te vetem transmetimi ne kohe te barabarta te dedikuara per komunikim per secilen pajisje.

Multipleksimi ne kohe

Transmetim Broadband • Sistemi Broadband per transferimin e te dhenave përdor sinjalin analog dhe një brez frekuencash.

• Në transmetimet broadband, sinjali udhëton në një drejtim të vetëm. • Prandaj duhen dy rrugëkalime per te derguar e marre sinjale ne te njejten linje. • Mjeti i transmetimit duhet te ndahet ne dy kanale komunikimi.

Kjo arrihet duke perdorur dy konfigurime : – Broadband mid-split (ndaj në mes) bandwith-i ndahet në dy kanale, ku secili përdor një brez të ndryshëm frekuence. Një kanal dërgon sinjal, tjetri merr sinjal. – Broadband dual-cable (kabëll i dyfishtë) , ku në çdo pajisje lidhen dy kabllo. Njëri përdoret për të dërguar sinjal ndërsa tjetri për të marrë.

• Sistemi Broadband mundeson qe nje mjet i vetem (percjelles) te mbaje disa kanale komunikimi njekohesisht , te cilat realizohen duke perdorur tekniken e multipleksimit ne frekuence. • Çdo sinjali i jepet nje brez i caktuar frekuencash nga gjeresia e pergjithshme e brezit te transmetimit te mjetit. • Brezi I frekuencave ndahet ndermjet sinjaleve te ndryshem per tu transmetuar ne te njejten linje.

Multipleksimi ne frekuence

Rritja e performancës së Bandwidth-it • Rritja e shpejtësisë se transmetimit të të dhënave është një prioritet , i cili arrihet duke maksimizuar përdorimin e kanalit të transmetimit. • Format e transmetimit të informacionit qe percaktojne drejtimin ne te cilin kalojne te dhenat neper nje mjet komunikimi jane: • simplex. • Halfduplex • full-duplex

Transmetimi Simplex • Forma bazë e transmetimit të informacionit quhet Simplex. • Informacioni dërgohet në një drejtim të vetëm nga dërguesi tek marrësi dhe perdor te gjithe gjeresine e brezit per komunikim. Shembull eshte radio, televizori.

Transmetimi halfduplex • Të dhënat dërgohen në të dy drejtimet, por jo ne te njejten kohë. • Me transmetimin half-duplex, ju mund të ndërfutni dallimin e gabimeve dhe të kërkoni që të ridërgohet çdo e dhënë e transmetuar keq.

• Shembuj të përdorimit të këtij transmetimi janë: – radiot me valë të shkurta – Udhëtimi në World Wide Web

Transmetimi full-duplex • Transmetimi full-duplex eshte mënyra më efektive e transmetimit të të dhënave , në të cilin të dhënat mund të dërgohen dhe merren në të njejtën kohë. • Shembuj: – Një kabëll lidhës që ju lejon juve të merrni jo vetëm kanale televizive, por edhe të suportojë lidhje telefonie e interneti. – Një telefon është një pajisje full-duplex sepse lejon të dy palët të flasin dhe dëgjojnë njëkohësisht.

Interferenca ne mjetet e komunikimit • Interferencat me te njohura jane : • Interferencat Electomagnetike • Crosstalk

Interferencat Electomagnetike • Interferenca Elektromagnetike paraqet problem kur kabllot jane instaluar prane pajisjeve elektrike. • Sinjali ne mjetin e trasmetimit mund te deformohet apo te korruptohet. • Ndikimi i ketij fenomeni do te varet nga mjeti I komunikimit te perdorur.

• Rrjetet kabllore UTP (Unshielded Twisted Pair) jane te ndjeshme ndaj ketij ndikimi. • Fibrat optike, duke perdorur sinjalin e drites per komunikim, nuk ndikohet fare nga EMI. • Sistemet me fibra optike duhet te merren ne konsiderate ne instalimet ku duam te evitojme ne menyre te plote efektin EMI ne komunikim.

Crosstalk • Crosstalk eshte nje tip tjeter interference qe krijohet kur dy mjetet e komunikimit jane te instaluara prane njera tjetres. • Ne kete rast te dy sinjalet mund te korruptohen gjate ketij transmetimi.

• UTP është shumë i prekshëm nga ky problem. Sa më shumë përdredhje për njësi të gjatësisë të ketë kablli aq më shumë do të kemi mbrojtje nga crosstalk-u. • Fibra optike do te ishte zgjedhja ideale per komunikim ne rast se duam te shmangim ne menyre te plote efektin e interferences se EMI dhe “crosstalk”.

Dobesimi fuqise se sinjalit • Sinjali duke udhëtuar përgjatë kabllit të rrjetit, humbet fuqitë e tij dhe parametrat fillestare të transmetimit dobesohen. • Ne komunikime per distanca te largeta dobesimi i sinjalit eshte me i pranishem. • Dobësimi sinjalit shkakton demtim te tij.

Dobesimi sinjalit

• Dobesimi I sinjalit varet nga mjeti i transmetimit. • UTP-te kane dobesimin me te madh, krahasuar me kabllot koaksiale apo fibrat optike. • Sistemet baseband për të përforcuar sinjalet e dobësuar ndonjëherë përdorin përsëritesat. • Sistemet broadband përdorin amplifikatorët për të rigjeneruar sinjalet analoge në fortesinë e tyre origjinale.

Bandwidth • Bandwidth (Hz) do te kuptojme gjeresine e brezit te frekuencave apo numrin e kanaleve qe nje mjet komunikimi suporton per transmetim.

• Bandwith ne rrjetet kompjuterike i referohet rendit te te dhenave dixhitale qe transmetohen ne njesine e kohes ( kapacitet kanali ose shpejtesi transmetimi). • Kapaciteti i kanalit ( bps ) eshte proporcional me bandwidth-in e tij ne Hz.

• Mjetet e komunikimit në rrjeta perdoren per transmetimin e sinjalit ndërmjet kompjuterave.

• Gjate punes me rrjetat nje detyre e rendesishme e specialistit IT eshte te identifikoje karakteristikat e mjeteve te transmetimit. • Mjetet e transmetimit te perdorur ne rrjetet kabllore jane : –Kabllot –Konektoret

KABLLOT Ekziston një numër shumë i madh tipesh dhe standartesh te kabllove, por grupet më të përhapur janë kabllot : • Koaksial • I përdredhur (Twisted-Pair) : • STP • UTP • Fibra-optike

• Kablli Koaksial dhe Kablli i përdredhur perdorin sinjalet elektrike si mjet te transmetimit te informacionit. • Fibrat optike perdorin pulset e drites si mjet te transmetimit te informacionit.

Per çdo tip kablli do te analizojme : • Ndërtimi • Përmbajtja • Perdorimi • Avantazhet • Dizavantazhet Per te marre informacion me te plote mbi standartet kabllore referohuni website-it http: //www. tiaonline. org/

KABLLI KOAKSIAL • Ndertimi • Berthama percjellese • Mbeshtjellesi i berthames • Rrjeta mbrojtese metalike • Mbeshtjellesja e jashtme

Berthama • Berthama eshte nje material percjelles, i cili transmeton sinjalet elektrike qe bartin të dhënat. • Bërthama përcjellëse mund të jetë dy llojesh: – Kompakte – Me fije • Bërthama kompakte zakonisht është bakër.

Mbeshtjellesi Berthames • Mbështjellësi i berthamës është një shtresë dielektrike (materiali izolues), e cila ndan bërthamën nga rrjeta mbrojtese përcjellëse.

RRJETE MBROJTESE METALIKE • Rrjeta mbrojtese metalike vepron si tokëzim. • Ajo mbron sinjalet qe transmetohen duke absorbuar zhurmat dhe crosstalk, në mënyrë që ato të mos ndërhyjnë në përcjellës dhe të dëmtojnë të dhënat. • Zhurma quhen sinjalet e dëmshme elektronike.

• Bërthama përcjellëse dhe rrjeta mbrojtëse duhet të mbahen gjithmonë të ndara nga njëra tjetra. • Nëse Bërthama përcjellëse dhe rrjeta mbrojtëse takohen do të kemi një lidhje të shkurtër.

Lidhja e shkurter • Një lidhje e shkurtër ndodh kur çdo dy percjellësa kontaktojnë më njëri tjetrin. • Në pajisjet me tension të ulet lidhja e shkurtër nuk është shumë dramatike, pasi zakonisht nuk vihet re. Ne kete rast zhurma do t'i bashkangjitet bërthamës përcjellëse. • Por në pajisje të tjera mund të kemi dëmtim të pajisjes dhe shkatërrim të informacionit.

Mbeshtjellesja e jashtme • Për të mbështjellë të gjithë kabllin përdoret një shtresë e jashtme jo përcjellëse, zakonisht prej gome.

• Kabllot që përmbajnë një shtresë izoluese dhe një shtresë mbrojtëse njihen si kabllo me mbrojte të dyfishtë (dual shielded). • Kabllot që përmbajnë dy shtresa izoluese dhe dy shtresa mbrojtëse njihen si kabllo me mbrojte të gjere.

• Kablli koaksial është më rezistent ndaj interferencave dhe dobësimeve te sinjalit sesa kablli i rrjetit. • Kjo ben qe te perdoren për transmetimin e informacioneve ne distanca të mëdha dhe në mënyrë serioze me sa më pak teknikë të sofistikuar. • Kablli koaksial eshte : – relativisht jo i shtrenjtë – i lehtë (ne peshe ) – fleksibël dhe i thjeshtë për t’u punuar me te

Tipet e kabllit Koaksial • Sipas Trashesise kemi dy tipe të kabllit koaksial: • Kabëll i hollë • Kabëll i trashë • Përzgjedhja juaj do të varet nga nevojat e veçanta që mund të ketë rrjeti juaj.

Kablli i hollë -Thinnet Cable • Kabllot e hollë hyjnë në familjen RG-58 • Diametri …… 0. 64 centimetra. • Distanca transmetimit …. . mbi 185 metra (përpara se sinjali të fillojë të dobësohet) • Rezistenca……. 50 Ohm. • Bërthama qendrore është prej bakri kompakte me fije • Eshtë mjaft fleksibël dhe i lehtë për të punuar.

Kablli i trashë -Thicknet • Diametri …. rreth 1. 27 centimetra • Distanca transmetimit te sinjalit…. deri në 500 m • Sa më e trashë të jetë bërthama aq më larg mund të dërgohet sinjali. • Meqenese eshte i aftë të transportoje sinjal në distanca të largëta, ai përdoret ndonjëherë si një backbone që lidh disa rrjeta të vogla së bashku.

Kabëll i hollë apo i trashë? • Kablli i hollë është: + fleksibël + i lehtë për tu instaluar + relativisht jo i shtrenjtë • Kablli i trashë : – Ka vështirësi në instalim, pasi nuk përkulet lehtë – Kushton më shtrenjte + Mbart sinjalin në distanca më të largeta

Kategorite e kabllit koaksial ne varesi te Mbeshtjelles se Jashtme • Ne varesi te Mbeshtjelles se Jashtme kabllot koaksial ndahen ne dy kategori : • Polyvinyl chloride (PVC) • Plenum • Kategoria e kabllit që perdoret ne ndertesa varet nga vendi ku do të shtrihet kablli.

Kategoria Polyvinyl chloride (PVC) • Polyvinyl chloride (PVC) është një lloj plastike që përdoret për izolimin e kabllove koaksiale. • Kablli koaksial PVC është fleksibël dhe komod per tu perdorur në hapsirat e një zyre. • PVC kur digjet çliron shumë helme të gazta.

Kategoria Plenum • Kategoria Plenum përmban material special për izolim dhe për veshje të kabllit. • Këtu materialet janë rezistente ndaj zjarrit dhe prodhojnë një sasi shumë të vogël tymi nëse bie zjarr. • Plenum është një hapësirë e cekët mes tavanit të varur dhe dyshemesë së katit më sipër.

Përdorimi kabllit koaksial Përdorim kabllin koaksial kur nevojitet një mjet transmetimi që : • Transmeton zë, video dhe të dhëna. • Transmeton të dhëna për largësi të mëdha me kabllim sa më pak të shtrenjtë. • Ofron një teknologji me siguri të arsyeshme të dhënash.

Transmetues- Ethernet Transceiver • Një transceiver është një pajisje e përbërë nga një transmetues dhe një marrës , të cilet janë kombinuar dhe perdorin bashke nje strehim të vetem. • Kjo njesi kryen te dyja funksionet : • Marrjen • Dhenien

• Ai lidh një kabëll të hollë me një kabëll më të trashë koaksial. • Ky transmetues përmban një konektor , i cili mundëson lidhjen fizike me kabllin e trashe. • Konektori përshkon shtresën izoluese dhe kontakton direkt me berthamen përcjellëse. • Lidhja mes Transmetuesit dhe NIC (network interface card) behet me kabllin transmetues nga njësia AUI (attachment unit interface) në portën e kartës.

Konektoret • Termi konektor i referohet pajisjes qe realizon kontaktin fizik te mjetit te trasmetimit me pajisjet e rrjetit (komjuter apo pajisje te tjera). • Tipet e ndryshme te mjeteve te transmetimit kane konektoret e tyre standarte. • Me poshte do te trajtohen disa nga tipet me te perdorura te konektoreve.

Konektoret BNC • Kabllot koaksial te trashë dhe te hollë përdorin konektorin BNC për të lidhur kabllin me kompjuterat.

Konektor BNC lidhet ose ngjitet ne fund te kabllit.

Konektori BNC T bashkon kartën NIC me kabllin.

Konektori BNC barrel përdoret për të bashkuar dy gjatësi të kabllove të hollë për ta bërë një të gjatë.

Terminatori BNC mbyll çdo fund të kabllove bus për të përthithur zhurmat, me qellim qe sinjali të mos kthehet mbrapsht dhe të shkaktoje interferenca.

Kablli i rrjetit (Twisted-Pair) • Kablli i përdredhur (Twisted-Pair) njihet ndryshe edhe si kabell rrjeti. • Në formën e tij më të thjeshtë , konsiston në dy përcjellës të izoluar dhe të përdredhur me njëri tjetrin.

• Zakonisht një numër përcjellësash të përdredhur grupohen së bashku dhe futen në një këllef për të formuar një kabëll. • Numri i dysheve që bashkohen varion. • Përdredhja anullon zhurmat elektrike qe krijohen nga kabllo të tjera që ndodhen afër apo nga burime të tjera si motorrët, reletë apo transformatorët.

Tipet e kabllit Twisted-pair • Ai paraqitet ne dy tipe: • Unshielded twisted-pair (UTP) • Shielded twisted-pair (STP)

Kablli i rrjetit i pambrojtur UTP (Unshielded Twisted-Pair) • Per UTP përdoret kodi 10 Base. T. • Gjatësia maksimale e përdorimit të këtyre kabllove është 100 metra. • Kablli tradicional UTP konsiston në dy përcjellës bakri të izoluar dhe te perdredhur.

Kablli UTP tradicional

• Specifikimet per UTP-në përcaktojnë numrin e përdredhje ve të lejuara te kabllit për foot. (1 foot=30. 5 cm) • Numri i përdredhjeve të lejuara te kabllit perzgjidhet ne varesi te vendit ku do të përdoret kablli.

• Standarti IEEE 568 A specifikon llojin e kabllit UTP që duhet përdorur në : • ndërtesa të ndryshme • situata përcjellshmërie të ndryshme.

Këto standarte përfshijnë 5 tipe: • Kategoria 1 - kablli tradicional telefonik që transmeton zë por jo të dhëna. • Kategoria 2 - kabëll per transmetim të dhënash mbi 4(Mbps). Përbëhet nga katër pale percjelles të përdredhur.

• Kategoria 3 - kabëll për transmetim të dhënash mbi 16 Mbps. Perbehet nga katër palë përcjellës me 3 përdredhje për foot. • Kategoria 4 - kabëll për transmetim të dhënash mbi 20 Mbps. Perbehet nga katër palë përcjellës. • Kategoria 5 - kabëll për transmetim të dhënash mbi 100 Mbps. Perbehet nga katër palë përcjellës.

• Kategoria 5 dhe 5 e – Kabell per transmetim te dhenash me një gjerësi brezi transmetimi deri në 100 MHz. Kjo kategori po mbizotëron ne rrjetet që transmetojnë të dhëna dhe mbeshtet kategoritë e hershme të kabllove UTP.

Kodi me ngjyra i përdorur për të katër ciftet e përcjellsave janë:

Kategorite e kabllove UTP • Kategorite e kabllove UTP specifikohen nga (EIA/TIA)Electronics Industries Association / Telecommunications Industries Association. • Në tabelën e meposhtme jepen shpejtësitë e komunikimit kur përdoren në instalimet e rrjetave LAN. • Kategoritë e para janë përdorur për transmetime të bisedave.

STP (Shilded Twisted- Pair) • STP është një kabëll bakri me 4 çifte kabllore • STP eshte i rrethuar nga një mbulesë mbrojtëse shumë më efektive dhe me cilësi më të lartë se UTP. • STP përdor një mbulesë metalike rreth çdo çifti.

• STP eshte e ndertuar me nje veshje mbrojtese shtese , e cila tokezohet me ane te konektoreve te vecante. • Per shkak te ndertimit te tij , kablli STP perdoret : – Ne ambientet ku prezenca e EMI eshte e larte – Per distanca komunikimi me te largeta se UTP

Komponentet e kabllit Twisted-Pair • Kablli i rrjetit Twisted Pair kërkon pjesë të tjera fizike për të plotësuar instalimin, si: – Konektorët – Raftet apo pikat shpërndarëse – Patch-panel – Wall plates

Konektoret • Kabllot Twisted-Pair përdor konektorët RJ-45 për tu lidhur me një kompjuter. • Konektoret RJ-45 megjithese janë të ngjashëm me konektorët e telefonave RJ-11 , ata kanë ndryshime thelbësore ndërmjet tyre. • Konektori RJ-45 është më i madh dhe nuk përshtatet me portën e RJ-11. • Konektori RJ-45 përmban 8 pozicione për lidhje (lidhin deri ne 8 percjellesa) , ndërsa RJ 11 përmban vetëm 4.

Rack - Patch-panel - Wall plates • Raftet apo pikat shpërndarëse ndihmojnë në menaxhimin e kabllove Twisted-Pair, duke u bërë edhe pikë shperndarëse për PC-të. • Patch-nje panel i portave te rrjetit qe lidhin linjat hyrese dhe dalese te LAN. Ai ndan percjellesat e rrjetit nga pajisjet e rrjetit dhe ka deri në 96 porta dhe një shpejtësi transmetimi deri në 100 Mbps • Wall plates janë porta që instalohen në mur.

Përdorimet e Twisted-pair Përdorni kabëll twisted-pair nëse: • LAN-i juaj është i ekspozuar ndaj viruseve • Nevojiten instalime të thjeshta Mos përdorni kabell twisted-pair nëse: • LAN-i juaj kërkon një transmetim të sigurtë të • dhënash. • Dëshironi të transmetoni sasi të mëdha të dhënash në largësi të mëdha.

Kablli me Fiber-Optike • Ne fibrat optike informacioni transmetohet me ane te pulseve te drites dhe jo me sinjale elektrike. • Një sinjal elektrik për t'u transmetuar në fibër konvertohet në sinjal optik dhe anasjelltas. • Enkodimi i informacionit nga forma dixhitale ne pulse drite behet nga burimet emetuese te drites si dioda Laser apo LED.

• Drita e bardhe eshte rrezatim elektromagnetik me nje gjatesi valore te dukshme per syrin e njeriut nga 380 -780 nanometer. • Ajo perbehet nga komponente me gjatesi vale te ndryshme. • Drita lazer eshte nje rrezatim elektromagnetik me gjatesi vale 780 nm-1 mm.

• F. O është një strukturë optike në të cilën realizohet përhapja e drejtuar e sinjalit të dritës, qe zakonisht eshte nje tufe drite Laser. • Shpejtesia e transmetimit do te varet nga : – aftesite komutuese e burimit te drites – karakteristikat e transmetimit te fibres optike. • Drita udheton neper fiber deri sa te arrije ne destinacion.

Menyra e perhapjes se drites ne fiber.

Ndertimi i Fibres • Berthama xhami apo plastike shume e paster. • Manteli nje shtrese perseri xhami ose plastike qe rrethon Berthamen. • Shtresa mbrojtese qe siguron qëndrueshmeri mekanike te kabllit. • Bërthama dhe Manteli janë elemente optike.

Materiali • Materialet e përdorura në fabrikimin e fibrave me indeks te perthyerjes gradual janë vetëm materialet qelqore. • Fibrat plastike kanë gjetur përdorim vetëm në disa aplikime në distancë të shkurtër dhe brez të ngushtë.

• Transmetimi i sinjalit optik kryhet vetëm në një drejtim. • Për të mundësuar kalimin e sinjalit në të dy drejtime standardet e fibrave optike kanë ndërtuar kabllo me minimumi dy fije (fibër), të izoluara nga njëra tjetra: • Njëra shërben për të transmetuar • Tjetra shërben për të marrë.

• Zhvillimi i telekomunikimeve optike i kohëve të fundit ka mundësuar transmetimin e një numri më të madh të sinjaleve nga një fije optike. • Ekzistojne mënyra të ndryshme për të realizuar një transmetim multipleks të sinjaleve nga një fije të vetme optike

Ndertimi me i zakonshem i nje fibre optike

• Për të siguruar transmetimin e dritës duhet të kemi një ndryshim të indekseve të thyerjes midis berthames dhe mbështjelljes. • Bërthama ka indeks te thyerjes n 1 • Manteli ka indeks te thyerjes n 2 • Duhet qe n 1 > n 2

Indeksi i perthyerjes • Indeksi i perthyerjes vlereson shpejtesine e perhapjes se drites ne nje mjedis. • Indeksi i perthyerjes ne Vakum eshte 1. • Sa me i madh te jete indeksi i perthyerjes aq me ngadale udheton drita ne ate mjedis.

• Këndi i renies se rrezes se drites matet ne lidhje me normalen ne kufirin thyes. • Kur drita kalon një kufi në mes të materialeve me lloje të ndryshme të indekseve te thyerjes, tufa e dritës do të jetë pjesërisht e perthyer në sipërfaqen kufitare dhe pjesërisht e reflektuar. • Këndi kritik është këndi i renies mbi të cilin ndodh reflektim i përgjithshëm i brendshëm.

• Në qoftë se kënd i renies është më i madh se kendi kritik , atëherë drita do të ndalojë krejtesisht kalimin e kufirit dhe do të reflektohet plotësisht perbrenda. • Kjo mund të ndodhë vetëm kur drita udheton nga nje mjedis me një indeksi me te larte n 1 , në një mjedis me indeks me të ulët thyes n 2.

• Jo të gjitha rrezet që hyjnë në fiber do të vazhdojnë të përhapen përgjatësisë së saj. • Rrezet që do të transmetohen sipas pasqyrimit të plotë të brendshëm brenda berthames së fibrës duhet të jenë rënëse në berthame brenda një koni pranimi. • Madhesia e konit te pranimit varet nga diferenca ndermjet indeksit te thyerjes te berthames me indeksin e thyerjes se mantelit.

Avantazhet e FO • Eshtë një mënyrë shumë e sigurtë transmetimi sepse ndërhyrja e jashtme për vjedhjen e të dhënave është shumë e vështirë. • Eliminon interferencat elektromganetike. • Fibra optike siguron një shpejtësi shumë të lartë transmetimi. • Fibra optike siguron një sasi shumë të madhe të dhënash në distanca të mëdha.

Klasifikimi Fibrave Optike FO klasifikohen sipas karakteristikave te meposhtme : • Mënyrave të transmetimit • Formës së indeksit të thyerjes

Klasifikimi sipas MËNYRAVE TË TRANSMETIMIT Menyrat se si një Fibër optike mund të trasmetoje një tufë drite Laser jane: • Single mode • Multi mode

Fibrat single mode • Rrjezja e vetme e dritës perhapet nëpër qendër të berthames ne një rruge të vetme. • Fibrat single mode kane vetem nje kon pranimi te vogel. • FO single mode mundëson : • distanca të largëta transmetimi (1. 050 m) • shpejtësi të larta komunikimi • minimizim te humbjeve

Fibrat multi-mode • Fibrat multi- mode mbështesin shumë rreze drite qe percojne berthamen me shume rruge përhapje. • Rrezet e drites perhapen pergjate fibres ne rruge te ndryshme , per pasoje ato e pershkojne fibren ne kohe te ndryshme.

• Fibrat Multi-mode në përgjithësi kanë një diametër më të madh bazë. • Përdoren për komunikime në: – distancë të shkurtër – fuqi të lartë.

Klasifikimi sipas FORMËS SË INDEKSIT TË THYERJES • Tipet kryesore te FO sipas formës së indeksit të thyerjes jane : – step index (indeks me ndryshim shkallë) – graded index (indeks me ndryshim gradual )

• Indeksi I perthyerjes zgjidhet per te minimizuar diferencat e shpejtesise se perhapjes se rrezeve te ndryshme ne fiber. • Fibrat me indeks gradual, ku ndryshimi duhet të jetë i vazhdueshëm dhe jo me shkallë prodhohen vetëm me qelq.

Dispersioni • Dispersioni (zberthimi) eshte nje fenomen qe ndodh per cdo lloj vale qe pershkon nje mjedis , por zakonisht ne flasim per valet e drites. • Drita zberthehet ne komponente me gjatesi vale te ndryshme. • Valet me gjatesi te ndryshme perhapen me shpejtesia e cila varet nga frekuenca dhe gjatesia e vales se tij. V = λ T

• Te gjitha format e dispersionit degradojne sinjalin e vales se drites , permes zgjerimit te sinjalit te hyrjes.

DISPERSIONI MODAL • Drita zberthehet ne rreze, te cilat hyjne ne fiber me kënde të ndryshme me aksin e fibres deri ne kendin e pranimit. • Duke pasur kende te ndryshme me aksin e fibres, keto rreze pershkojne fibren me rrugeve te ndryshme.

• Rrezet që hyjnë me një kënd me te ceket , udhëtojne ne një rrugë më të drejtpërdrejtë dhe arrijnë më shpejt se rrezet që hyjnë me një kënd me te pjerret. • Mberritja e komponeneteve të ndryshëm të sinjalit (drites) në kohë të ndryshme shtremberon formen e sinjalit. • Dispersioni Modal kufizon bandwidth e fibrave multimode.

Dispersioni Chromatic • Dispersioni Kromatik eshte nje zgjerim i sinjalit te hyrjes, ndersa udheton ne gjatesine e fibres. • Gjatesi valore te ndryshme te drites perhapen me shpejtesi te ndryshme pergjate fibres. • Dispersioni kromatik eshte një shtrembërim që ndodh për shkak të diferencave në shpejtësine e përhapjes se gjatësive valore të ndryshme të dritës.

Multi Mode Step Index

Fibra Graded-index • Duke perdorur nje berthame me nje Gradedindex (index perthyerje te pershkallezuar), Dispersioni Modal mund te konsiderohet i reduktuar, por jo i eleminuar.

• Ne fibrat graded-index indeksi i perthyerjes zvoglohet ne menyre ta vazhduesheme ndermjet akseve dhe veshjes. • Vala e drites ne qender udheton me ngadale sepse indeksi i perthyerjes eshte me i larte , duke kompesuar diferencen ne kohe te krijuar nga Modal Dispersioni. • Kjo ben qe rrezet e drites te perkulen embelsisht kur i afrohen Mantelit, ne vend qe te reflektohen menjehere nga kufiri berthame – mantel.