TRANSFUZIOLOKO ZBRINj AVANj E SOPSTVENOM KRVLj U Prim

TRANSFUZIOLOŠKO ZBRINj. AVANj. E SOPSTVENOM KRVLj. U Prim. mr sci. med. Živko Budišin Dr Ivana Jovanović

NEŽELj. ENI EFEKTI PRIMENE ALOGENE KRVI Variants PRION AGENTS RICKETTSIAL AGENTS Classical Creutzfeldt–Jakob Disease Human T-Lymphotropic Virus Anaplasma phagocytophilum Variants (CJD) Coxiella burnetii Human Parvovirus B 19 Human Prion Diseases (Other Than Ehrlichia chaffeensis KUMULATIVNI RIZIK PRENOSA Influenza A and B Viruses (Other Than Orientia tsutsugamushi v. CJD) INFEKTIVNOG AGENSA H 5 N 1) Chronic. Wasting Disease (CWD) Rickettsia prowazekii TRANSFUZIJOM KRVI JE 1: 100000, Influenza A Virus (Highly Pathogenic Rickettsia Variant Creutzfeldt–Jakob Disease rickettsii Avian Influenza—H 5 N 1) (v. CJD) BACTERIAL AGENTS Japanese Encephalitis RIZIK Virus VIRAL AGENTS Bacillus. KONTAMINIRANE anthracis PRIMENE La Crosse Virus Borna Disease Virus Bartonella henselae KRVI 1: 33000, Lassa Virus Chikungunya Virus Borrelia burgdorferi Lymphocytic Choriomeningitis Virus Borrelia Species Colorado Tick Fever Virus RIZIK OD ANAFILAKTIČKE REAKCIJE Crimean-Congo Hemorrhagic Fever Marburg Virus Brucella Species Monkeypox Virus Chlamydia pneumoniae ZBOG ANTI-Ig. A ANTITELA 1: 1200 i Mumps Virus Dengue Viruses Francisella tularensis Papillomaviruses Eastern Equine Encephalitis Virus Listeria monocytogenes TRALI 1: 5000 TRNSFUZIJA KRVI PPorcine Endogenous Retrovirus Ebola Virus Yersinia entercolitica Porcine Parvovirus Enteroviruses Yersinia pestis Rhabdovirus (Rabies Virus) Epstein–Barr Virus PROTOZOAN AGENTS AND St. Louis Encephalitis Virus GB/Hepatitis G Viruses NEMATODE AGENTS SARS Coronavirus Hantavirus—New. World Babesia Species Spumavirus (Simian Foamy Virus) Hantavirus—Old. World Filariae Tick-Borne Encephalitis Virus Complex Leishmania Species Hepatitis A Virus Torque Teno Virus (TTV) Complex Transmisija Hepatitis B Virus Variants Plasmodium Species Hemosideroza sa Hipotenzivna Pirogena Preopterećenje Vaccinia Virus Hepatitis E Virus Toxoplasma gondii infektivnih hemohromatozo reakcija(Other Than CMV, reakcija. Variola Virus 163 S cirkulacije Herpes Viruses Trypanosoma brucei agenasa m Western Equine Encepalitis Virus EBV, and HHV-8) Trypanosoma cruzi WNV Virus Zapadnog Nila Human Herpesvirus-8 Transfuzijom izazvana bolest „kalem protiv domaćina“ Refraktarnost na transfuzije trombocita Transfuzijom udruženo akutno oštećenje pluća (TRALI) Anafilaktoidne reakcije Akutne hemolizne reakcije (AHR) Febrilne nehemolizne reakcije (FNHR) Alergijske reakcije Imunomodulacija IMUNSKE TRANSFUZIONE REAKCIJE Neimunske transfuzione reakcije

TZSK - Postupak prikupljanja (uzimanja), obrade, čuvanja i primene sopstvene krvi ili komponente krvi pacijenta. Mora biti SASTAVNI DEO Nacionalnog programa davalaštva krvi svake države (SZO i ISBT) Mora biti PRVI IZBOR ili u potpunosti i pažljivo razmotrena mogućnost.

PREDNOSTI TZSK 1. Ne mogu se preneti agensi infektivnih bolesti 2. Nema senzibilizacije na tuđe antigene 3. Nema reakcije na transfuziju (hemolitička, febrilna, alergijska) 4. Nema odbacivanja krvi kao tuđeg tkiva 5. Eliminisan imunomodulatorni efekt transfuzije na pojavu recidiva malignih bolesti, 6. Stimuliše kostnu srž (prikupljanjem 3 i više jedinica krvi) 7. Ostavlja mogućnost primene i tuđe krvi (kada prikupljene količine nisu dovoljne) 8. Ima nižu cenu (nisu neophodna testiranja koja su obavezna pre transfuzije tuđe krvi) 9. Značajno se redukuju potrebe za alogenom krvlju

MANE TZSK • Neželjene reakcije povezane sa davanjem jedinice krvi • Nisu izbegnuti svi rizici primene krvi (kontaminacija, ljudska greška u manipulaciji sa opremom za IOSK, izboru i primeni krvi) • Oko 44% uzetih autolognih jedinica krvi ostaje neiskorišćeno. • Česte su nepotrebne transfuzije

TZSK DUGOTRAJNO PREDEPOZIT PERIOPERATIVNO Intraoperativno spašavanje krvi Preoperativna hemodilucija KRV IZ PUPČANE VRPCE Sopstv. matične ćelije Posleoperativno prikupljanje krvi SPAŠENA KRV Filtrovana neisprana krv Trombociti Plazma ZSP KRO AFEREZNE KOMPONENTE CELA KRV Mogu se primenjivati pojedinačno ili u kombinaciji Trombocitni lepak Fibrinski lepak Eritrociti Isprani eritrociti Trombocitni gel Odmrznuti trombociti Odmrznuti eritrociti Zračeni eritrociti

IZBOR VIDA ILI KOMBINACIJE TZSK o Procena potrebe za transfuziološkim zbrinjavanjem, vrste, broja i dinamike primene jedinica komponenata krvi o Procena mogučnosti bolesnika za davanje sopstvenom krvlju o Saglasost bolesnika Kontraindikacije: o Potrebe za alogenim komponentama krvi maligne bolesti krvi diseminovane metastaze poremećaji koagulacije septična stanja srčane dekompenzacije o teži oblici respiratorne insuf. o nesolidni maligni tumori o Predispozicija za bakterijemije, (urinarni kateteri ili uređaji koji penetriraju kožu. o o o Raspoloživo vreme TZSK TM > 10 Kg Hb > 110 (100) g/L 10% HTC > 33 (34) Starost 10 (7) -70 godina Pridružene bolesti kardiološki pacijenati, HBs. Ag, HCV, HIV pozitivni • VENSKI PRISTUP 12% SVIH HIRURŠKIH INTERVENCIJA KOD KOJIH SE • SARADNJA PRIMENJUJU KOMPONENTE KRVI MOŽE BITI URAĐENO BEZ PRIMENE TUĐE KRVI • • •

DUGOTRAJNO – ODLOŽENO VIŠE MESECI ili GODINA TZSK Zamrznuti sopstveni eritrociti Zamrznuti sopstveni trombociti Zamrznuta sveža plazma Zamrznute matične ćelije hematopoeze Zamrznuta krv iz pupčane vrpce KRIOPROTEKTORI: GLICEROL VISOKE KONCENTRACIJE – sporo prodirući krioprotektor. Omogućava sporo zamrzavanje bez kompjuterizovane kontrole brzine zamrzavanja, na -90+/- 5 , ali uz obavezno ispiranje viška glicerola nakon odmrzavanja. Čuvaju se i do 10 godina. GLICEROL NISKE KONCENTRACIJE – sporo prodirući krioprotektor. Zahteva zamrzavanje sa kompjuterizovanom kontrolom brzine zamrzavanja. Glicerol u odmrznutoj komponenti se ne mora uklaa DMSO - brzo prodirući (uklnja se pre transfuzije) HES – neprodirući – odmrznuti eritrociti se primenjuju bez ispiranja

Autologne STEM ĆELIJE i MATIČNE ĆELIJE HEMATOPOEZE Iz kostne srži Iz periferne krvi Iz pupčane vrpce

INDIKACIJE ZA PRIPREMANj. E ZAMRZNUTIH KOMPONENATA KRVI 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Preventivno pripremanje komponenata krvi za tranasfuziološko zbrinjavanje osoba: Sa retkim krvno grupnim fenotipovima Sa prethodno, evidentiranim, težim reakcijama na transfuzije Sa prisutnim iregularnim antieritrocitnim antitela na antigene eritrocita opšte prsutnim u populaciji Sa prisustnim višestrukih antitela različite specifičnosti Sa prisutnim antitrombocitnim antitelima Sa prisustnim anti-Ig. A antitelima Posebne grupacije stanovništva – Jehovini svedoci Autotransplantacija matičnih ćelija Lečenje primenom autolognih stem ćelija

PREDEPOZIT SOPSTVENA KRV Jednom nedeljno, do 4. nedelje pre operaci ili postupak “žabljeg skoka” pa do 72 sata pre planirane operacije. Cela krv Eritrociti, Trombociti, SSP, KRIO, fibrinski lepka Aferezne procedure TEHNIČKI ZAHTEVI, UZIMANJE, OBELEŽVANJE, OBRADA, PRIPREMANJE KOMPONENATA, ČUVANJE, IZDAVANJE, TRANSPORTA, KONTROLA KVALITETA, ISTI SU KAO I ZA ALOGNU KRV.

INDIKACIJE ZA PREDEPOZIT AUTOLOGU TRANSFUZIJU Transfuziološko zbrinjavanje svih bolesnika kod kojih se planira hirurška intervencija (kada je primena krvi očekivana), koji nemaju kontraindikacije za davanje sopstvene krvi. 1. sa retkim krvno grupnim fenotipovima 2. sa prethodno, evidentiranim, težim reakcijama na transfuzije 3. senzibilisanih na krvnogrupne antigene i prisutnim iregularnim antitelma 4. sa visokim vrednostima Hb a u cilju hemodilucije koja je potrebna posebno u mikrovaskularnoj hirurgiji 5. posebne grupacije stanovništva

KONTRA INDIKACIJE ZA PREDEPOZIT SOPSTVENU KRV 1. Infekcije i rizik od bakterijemija 2. Aortna stenoza 3. Nestabilna angina pektoris i teška suženja glavnih koronarnih arterija 4. Infarkt miokarda ili cerebralni insulti u prethodnih 6 meseci 5. Značajana srčana ili plućna bolest 6. Cijanogene mane srca 7. Nekontrolisana hipertenzija 8. Epilepsija 9. Maligne bolesti

NADOKNADA Volumen: Kristaloidi: 0, 9% Na. Cl, Hartman – Ringer laktat sol. Koloidi: Gvožđe ? : Haemacel 65 mg elementarnog gvožđa. . . . (325 mg Fe sulfata, Fe glukonata 325 mg), dva do 5 puta dnevno 1 nedelja pre i više nedealja nakon uzimanja krvi Folna kiselina: Eritropoetin 3 -4 nedelje pre operacije

OZNAČAVANj. E AUTOLOGNE KRVI 15

ČUVANJE AUTOLOGNE KRVI U ODGOVARAJUĆIM USLOVIMA ZA KOMPONENTU IZDVOJENO OD ALOGENIH KOMPONENATA KRVI JASNO OZNAČENO IMENOM I PREZIMENOM PACIJENTA, DATUMOM UZIMANJA, ROKOM UPOTREBE DUŽINA ČUVANJA do otpusta pacijenta do isteka roka upotrebe više godina (zamrzavanje)

Neželjene reakcije kod predepozit donacije • • 2 -5% DONACIJA Anemija i hipovolemia VAZOVAGALNE REAKCIJE, Vrtoglavice, mučnine, hematomi, vasovagal reakcija povrede nerva Venski pristup Mali izbor donatora u pedijatrijskoj populaciji

AKUTNA NORMOVOLEMIJSKA HEMODILUCIJA Uzimanje 1 -2 jed. krvi, neposredno pre operacije, ili unutar 72 sata pre operacije NADOKNADA Kristloidi (0, 9% Na. Cl) Koloidi (Hemacel) KOD DECE OTEŽAN ZBOG: loše fiziološke kompenzacije snižavanja oksigenacije

INTRAOPERATIVNO SPAŠAVANj. E KRVI Prikupljanje prolivene krvi iz operativnog polja, filtrovanje, pranje i reinfuzija pacijentu.

Primenom najmanjeg zvona može se pripremiti najmanje 30 ml eritrocita procesiranjem 100 ml izgubljene krvi (33% volumena krvi novorođenčeta)

POSTOPERATIVNO PRIKUPLJNJE KRVI Sprovodi se nakon hirurških intervencija kod kojih postoje značajni gubici krvi dreniranjem iz operativnog polja. 1. Drenirana krv se u toku prikupljanja meša sa antikoagulantnim rastvorom, a potom procesira u aparatu za intraoperativno spašavanje krvi. 2. Prikupljanje drenirane krvi pomoću specijalne opreme i reinfuzija Rok upotrebe – 6 h

Hemostatske autologne komponente krvi PRODUKT FIBRINSKI LEPAK TROMBOCITNI GEL TROMBOCITNI LEPAK Služba transfuzije, hirurški ili anesteziološki tim PROIZVOĐAČ POGON ZA FRAKCIONISANJE SLUŽBA TRANSFUZIJE SASTAV KRIO + TROMBIN DONOR FRAKCIONISANI FIBRINOGEN + TROMBIN VELIKI BROJ DAVALACA JEDAN DAVAOC Služba transfuzije, hirurški ili anesteziološki tim KONCENTRAT TROMBOCITA + TROMBIN JEDAN DAVAOC POREKLO ALOGENO AUTOLOGNO ILI ALOGENO 15– 25 AUTOLOGNO ILI ALOGENO 2– 3 AUTOLOGNO ILI ALOGENO LJUDSKI ILI GOVEĐI Fibrinogen > 80 (g/l) POREKLO LJDSKI TROMBINA INAKTIVACIJA DA VIRUSA FAKTORI NE RASTA UPOTREBA LEPLJENJE I HEMOSTAZA KONCENTRAT TROMBOCITA + KRIO + TROMBIN JEDAN DAVAOC 8– 15 NE NE DA DA LEPLJENJE I HEMOSTAZA LEČENJE RANA I REGENERACIJA TKIVA

FIBRINSKI LEPAK FIBRINOGEN, FIBRONEKTIN, FXIII I TROMBIN. MOŽE SADRŽATI I ANTIFIBRINOLITIK

Trombocitni gel, Trombocitni lepak