Transaksiyonel Analiz Eric BERNE Hazrlayan Dr r yesi

Transaksiyonel Analiz Eric BERNE Hazırlayan: Dr. Öğr. Üyesi Esat ŞANLI

Eric Berne (1910 -1970) 1910 yılında Kanada’da doğdu. Asıl adı Eric Lennard Bernstein’dır. 1931 yılında Mc. Gill Üniversitesi’nden mezun oldu, 1935 yılında aynı üniversitede doktorasını tamamladı. Tıptaki uzmanlığını Yale Üniversitesi’nde psikiyatri dalında yaptı ve bu dönemde psikanaliz ile tanıştı. Eğitimini 1938 yılında tamamladı ve bir yıl sonra Amerikan vatandaşlığına geçti. İkinci Dünya Savaşı sırasında orduya ait bir hastanede görev aldığı için psikanaliz çalışmalarına ara vermek zorunda kaldı. 1945’te azil edilmesi ile birlikte çalışmalarına kaldığı yerden devam etti. Psikanaliz üzerine birçok makale yayınladı.

Eric Berne (1910 -1970) San Francisco’da çok sayıda hastanenin grup terapilerini üstlendi. Ayrıca Federn’in Ego Durum modelini geliştirmek için çalıştı. Berne’ün fikirleri, psikanalitik kuramın temelinden türemiştir. Ancak psikanaliz çevreleri Berne’ün fikirlerini sunduğu makaleleri olumsuz yönde tepki vermiştir. 1949 yılında San Francisco Psikanaliz Enstitüsü üyeliğini reddedince Berne’ün psikanalitik kuramdan kopuşu resmileşti. Berne’e göre insanlar arası ilişkiler egonun üç farklı durumu olduğunu belirtmiştir: ebeveyn, çocuk ve yetişkin. Berne bireylerin içinde bulundukları ego durumlarının birbiriyle etkileşimini incelemiştir. Bu kişiler arası etkileşimlere transaksiyon; günlük yaşamda sürekli olarak ortaya çıkan ve yinelenen belirli transaksiyonlara da oyun adını vermiştir.

Eric Berne (1910 -1970) Berne’ün zamanla geliştirdiği kuramının adı Transaksiyonel Analiz (TA) olarak belirlenmiştir ve 1964 yılında Uluslar Arası Transaksiyonel Analiz Derneği kurulmuştur. Geleneksel psikanaliz çevrelerinin reddine karşın, psikoloji kökenli psikoterapistler TA’yı kullanmaya başlamışlardır ve 2003 yılı itibariyle derneğin dünya çapında 15. 000’in üzerinde üyesi bulunmaktadır. Berne 1970 yılında üçüncü evliliğini de boşanma ile sonlandırdıktan birkaç ay sonra kalp krizi sonucu hayata veda etti.

Transaksiyonel Analiz Psikolojinin iletişim, gelişim, kişilik, psikopatoloji ve terapi alanlarıyla ilgili bilgileri içeren Transaksiyonel Analiz; insanı olumlu olarak ele alan, Muhakemenin de gelişmesini vurgulayan insancıl bir yaklaşımdır.

Transaksiyonel Analiz İki kişi bir araya geldiğinde Bir etkileşim başlar. Bu etkileşim belli yönleriyle çözümlenebilmektedir. Transaksiyonel Analiz bu çözümleme için ego durumlarına dayalı bazı önermelerde bulunmaktadır.

Transaksiyonel Analiz kapsamında 4 tür çözümleme yapılmaktadır. Ebeveyn Ego Durumu Yapısal Analiz Yetişkin Ego Durumu İnsanlar Arası İlişki Analizi Çocuk ego Durumu Oyun Analizi İlişkilerde ödüle götüren çözümleme Senaryo Analizi Süreğen ve bireye özgü yaşam oyunları Transaksiyonel Analiz

FONKSİYONEL ANALİZ EGO DURUMLARI BAKIM VEREN EBEVEYN BE KE KONTROL EDEN EBEVEYN YETİŞKİN DOĞAL ÇOCUK DÇ UÇ UYARLANMIŞ ÇOCUK

ebeveyn ego durumu

EGO DURUMLARI ebeveyn ego durumu Ebeveynlerimizden ve ebeveyn yerine koyduğumuz kişilerden edindiğimiz, duygu, düşünce ve davranışları ifade eder. Anne ve babadan alınan bu tarz kalıplar çoğunlukla kaydedilir ve aynı yollarla bir sonraki nesle aktarılır.

EGO DURUMLARI ebeveyn ego durumu Ebeveynlerimizden ve ebeveyn yerine koyduğumuz kişilerden edindiğimiz, duygu, düşünce ve davranışları ifade eder. Anne ve babadan alınan bu tarz kalıplar çoğunlukla kaydedilir ve aynı yollarla bir sonraki nesle aktarılır.

EGO DURUMLARI EBEVEYN • YAPISAL ANALİZ YETİŞKİN ÇOCUK

• EBEVEYN EGO DURUMU • YILLAR SONRA EBEVEYN AKTİFKEN YILLAR ÖNCE KAYDEDİLEN BİLGİLER ORTAYA ÇIKAR VE ÖYLE DAVRANILIR. • EN FAZLA DA ÇOCUĞUNA KARŞI EBEVEYN EGO DURUMU ORTAYA ÇIKAR.

• EBEVEYN EGO DURUMU • SADECE OLUMSUZ DUYGU, DÜŞÜNCE VE DAVRANIŞLAR DEĞİL, OLUMLULAR DA KAYDEDİLİR.

EBEVEYN EGO DURUMU Bakım Veren Ebeveyn Olumlu İzin verici, yumuşak, bağımlı hale getirmeden ihtiyacı olan bakımı zamanında sunan Kontrol Eden Ebeveyn Olumsuz İnsanları kurtarır Küçük hissettirir, bağımlı hale getirir. Olumlu Israrlı ve güçlü, kendisinin ve başkalarının hakkını savunan Olumsuz Eleştirel hakaret eden, karşısındakini ezen

BAKIM VEREN EBEVEYN “Ceketini giy, üşürsün” “Okuldan geldin açsındır, hemen yemek hazırlayayı m” “Sen bıçakla soyamazsı n, ben soyarım” “Ben senin başarılı olacağına inanıyorum ” “Sen çok akıllı bir çocuksun”

ELEŞTİREL EBEVEYN Dersini yap, yoksa öğretmenini arayacağım. ” “Şu dağıttıklarını topla artık koca adam oldun” “Her zaman düzenli ol” “Benimle asla böyle konuşma” “Ben senin annenim/bab anım, benim sözümü dinlemelisin”

EBEVEYN TUTUMU KELİMELER Daima, asla, bunu yap, yapma, unutma, ne derler!, Bizim zamanımızda … SES TONU Eleştiren Patronvari Teşvik edici Otoriter Sert Sempatik Koruyucu Gözlüklerini n üstünden bakma Sırtını sıvazlama MİMİKLER, BEDEN HAREKETİ Beğenmeye n bakış Ciddi bir ifade Kucaklama Parmağıyla göstererek Başını okşama

çocuk ego durumu

ÇOCUK EGO DURUMU • KİŞİLİĞİMİZİN AZ GELİŞMİŞ YA DA ÇOCUKSU YANI OLARAK ALGILANMAMALIDIR.

ÇOCUK EGO DURUMU • YAŞI YA DA EĞİTİM DÜZEYİ NE OLURSA OLSUN HER İNSAN ÇOCUK BENLİK DURUMUNU SERGİLEYEBİLİR.

ÇOCUK EGO DURUMU USLU UYARLANMIŞ ÇOCUK DOĞAL ÇOCUK ASİ

ÇOCUK EGO DURUMU • • • DOĞAL ÇOCUK Fiziksel ihtiyaçları, isteklerini gözetir. Eğlenceli, oyuncu, otoriteye uymaz, ben merkezci • Spontan, içinden geldiği gibi davranır.

ÇOCUK EGO DURUMU • Uyarlanmış çocuk • Kendi içinde USLU ve ASİ olmak üzere ikiye ayrılır. • Uslu çocuk benliği “ne diyorsam onu yap” görüşüyle büyütüldüğü için kurallara, otoriteye uyan, içe dönük uysal bir kişilik özelliği sergileyen bir benliktir.

ÇOCUK EGO DURUMU • Asi çocuk benliği ise otoriteye baş kaldırır, her şeye karşı gelerek saldırgan bir kişilik yapısı sergiler. Bu tür çocuk benliği otoritenin isteğinin zıttını yaptığı için bağımlıdır.

Doğal Çocuk • “Off! Sıkıldım” • “Hadi ama gelsene” • “Canım pasta çekti, hadi yapalım” • “Senin yüzünden, arkadaşlarımla oynamaya gidemiyorum. ” • “Ben, biraz daha tv izlemek istiyorum. ”

Uslu Çocuk • “Tamam, nasıl istersen. ” • “Ben, zaten o oyunu çok severim. ” • “Ben, bütün arkadaşlarımı çok seviyorum. ” • “Bir daha yapmayacağım, söz. ”

Asi Çocuk • “ O kazağı giymeyeceğim işte” • “Ben bu yoldan gitmek istiyorum” • “Bana ne” • “Özür dilemek istemiyorum” • “Sana inat yapmayacağım”

Çocuk ego durumu Kelimeler Ses tonu Mimikler/beden dili Bence Korkunç Ayyy!. . istiyorum Süper Yapamam Müthis Ne güzel Alaycı Cilveli Ağlamaklı Heyecanlı Bağıran Uysal Duygulu Sevecen itaatkar Gülerek İki büklüm Utangaç bakışlı Ağlamaklı Büyük gözler Surat buruşturma Surat asma Sinirli Hiç durmadan kafa oynatma

Yetişkin ego durumu

YETİŞKİN EGO DURUMU • • Kişiliğimizin akılcı yanı. • Mantıklı. Algılama, bellekte tutma, veri işleme ve benzeri bilişsel etkinliklerle uğraşır.

YETİŞKİN EGO DURUMU Büyük ve olgun olmakla ilişkisi yok. Çocukta da yetişkin yan vardır. “Şimdi ve burada” ya odaklanır. Yani geçmiş ve gelecekle ilgilenmez.

YETİŞKİN EGO DURUMU Ne sadece toplumsal kuralları gözetir, ne de kişisel ihtiyaçları dikkate alır. Yargılayıcı ya da duygusal olmadan gerçekçi davranmaya çabalar.

YETİŞKİN EGO DURUMU Yetişkin benliğin en önemli özellikleri belirli bir konu, sorun ile ilgili olarak önceden bilgi toplaması, bunları değerlendirmesi, olasılıklar üzerinde durarak sorunu çözmesi, düşüncelerini önyargılar değil gerçekler üzerine oturtmasıdır.

YETİŞKİN EGO DURUMU Kelimeler İnanıyorum ki Kim Ne Nezaman Nerede Bunun nedeni Ne düşünüyorsun Gerçek Deneyim Bulalım Muhtemelen hangi Ses tonu Açık Sorgulayıcı Duygudan uzak Uyumlu Sakin Normal tonda Mimikler/beden dili Başını sallama Göz teması Dik duruş Sakin Soran bir bakış Dikkatli bir ifade Düşünceli Uyanık Rahat

TRANSAKSİYON ANALİZİ (asıl analiz)

Transaksİyon Analizi (însanlararası ilişkilerin İşlemsel çözümlemesi) Bireylerin birbirlerine karşı yaptıklarının ve söylediklerinin çözümlenmesini içermektedir. Bu sürece asıl transaksiyon denilmektedir. İnsanlar, diğer insanlarla fiziksel ve psikolojik olarak etkileşimde bulunmaya, yani ilişki ve iletişim kurmaya ihtiyaç duymaktadır. Bir uyarıcı ve bir tepki den oluşan birime transaksiyon (karşılıklı etkileşim işlemi) adı verilmektedir. Başka bir deyişle etkileşim işlemi iki insanın belirli ego durumları arasında gerçekleşmektedir. Berne üç tür transaksİyon bulunduğunu ve bu transaksiyon türlerine ilişkin iletişim kurallarının bulunduğunu belirtmektedir:

TRANSAKSİYON TÜRLERİ Tamamlayıcı Transaksiyonlar Kapalı (Çapraz) Transaksiyonlar Gizil Transaksiyonlar

TAMAMLAYICI TRANSAKSİYONLAR İletişim kuran iki insanın, sadece bir ego durumunu kullandığı ve uyarıcıyı gön derenin karşıdaki insanda hedeflediği ego durumundan tepki aldığı transaksiyonlardır. Tepkide bulunan kişi, karşıdaki insanın beklentisini karşılamaktadır, bu nedenle iletişim sürecektir. Transaksiyonlar tamamlayıcı olduğu sürece İletişim sonsuza dek sürebilir.

KAPALI (ÇAPRAZ) TRANSAKSİYONLAR iletişim kuran iki insanın her birinin yalnızca bir ego durumunu kullandığı ve uyarıcıyı gönderenin karşıdaki insanda hedeflediği ego durumundan tepki almadığı transaksiyonlardır. Burada tepkide bulunan kişi karşıdakinin kendisini uyardığı ego durumundan tepkide bulunmamaktadır. Yani karşı daki insanın beklentisini karşılamamaktadır. Bu nedenle iletişim kopabilmektedir. Berne çatışmalarının; bir insan belli bir ego durumuyla iletişim kurarken, karşıdakinin başka bir ego duru muyla ilişki kurmasından kaynaklandığını belirtmektedir. Transaksiyonlar kapalı olduğunda taraflardan biri ya da ikisi; ego durumlarını değiştirerek yeniden iletişim kurmadıkça aralarındaki İletişim sürmeyebilecektir.

GİZİL TRANSAKSİYONLAR İletişim kuran iki insandan birinin ya da ikisinin de iki ego durumunu birlikte kullandığı, aynı anda duy gusal ve sosyal olmak üzere iki farklı mesajın birlikte yer aldığı transaksiyonlardır. Sosyal mesaj açıkça ifade edilmekte, duy gusal mesaj ise açıkça söylenmemekte ve sözsüz olarak iletilmektedir. Bu iki mesaj birbiriyle uyuşmamaktadır. Burada bir gizli transaksiyonun davranışsal sonucunu sosyal mesaj değil, duygusal mesaj belirlemektedir.

OYUN ANALİZİ

OYUN ANALİZİ TA kapsamında yer alan üçüncü analiz türü oyun analizidir. Bütün oyunların bir başlangıcı belirli bir takım kuralları ve sonuçta bir bedeli vardır. Ancak psikolojik oyunların gizli amaçları bulunmakladır ve eğlence için oynan mazlar. Berne psikolojik oyunu gizli bir güdüsü olan, çoğunluk la yinelenen, görünüşte mantıklı bir iletişim dizisi ya da aldat macalar dizisi olarak tanımlamaktadır.

İnsanlar arasındaki iletişimleri oyun olarak niteleyebilmek için üç öğenin bulunması gerekir; Toplumsal düzeyde onaylanabilir ve tamamlayıcı bütün leyici iletişimler dizisi olmalıdır. Oyunun allında yalan mesajın gizli bir özelliği olmalıdır. Oyunun sonucunda elde edilen ve oyunun asıl amacı olan; önceden belirlenmiş bir bedelinin bulunması gerekir.

Otantik ve Raket Duygular TA kuramcıları; korku, memnuniyet, üzüntü ve kızgınlık gibi duygulan otantik duygu olarak tanımlamaktadırlar. Raket duygular ise; pek çok stres durumunda tekrar gözlenen, • çocukluk döneminde öğrenilmiş ve pekiştirilmiş olan, • yetişkin bir insanın problemini çözmeye yaramayan, • uyumsuzluk yaratan ve otomatik olarak yaşanan duygular olarak tanımlanmaktadır.

Raket duygular üç şekilde ortaya çıkabilir; Anne babalar çocuklara gerçek duygusunu ifade etmemesini söylediğinde ve nasıl hissedeceğini belirttiğinde. Doğal çocuk duygusunu uygulu bîr şekilde ifade ettiğinde, örneğin; kızgınlık duygusunu İfade etmemesi gerek tiğini öğrenen birey, kızgınlığını, saldırganlık, küsme ya da surat asma şeklinde değişikliğe uğratarak gösterebilir. Belli bir durumda başlangıçta doğal çocuk duygularını göstermekle beraber, bir süre sonra problemi çözmek için birşey yapmak yerine raket duygusuna geçerek tepki verebilir. O halde otantik duygu, yaşantıyla tutarlı olan ve problemin çözülmesine yardımcı olan duygudur. Raket duygu İse yaşantı ile tutarlı olmayan ve problemin çözümüne yardımcı olmayan, uygunsuz duygu olarak tanımlanabilir.

YAŞAM POZİSYONLARI

YAŞAM POZİSYONLARI Ben OKEY'İm sen OKEY'sin "Ben OKEY'im, Sen OKEY değilsin « "Ben OKEY değilim, sen OKEY'sin" "Ben OKEY değilim, sen de OKEY değilsin"

Ben OKEY'İm sen OKEY'sin" Sağduyulu ve sağlıklı bir durumdur. Bireyler gerçekçi davranırlarsa kendileri ve başkalarıyla ilgili sorunlarını yapıcı biçimde çözebilirler. Bu pozisyon, bireyin kendisinin ve başkasının değerini olduğu gibi takdir edebildiğini göstermekte dir. TA kuramcıları bu pozisyonu, insanlara verilen değer açısın dan sağlıklı olarak kabul etmektedir. Ancak bu pozisyon, insan ların kusurlarının veya hatalarının gözardı edilmesi anlamında değildir. Bu pozisyondaki birey için her insan değerlidir ve hayat yaşamaya değer görülmektedir.

"Ben OKEY'im, Sen OKEY değilsin" Bu yaşam pozisyonunda olan bireyler, kendilerini aldatılmış ve haksızlığa uğramış hissederler. Bu nedenle de başkalarını aldatmaya ve ezmeye çalışırlar. Kendi başlarına gelen durumlar dan başkalarını sorumlu tutarlar. Antisosyal ya da suç İşlemeye dönük eğilimleri vardır, İnsanları sömürmek, korkutmak, aldat mak, soymak ve ileri aşamada cinayet işlemek gibi eğilimleri vardır. Dolayısıyla bu yaşam pozisyonundaki bireylerde psikopatolojik belirtilerin yaygın olduğu söylenebilir. Senin yaşamının fazla değeri yoktur düşüncesi tüm insan ilişkilerinde kendini gösteren temel patolojik düşünme biçimidir.

"Ben OKEY değilim, sen OKEY'sin" Kendini başkalarıyla kıyasladıklarında güçsüz ve yetersiz olduğunu hisseden bireylere özgü bir yaşam pozisyonudur. Bu durum bireyin insanlardan uzaklaşmasına, depresyona girmesine veya intihara yönelmesine neden olabilmektedir, Bu pozisyon daki bireyler aşağılık, yetersizlik ve değersizlik duygularını yoğun olarak yaşarlar ve yaşamım fazla değerli değil düşüncesi egemendir.

"Ben OKEY değilim, sen de OKEY değilsin" Bu pozisyondaki bireyler, uzlaşılması en zor olan bireylerdir. Yaşama karşı ilgisini kaybeden, içe kapanık davranışlar sergileyen, travmatik ya da zorlayıcı olaylar karşısında intihar ya da cinayet yolunu seçebilen bireyler bu pozisyondaki bireylerdir. Hem kendilerini hem de başkalarını beğenmezler, sürekli olarak başkalarından ilgi ve sevgi bekler ler. Bulamadıkları içinde yıkıma uğrayabilirler. Psikotik bir bozukluk ya da madde bağımlılığı genellikle kaçınılmaz bir durumdur. Bu pozisyondaki birey, yaşamım hiç birşey değmez düşüncesi içindedir.

• Lütfen göndermiş olduğum Word dosyasından detayları çalışmayı ihmal etmeyiniz. İyi çalışmalar. .