TP HUN GING DY B TI LIU THC

TẬP HUẤN GIẢNG DẠY BỘ TÀI LIỆU THỰC HÀNH KỸ NĂNG SỐNG Th. S. Bùi Thanh Huyền Makes it happen!

GIỚI THIỆU CHUNG 1. CĂN CỨ CHỈ ĐẠO Quyết định 1501/QĐ-TTg Quyết định 410/QĐ-BGDĐT Ban hành ngày 28/08/2015 về việc “Phê duyệt đề án Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên, thiếu niên và nhi đồng giai đoạn 2015 – 2020” Ban hành ngày 4/2/2016 về Kế hoạch triển khai Quyết định số 1501/QĐ-TTg. Nêu rõ nhiệm vụ biên soạn bộ tài liệu về Kỹ năng sống. Makes it happen!

GIỚI THIỆU CHUNG 1. CĂN CỨ CHỈ ĐẠO Công văn 2368/QĐ-BGDĐT Công văn 3225/BGDĐT -CTHSSV Bộ GD&ĐT ban hành ngày 13/7/2017: Quyết định phê duyệt bộ tài liệu “Thực hành kỹ năng sống” dành cho cấp tiểu học và trung học cơ sở Bộ GD&ĐT ban hành ngày 27/7/2017 về việc Hướng dẫn triển khai bộ tài liệu Thực hành kỹ năng sống Makes it happen!

GIỚI THIỆU CHUNG 2. TỔNG QUAN VỀ BỘ SÁCH • Bộ tài liệu gồm 9 cuốn, dành cho học sinh Tiểu học và Trung học cơ sở • Với mỗi cấp học nội dung sẽ xoay quanh các nhóm kỹ năng chính phù hợp với lứa tuổi của các em học sinh, cụ thể: ü Tiểu học 1. Nhóm kỹ năng bảo vệ và phát triển bản thân 2. Nhóm kỹ năng giao tiếp bạn bè 3. Nhóm kỹ năng ứng xử trong gia đình 4. Nhóm kỹ năng học tập và giao tiếp ở trường học 5. Nhóm kỹ năng giao tiếp và ứng xử xã hội 6. Nhóm kỹ năng sinh tồn Makes it happen!

GIỚI THIỆU CHUNG ü THCS 1. Nhóm kỹ năng nhận biết bản thân và sống tích cực 2. Nhóm kỹ năng chung sống với người khác 3. Nhóm kỹ năng quyết định và giải quyết vấn đề Makes it happen!

Hoạt động: Khởi động - Hãy xung phong lên nào - Hãy cố gắng tham gia một cách tích cực anh chị nhé! - Phần thưởng thú vị sẽ thuộc về anh chị nếu anh chị chiến thắng! - Nào, chúng ta cùng bắt đầu! - 1, 2, 3. Makes it happen!

PHƯƠNG PHÁP HUẤN LUYỆN KỸ NĂNG SỐNG HIỆU QUẢ Makes it happen!

Thông điệp cần lưu tâm - Việc huấn luyện kỹ năng sống đòi hỏi phải tiến hành bằng một hệ phương pháp đa dạng và đồng bộ mà nổi rõ lên là phương pháp: thực hành, trải nghiệm - Cần hiểu rằng việc huấn luyện kỹ năng sống bằng bất cứ hình thức nào cũng phải để cho người học để trải nghiệm đích thực, để “vỡ” được mô hình kỹ năng cụ thể cần lĩnh hội và biết được các thao tác cần thực hiện trong kỹ năng đấy để thực hiện - Phương pháp huấn luyện kỹ năng sống cần dựa trên hay hướng về phương pháp “học” của người học: học tích cực, khám phá và trải nghiệm cụ thể Makes it happen!

Tiêu chí chọn hoạt động trong kế hoạch rèn luyện KNS Tt Các tiêu chí 1 Một thời lượng 2 h nên có số lượng hoạt động vừa phải (6 – 10) 2 Các hoạt động phải đảm bảo hướng đến và vừa sức người học 3 Nên dự trù những hoạt động dự phòng như “phao cứu trợ” 4 Các hoạt động xen kẽ hoạt động và tĩnh 5 Các hoạt động đan xen giữa trò chơi, bài tập, thực hành, thảo luận 6 Các hoạt động hướng nguời học đến sự trải nghiệm thực sự 7 Cần lồng ghép hoạt động cá nhân, nhóm và tập thể 8 Các hoạt động phải phục vụ cho kiến thức và kỹ năng cần xác lập 9 Các hoạt động cần phải đa dạng để gợi sự hào hứng và thi đua giữa các cá nhân và giữa các nhóm Makes it happen!

Makes it happen!

Thông điệp cần lưu tâm * Học lồng ghép với chơi, trải nghiệm - Nếu chỉ tập trung vào học không hứng thú và không thoải mái; chương trình KNS cần pha chút sắc màu vui chơi để làm “giãn nở” không khí học - Xen kẽ và lồng ghép hoạt động thích hợp để học viên “trải nghiệm” đích thực kỹ năng sống đó qua hoạt động: “học bằng trải nghiệm” (learn by doing) – Nhà TLH Mĩ John Dewey - Cần xem xét các mức độ của sự trải nghiệm để ứng dụng hiệu quả. Makes it happen!

Thông điệp cần lưu tâm * Học thông qua trao đổi, thảo luận và hoạt động nhóm - Thật là thiếu sót nếu không để người học cọ xát, gặp gỡ, trao đổi, thảo luận nhóm với nhau. - Khi thảo luận, người học không những rèn luyện cho mình nhiều kỹ năng mà còn hình thành phẩm chất: tự tin, tôn trọng nhau, chia sẻ, cảm thông. . . - Được thảo luận, tương tác là cơ hội rất tốt để người học “gọt giũa”, tự điều chỉnh bản thân Makes it happen!

Hoạt động: Vận động tự do, sáng tạo Hãy vận động theo chiếc bong bóng bạn nhé! Bắt đầu! Makes it happen!

Thông điệp cần lưu tâm * Kết hợp xen kẽ các hoạt động tĩnh và động, cá nhân và tập thể - Giáo viên phải là “nhạc trưởng” ẩn mình để điều khiển và kiến tạo bầu không khí lớp học lúc trầm lúc bổng bằng cách xen kẽ các hoạt động tĩnh và động. - Hoạt động tĩnh tiếp thu tri thức mới mà cần phải có sự tập trung của chú ý, nỗ lực của tư duy. - Hoạt động sẽ tạo nên không gian sôi nổi để đẩy lớp học lên cao trào của trao đổi, thảo luận. . . Sự đan xen các hoạt động tĩnh và động như thế chắc chắn sẽ tạo nên một sắc thái mới cho buổi học. Makes it happen!

Thông điệp cần lưu tâm * Chú ý đến sự kết nối giữa học một mình và học cùng với nhóm: - Đôi khi một không gian riêng biệt sẽ giúp cho mỗi học viên tập trung suy nghĩ và làm việc hiệu quả hơn; - Để có cái nhìn đa chiều và tiếp thu nhiều ý kiến, cá nhân cần phải hòa mình vào một tập thể để có cơ hội trình bày kết quả và tranh thủ sự góp ý Makes it happen!

Trò chơi: Ngày nhận lương Luật chơi: • Lương có được: ngày 30 • Luân phiên đếm từ 1 đến 30, tối đa 3 số liên tiếp trong 1 lần đếm • Ai chạm tới mốc 30 trước là người thắng cuộc Makes it happen!

Thông điệp cần lưu tâm * Học thông qua trò chơi, bài tập thi đua nhằm tạo sự hào hứng và cạnh tranh lành mạnh giữa các cá nhân cũng như giữa các nhóm với nhau - Mỗi người học đều mong muốn thể hiện và khẳng định ví trí của mình trong mắt bạn đồng trang lứa - Phân chia ranh giới giữa người học sẽ giúp họ ý thức được: họ phải có trách nhiệm để xây dựng và giành thắng lợi về cho phía đội mình - Chính sự thi đua và cạnh tranh lành mạnh này sẽ là “bàn tay vô hình” để góp phần nâng cao thành quả học tập của cá nhân nói riêng và cả lớp nói chung đặc biệt khi rèn luyện hay thực hành KNS Makes it happen!

Thông điệp cần lưu tâm Xuất phát từ những điều trên: - Người huấn luyện kỹ năng sống cần thể hiện vai trò là nhà đầu tư, nhà tổ chức, trọng tài ẩn mình đằng sau kế hoạch rèn luyện kỹ năng sống chuyên biệt hay lồng ghép… - Ngay từ khâu xây dựng kế hoạch huấn luyện kỹ năng sống, người dạy, người huấn luyện phải đầu tư tâm trí, nỗ lực để: + Khám phá nhu cầu người học, + Chuyển tải những thông điệp cần thiết về mô hình kỹ năng; + Xây dựng hoạt động hấp dẫn, sáng tạo nhằm khơi gợi hứng thú cho người học và tự tổ chức trải nghiệm các hoạt động đó cùng nhau để lĩnh hội đặc điểm, mô hình kỹ năng + Ứng dụng kỹ năng ngay trong những hoàn cảnh thực tế dù chỉ là thao tác ban đầu hay định hướng ứng dụng Makes it happen!

Thực hành nhóm theo lựa chọn • Dựa trên cấu trúc của kế hoạch huấn luyện kỹ năng sống, hãy tìm những hoạt động để làm nóng cho phần khởi động • Hãy tìm những hình thức hoạt động khác nhau để mở đầu một bài huấn luyện kỹ năng sống thật ấn tượng • Hãy tìm một số trò chơi thư giãn trong giờ huấn luyện kỹ năng sống hay thực hiện một kế hoạch giáo dục kỹ năng sống không chuyên biệt, trong giờ học lồng ghép • Hãy tìm những hoạt động kết thúc bài huấn luyện kỹ năng sống thật hợp lý THEO BẠN, TIÊU CHÍ LỚN NHẤT CẦN ĐẢM BẢO LÀ. . . Makes it happen!

VẤN ĐỀ TỐI QUAN TRỌNG • HIỂU ĐƯỢC “CỐT LÕI” CỦA KỸ NĂNG • NẮM ĐƯỢC MÔ HÌNH KỸ NĂNG • THAO TÁC HÓA CÁC “THAO TÁC” CẦN THỰC HIỆN HOẶC CÁC “KỸ NĂNG” RIÊNG LẺ TRONG KỸ NĂNG ẤY – “MỔ XẺ KỸ NĂNG” • PH N TÍCH ĐƯỢC CÁC “BIỂU HIỆN” HOẶC NHỮNG YÊU CẦU CỦA KỸ NĂNG TRONG THỰCTIỄN • X Y DỰNG ĐƯỢC CÁC HOẠT ĐỘNG ĐỂ NGƯỜI ĐƯỢC HUẤN LUYỆN TRẢI NGHIỆM BẰNG CÁC HÌNH THỨC KHÁC NHAU ĐỂ “THẤM” VÀ “THAY ĐỔI” TRÊN BÌNH DIỆN: HÀNH ĐỘNG, HÀNH ĐỘNG VÀ HÀNH ĐỘNG Makes it happen!

Hoạt động: Vỗ tay cho đều • • - Hãy tạo nhóm Trò chơi mới: Vỗ tay cho đều Hy vọng anh chị sẽ hết lòng, hết sức Luật chơi Chọn nhóm trưởng Không được đếm khi vỗ tay, chỉ ra hiệu lệnh Không được tạo ra pháo lép Tạo ra âm thanh to, rõ, vang… Không được quấy phá nhóm khác Makes it happen!

Yêu cầu về kỹ thuật: trò chơi • Người học được tham gia trò chơi một cách sinh động và thú vị • Cần xác định điểm đến của trò chơi hay mục tiêu rõ ràng nhất của trò chơi (gắn với KNS nào, thao tác hay thành phần nào trong KNS) • Cần cho người học trải nghiệm đích thực qua trò chơi và chốt được ý dựa trên cảm xúc hay vấn đề người học phát hiện hay giải quyết • Không được khai thác quá sức tính vui đùa, tính khám phá, sự ăn thua, sự phiêu lưu hay kỳ thú của trò chơi mà quên đi trọng điểm cần hình thành: KNS Makes it happen!

X Y DỰNG KẾ HOẠCH TỔ CHỨC THỰC HÀNH RÈN LUYỆN KỸ NĂNG SỐNG

KẾ HOẠCH TỔ CHỨC THỰC HÀNH RÈN LUYỆN KĨ NĂNG SỐNG A. Phần chung 1. Họ và tên: 2. Đối tượng: 3. Ngày thực hiện: 4. Thời lượng: 5. Môn học: 6. Thông tin khác: Makes it happen!

KẾ HOẠCH TỔ CHỨC THỰC HÀNH RÈN LUYỆN KĨ NĂNG SỐNG B. Các thông tin chính 1. Mục đích: (dự kiến) – Biết – Hiểu – Vận dụng (Với học sinh lớp 1 và lớp 2 có thể giảm tải cho phù hợp với lứa tuổi) Tham khảo mục tiêu của từng KNS cụ thể ở sách dành cho học sinh và sách dành cho giáo viên Makes it happen!

KẾ HOẠCH TỔ CHỨC THỰC HÀNH RÈN LUYỆN KĨ NĂNG SỐNG 2. Chuẩn bị: – Điều kiện về cơ sở vật chất – Điều kiện về người học – Điều kiện triển khai các hoạt động Các thao tác cần thực hiện: 1. Bản giao việc trước 2. Bản danh sách học cụ, đạo cụ 3. Các yêu cầu kiểm tra an toàn Makes it happen!

Một gợi ý tham khảo Tên người thực hiện TỰA BÀI HOẶC CHỦ ĐỀ, DỰ ÁN Các thông tin khác Makes it happen!

Mô tả các hoạt động cụ thể • Hoạt động 1: - Yêu cầu của hoạt động, luật chơi, nội dung - Nội dung cần trải nghiệm, nội dung có liên quan • Hoạt động 2: • Hoạt động 3: • Hoạt động 4: • … Điều căn bản là các hoạt động có ý nghĩa do người học thực hiện – thực hành, kích thích người học làm việc, mang các giá trị tích cực và có giá trị cầu nối Makes it happen!

Bảng: Mô tả trình bày hoạt động trong kế hoạch tổ chức thực hành rèn luyện KNS Hoạt động – Tên hoạt động: Thông tin cần chú ý – Những trải nghiệm ở người học. – Hướng dẫn tổ chức hoạt – Sự lồng ghép các thao tác trong cấu động: trúc của kĩ năng sống hay mô hình của kĩ năng sống (nếu cần nhấn mạnh). Có thể + Cách thức tổ chức chốt các thông điệp cần trải nghiệm hay + Đạo cụ các cảm xúc hoặc định hướng thói quen + Phần thưởng hay điểm cần thực hiện hay cần thay đổi. số – Các lưu ý hay các gợi ý cần thiết như: – Luật chơi (nếu có) ghi nhớ, định hướng vận dụng, nguyên tắc làm chủ kĩ năng sống cụ thể… Makes it happen!

Lưu ý khi soạn kế hoạch • Slide hoạt động phải có gợi ý chi tiết (Nếu cần thì hướng dẫn ở Click to add notes). Mỗi bài 60 phút đầu tư khoảng 5 hoạt động ấn tượng. • Sau slides hoạt động là slides có chữ để dưới dạng ý chính, ngắn gọn, không ghi quá dài • Các hoạt động, bài tập hay bài tập nhận thức vui lòng ghi hướng dẫn ở Click to add notes • Hình ảnh chọn lọc, cố gắng đừng lấy hình bị vỡ • Nên có 1 -2 clip mỗi bài giảng để gây hiệu ứng tích cực

Hoạt động: Xem và đoán Clip Makes it happen!

Lưu ý khi soạn kế hoạch • Không nên nặng nề về câu chữ theo kiểu kiến thức hay định nghĩa kỹ năng • Không quá câu nệ về hình ảnh theo kiểu minh họa quá sát sườn hay trực quan giản đơn • Cần chốt ý mô hình, thao tác KN hay điều cần rèn • Có slides tài liệu tham khảo • Có slides xin chân thành cảm ơn • Chọn slides mẫu màu đỏ, màu vàng • Co chữ hoạt động ở tựa là 36, chữ ở trong bài là 32 36 tùy theo độ kín, mỗi slides khoảng 8 - 12 dòng.

Lưu ý khi soạn kế hoạch • Cải biên hoặc sưu tầm một số hình thức khởi động • Cải biên hoặc sưu tầm nhiều trò chơi từ một đồ vật, sự vật • Đâu sẽ là kho clip ta có thể sưu tầm để phục vụ cho các bài giảng, kế hoạch bài giảng? • Đâu là nguồn câu chuyện anh chị có thể có để sử dụng thành dữ liệu huấn luyện KNS? • Bài toán nhận thức hay các bài toán đố, bài toán dân gian anh chị có thể tìm ở đâu?

Các bước triển khai kế hoạch tổ chức rèn luyện kỹ năng sống • Bước 1. Xác định mục tiêu – Khảo sát mục tiêu của kĩ năng cần tổ chức rèn luyện. (Mục tiêu gồm 3 mức độ hướng đến người học: biết, hiểu, vận dụng – thực hiện…) – Điều chỉnh mục tiêu của kĩ năng cần tổ chức rèn luyện theo thực tế khả năng của người học và các điều kiện khác có liên quan.

Các bước triển khai kế hoạch tổ chức rèn luyện kỹ năng sống • Bước 2. Lựa chọn các hoạt động cho người học – Người dạy quan sát cấu trúc chung của các hoạt động cần hướng đến người học: + Trải nghiệm + Chia sẻ – Phản hồi + Xử lí tình huống + Rút kinh nghiệm + Thực hành + Rèn luyện + Định hướng vận dụng + Vận dụng

Các bước triển khai kế hoạch tổ chức rèn luyện kỹ năng sống • Người dạy có thể điều chỉnh một phần trong cấu trúc này. Phần cơ bản cần đảm bảo: Rút kinh nghiệm, Thực hành và Rèn luyện hướng đến cấu trúc hay mô hình của kĩ năng sống phải được khai thác đầy đủ. • Người dạy xem xét nội dung của từng hoạt động hay từng phần. Người dạy có thể chuyển hoá gợi ý của hoạt động thành hình thức hoạt động bản thân cảm thấy hứng thú và phù hợp nhưng hướng đến hiệu quả trên người học. Ví dụ: có thể chuyển hình thức trò chơi vận động thành thi đua hay trải nghiệm tĩnh. Người học cũng có thể sử dụng hoạt động thay thế.

Các bước triển khai kế hoạch tổ chức rèn luyện kỹ năng sống • Người dạy xem xét cách tổ chức hoạt động được gợi ý, chọn lựa cách thức phù hợp với người học và các điều kiện có liên quan. Lưu ý thật kĩ về luật chơi và các yêu cầu về kĩ thuật tổ chức. • Cần lưu ý trọng điểm của kế hoạch ở phần: Rút kinh nghiệm, Thực hành và Rèn luyện hướng đến cấu trúc của kĩ năng sống hay mô hình của kĩ năng sống theo định hướng trải nghiệm và thực hành. • Người dạy có thể điều chỉnh phần Định hướng vận dụng, phần Vận dụng có thể lược bớt hoặc phát triển thành hoạt động có kế hoạch, có sản phẩm.

Các bước triển khai kế hoạch tổ chức rèn luyện kỹ năng sống • Bước 3. Xác định yêu cần chuẩn bị hệ thống cho kế hoạch – Người dạy cần xác định hình thức tổ chức các hoạt động tương ứng với đội hình của người học và một số yêu cầu khác. Hình thức chữ U và bàn rời hay chỉ có ghế mà không cần bàn học sẽ phù hợp với yêu cầu của việc tổ chức thực hành rèn luyện kĩ năng sống. Lưu ý với một số kĩ năng sống cần tổ chức ngoài trời hay nhóm lớn ở những địa hình phức tạp cũng cần được xác định cụ thể.

Các bước triển khai kế hoạch tổ chức rèn luyện kỹ năng sống – Người dạy cần xác định các điều kiện vật chất, các thiết bị phục vụ tổ chức hoạt động cụ thể hay cả kế hoạch – kịch bản. Cần lưu tâm đến các học cụ hay đạo cụ thích hợp. Tuy nhiên, cần chú ý nhiều nhất đến điều kiện thực tế và giải quyết vấn đề bằng khả năng sáng tạo và thích nghi của mỗi người dạy. – Các học cụ cơ bản cần có như: giấy A 4, A 3, A 0, giấy Ruki, giấy báo cũ, băng keo – băng dính, micro… Nếu phòng có máy chiếu và hệ thống âm thanh tốt thì đấy là điều kiện thuận tiện. Tuy nhiên, ở các điều kiện khác, vẫn có thể tổ chức chủ động bằng cách chọn hình thức phù hợp hay chọn hoạt động thay thế.

Các bước triển khai kế hoạch tổ chức rèn luyện kỹ năng sống • Bước 4. Tổ chức các hoạt động cụ thể cho người học theo định hướng thực hành, rèn luyện – Người dạy cần làm chủ các hoạt động cụ thể cho người học theo định hướng thực hành, rèn luyện và hướng đến người học, làm cho người học hoạt động tích cực, toả sáng, làm chủ tất cả thông điệp, xuất hiện động lực thay đổi hay thực hành… – Người dạy cần lưu ý kĩ thuật làm chủ nhóm và lưu ý kĩ thuật phá băng nếu với các nhóm có tình “ì” hay e ngại thể hiện, thiếu tính chủ động, tích cực. Phần khởi động (nếu có) và trải nghiệm dẫn nhập có thể mất nhiều thời gian hay thật ít thời gian

Các bước triển khai kế hoạch tổ chức rèn luyện kỹ năng sống – Người dạy cần sử dụng kĩ thuật tổ chức hoạt động nhuần nhuyễn ở các yêu cầu sau: + Nắm chắc và làm chủ kĩ thuật của cách thức tổ chức đã lựa chọn trong hoạt động. + Uyển chuyển và khéo léo với kế hoạch tổ chức hoạt động, tránh rập khuôn hay “nguyên bản” kế hoạch. + Cần sử dụng các thủ thuật khen thưởng, động viên trong quá trình tổ chức hoạt động như một công cụ cần thiết. + Cần khai thác kinh nghiệm của người học… + Cần phát hiện và định hướng phát triển hay điều chỉnh một vài cá nhân để đảm bảo tính rèn luyện, thực hành.

Các bước triển khai kế hoạch tổ chức rèn luyện kỹ năng sống – Cần đảm bảo thực hiện các lưu ý khi tổ chức hoạt động thực hành rèn luyện kĩ năng sống cho người học. + Tổ chức cho học sinh tự kiểm tra thông qua phiếu tự kiểm tra khi đã hoàn tất bài học. + Tuyên dương nhằm củng cố các hành vi tích cực ở người học ở nhiều môi trường, hoàn cảnh khác nhau để việc hình thành hay phát triển kĩ năng sống ở người học sẽ thực sự bền vững.

BÀI SOẠN GIẢNG THAM KHẢO Makes it happen!

Hoạt động: Ô chữ diệu kỳ • Hãy xem xét các phẩm chất ở trên. Sau đó, hãy tìm một từ có thể nhóm các phẩm chất ấy vào thành nhóm phẩm chất về… • Gợi ý Ô chữ gồm 6 chữ cái Ô chữ có 2 chữ “Đ” Makes it happen!

Makes it happen!

THÔNG TIN LIÊN HỆ • Website: www. dtxbgd. vn • Mọi ý kiến đóng góp xin vui lòng liên hệ: Th. S. Bùi Thanh Huyền – PGĐ Công ty Đầu tư và xuất bản giáo dục SĐT: 0936. 462. 528 Email: huyen. dtxbgd@gmail. com Makes it happen!

Xin cảm ơn quý vị đã chú ý lắng nghe. Makes it happen!